~

Internet wordt tegenwoordig gezien als een medium van instabiliteit. Niet alleen vanwege haar gedistribueerde aard – dit geeft haar ook een onderhoudend karakter, maar vooral vanwege de snelheid waarmee zij zich ontwikkelt en het daarmee gepaard gaande verlies van centralisatie en controle. We kunnen de culturele omslag niet bevatten. Door haar tempo niet en door haar omvang niet.

Deze angst is enigszins onverwacht opgekomen. Tijdens de opmars van het internet, zo’n vijftien jaar terug, overheerste er namelijk een lichtelijk utopische sfeer. Mensen waren erg enthousiast over de techniek en haar ‘mogelijkheden’. Het is nog steeds zo dat nieuwe media en hun achterliggende techniek zich nog steeds snel blijven ontwikkelen en dit voor veel enthousiastelingen zorgt, maar desalniettemin worden de kritische geluiden steeds sterker.

De koningin: Beatrix

Een duidelijk voorbeeld hiervan was de kersttoespraak van koningin Beatrix. Vorige maand sprak zei:

“In deze tijd van mondialisering zijn snelheden vergroot en afstanden verkleind. Technische vooruitgang en individualisering hebben de mens onafhankelijker en afstandelijker gemaakt. We zijn meer en meer op onszelf aangewezen. Toch blijft een plek waar wij ons thuis voelen, vertrouwen kunnen hebben in de mensen om ons heen en mogen uitgaan van solidariteit enorm belangrijk.”

“Mensen communiceren via snelle korte boodschapjes. Onze samenleving wordt steeds individualistischer. Persoonlijke vrijheid is los komen te staan van verbondenheid met de gemeenschap. Maar zonder enig ’wij-gevoel’ wordt ons bestaan leeg. Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen; integendeel, afstanden worden juist vergroot. Het ideaal van het bevrijde individu heeft zijn eindpunt bereikt. We moeten trachten een weg terug te vinden naar wat samenbindt.” Bron

Dit zorgde uiteraard voor veel reacties. Zo bood Hyves de koningin een account aan, zodat “zij in haar kersttoespraak van 2010 vertellen [kan] of haar sociale leven er op voor- of achteruit is gegaan”.

Een meer inhoudelijkere reactie kwam van D66 politicus Boris van der Ham. In een nieuwjaarsboodschap die hij op YouTube plaatste ging hij in op de koningin en haar kritiek op de individualisering:

Kort gezegd komt hij op voor het individualiseringsideaal, omdat hij vindt dat mensen verdrinken in bureaucratie en hokjesdenken. Hun bijzondere persoonlijkheid gaat in debatten en statistieken verloren, terwijl dit de samenleving juist tot iets moois zou moeten maken. Beatrix heeft het echter over online sociale netwerken en het verdwijnen van de oorspronkelijke, offline netwerken. Van der Ham heeft het over institutionalisering en vertrutting. Er wordt dus een beetje langs elkaar heen gepraat. Gek is dit niet: deze kwestie is complex. Waar komt dit gevoel van verlorenheid vandaan?

De koning: Google

Het World Wide Web is niet één grote anarchie. Als men een centrale kracht binnen het Internet wil aanwijzen, dan komt men zonder twijfel uit bij Google. Het bedrijf draagt de idee van technologische innovatie uit, van het Internet als revolutie. Zo heeft zij vele dingen voor het eerst voor een groot publiek toegankelijk gemaakt: bijvoorbeeld gigabytes aan opslagruimte voor een e-mail account en gratis GPS software in de vorm van Google Maps. Maar langzamerhand ontstaat er ook steeds meer angst voor de ongeremde groei van het bedrijf. Google is tegenwoordig zo groot dat het een heel groot deel van het surfgedrag stuurt. Ten eerste dwingt het toenemende aantal services en de pagerank het surfen in een bepaald stramien. Ten tweede wordt bij het maken van webpagina’s rekening gehouden met Google. Het grote bedrijf presenteert zich echter als neutraal, als een helpende hand en heeft als motto ‘Don’t be evil’. Echter, doorzichtig is de onderneming niet. Integendeel, zo beweerde Alessandro Ludovico op de bijeenkomst Society of the Query. Hij gebruikte de metafoor van de ‘porcelain interface’[1]: Google’s interface ziet er schoon en mooi afgerond uit, maar het verhult de achterliggende mechaniek. De structuur is ondoordringbaar, afgeschermd en onbekend. Dit komt omdat Google belang heeft bij het verzamelen van persoonsgegevens: met name om zo beter te kunnen adverteren, de hoofdbron van alle inkomsten van het bedrijf. Hoe onduidelijker dit proces is – vandaar de porcelain interface – hoe gemakkelijker Google zijn gang kan gaan met het ongemerkt verzamelen van gegevens. Greg Elmer deed onderzoek naar het registreren van surfgedrag door browsers[2]. Bij Google gebeurt dit echter op nog veel grotere schaal, onafhankelijk van de browser.

Op een maatschappelijk niveau is de afbreuk van privacy ook merkbaar. Andrew Keen zegt hierover:

As institutions weaken, the only way we get on, get jobs, training (…) or anything else, is through self-promotion. So one of the great ironic tragedies of this new age is that this radical individualism is killing privacy. It makes privacy almost an economic sin. Those who are private lose[3].

‘Institutions’ betekent hier instanties met autoriteit – niet vanwege marktaandeel, maar vanwege expertise. Mensen moeten zichzelf blootgeven om opgemerkt te worden, zo is zijn argument. Twitter is hier een voorbeeld van. Maar dit heeft ook betrekking  op Google en talloze andere sites. Om gebruik te moge maken van services, moeten mensen privacy inleveren. Pas bij het aanmaken van een account en het aangaan van een overeenkomst, mag er gebruik worden gemaakt van bepaalde services.

Privacy in de kranten

Hoe wordt dit alles verslagen in kranten? Als we kijken naar de artikelen in de database van Metareporter die getagd zijn met ‘privacy’, komen er een aantal dingen naar voren. Onderstaande ‘tag cloud’ is gebaseerd op de tag ‘privacy’, waarbij het woord zelf is weggelaten, evenals de term ‘surveillance’. Dit laatste heb ik gedaan omdat deze term vaak samenvalt met ‘privacy’ en er hierdoor geen specifiekere betekenis naar voren komt. Wat er wel toe doet, is om te kijken welke onderwerpen er aan ‘privacy’ worden gekoppeld.

Opvallend is dat kilometerheffing het meest behandelde onderwerp is. Ten eerste omdat het nog niet ingevoerd is en ten tweede omdat het in mijn ogen een minder grote inbreuk op de privacy zal zijn dan het beleid van Google. Kilometerheffing is niet van toepassing op jongeren, evenals op bijvoorbeeld gehandicapten en ouderen die niet meer kunnen rijden. Privacyinbreuk op het Internet is een uitgebreidere inbreuk op de privacy, maar wellicht wordt het minder opgemerkt en wordt er daarom minder over geschreven in de kranten.

Het is ook zinvol om te kijken naar de tag ‘google’. Zo kan er een idee worden verkregen over de kijk op Google door kranten; welke onderwerpen zij aan dit bedrijf koppelen.

De grootste term hier is Microsoft. Met enige zekerheid kan worden gesteld dat het hier met name gaat over concurrentie, dus puur over economische aspecten. Ook TomTom past binnen dit perspectief. Privacy komt vaak voor in de ‘tag cloud’, maar is niet groter dan ‘tomtom’ of ‘youtube’. Dat de tag ‘tomtom’ vaak is voorgekomen, komt omdat Google in oktober met dit bedrijf ging concurreren. Het is daarom begrijpelijk dat deze hier prominent staat. Privacy heeft minder nieuwswaarde, omdat het een aanhoudend thema is waaraan bijna nooit direct gebeurtenissen aan te koppelen zijn[4]. Toch is het in mijn ogen enigszins zorgwekkend dat de tag ‘tomtom’ binnen een paar dagen evenveel voorkomt als de tag ‘privacy’ verspreid over maanden.

Bij het bekijken van alle tags uit de Metareporter database blijkt privacy echter wel een vaak voorkomend onderwerp:

Wanneer de frequentie van berichtgeving over privacy wordt bekeken, wordt het duidelijk dat het redelijk over de peroide verdeeld is:

Per dag is het dus niet veel, maar de berichtgeving is wel tamelijk constant. Diepgaande genuanceerde kritiek is er amper, maar het thema wordt toch wel vaak behandeld. Zo slecht staat het er dus niet voor.

Krantenstructuur

Kranten verhalen dus best veel over privacy, want er moet in acht worden genomen dat dit vaak een lage nieuwswaarde heeft. De individualisering van de maatschappij komt via dit onderwerp impliciet, maar niet expliciet aan bod. Gedegen achtergrondjournalistiek is er niet veel rondom dit onderwerp. Het is moeilijk te zeggen waarom dit zo is. Het kan aan heel veel zaken liggen, zoals het ontbreken van een gespecialiseerde redactie voor dit soort zaken, of vanwege de eerder genoemde nieuwswaarde, of omdat de kranten dit niet zo belangrijk vinden en dit daarom niet terug te vinden is in hun doelstellingen.

Mij mening is dat dit wel goed zou zijn, kritische stukken over privacy, social networks en participatory culture. Nrc.next lijkt de krant die hierin voorop loopt. Deze krant betrekt nieuwe media in haar opzet (zoals tweets), maar tegelijkertijd tracht zij deze ook in context te plaatsen via traditionele achtergrondartikelen. Zo probeert deze krant staande te blijven binnen de afbrokkelende krantenbranche. En blijkbaar met succes, aangezien het een van de weinige kranten is met een stijgende oplage.

Een dergelijk model lijkt een antwoord te zijn op de problemen die zowel Beatrix als Boris van der Ham aanstippen. Natuurlijk kan deze krant niet volledig op tegen alle gratis content op het Internet. Maar wat succesvol blijkt, is dat zij aan de ene kant lezers op een moderne manier erbij betrekt, bijvoorbeeld door comments van de blog tot grote artikelen in de gedrukte versie te maken; en dat zij aan de andere kant naast kort overzichtsnieuws zich vooral richt op achtergrondnieuws – wat helpt bij het vormen van een context en een stabiele lijn.

Het belang van traagheid

In een tijd waarin content oneindig lijkt en waarin iedereen probeert op te vallen, is vastheid van waarde om mensen rust te kunnen bieden. Nu.nl heeft miljoenen pageviews per dag, maar dat nieuws biedt in mijn ogen weinig basis om over instabiliteit, snelheid en individualisering na te denken. Het voedt dit gevoel alleen maar, door een oneindige stroom aan korte feitjes. Het geeft ons alleen veel schuldgevoelens en weinig houvast om te reflecteren. Het is wat McLuhan probeerde duidelijk te maken met zijn term Global Village: dat het ons met een intens verantwoordelijkheidsgevoel achterlaat, alleen zijn de problemen nu extra moeilijk te duiden met instellingen zoals Google.

De idee dat traagheid in de toekomst misschien wel net zo belangrijk zal worden als snelheid,heeft onder andere Jamais Cascio:

Recognizing that humans can’t compete with the processing speed of computerized systems, the slow movement is a catalyst for rules that support greater reflection and consideration.

Kranten zouden er goed aan doen om te proberen om deze functie op zich te nemen. Er moet dan wel veel gebeuren. Ik zeg ook niet dat de krant per se een papieren krant moet zijn. Maar het bieden van een informatie en discussie platform, zou een hulpstuk kunnen zijn voor het omgaan met de snel veranderende werk- en leefomgevingen.

—

1. http://networkcultures.org/wpmu/query/2009/11/14/allesandro-ludovico-%E2%80%9Cthe-google-paradigm-for-the-final-dictator-it-is-never-enough%E2%80%9D/

2. Elmer, Greg. Profiling Machines: Mapping the Personal Information Economy. Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2004.

3. http://www.youtube.com/watch?v=ykETC1u0a5g#t=5m44s

4. Zie Galtung, J. & Ruge, M. Holmboe. ‘The Structure of Foreign News. The Presentation of the Congo, Cuba and Cyprus Crises in Four Norwegian Newspapers’. Journal of Peace Research, 1965, vol. 2, p. 64-91.

In zijn tekst ‘Ontology is Overrated: Categories, Links, and Tags’ legt Clay Shirky uit wat volgens hem de afwegingen zijn die gemaakt moeten worden over hoe een domein te classificeren. De voornaamste afweging die gemaakt dient te worden is de keuze tussen een vaste ontologische (categorie) indeling of een flexibelere manier van indelen bijvoorbeeld doormiddel van tags. Zoals je misschien gezien hebt maken we op Metareporter gebruik van beiden systemen, een aparte beslissing (overigens niet door mij gemaakt) die ik hier zal proberen te onderbouwen, na een korte filosofieles.

Epistemologie of kentheorie is het filosofisch vakgebied dat de vraag bekijkt wat kennis is en hoe kennisaanspraken gerechtvaardigd kunnen worden.(Leezenberg & de Vries, 2001) Sterk versimpeld houdt dit vakgebied zich dus bezig met de vraag ‘wat kunnen we weten?’. En hoewel waarschijnlijk weinig mensen zichzelf zulke filosofische vragen zullen stellen wanneer ze hun foto op Flickr van tags voorzien of een filmpje op Youtube plaatsen is dit wanneer je een classifiseringssysteem opstelt een van de belangrijskte vragen. Voordat je ook maar enige claim over data kunt maken is het belangrijk te weten wát je met zekerheid over deze data kunt zeggen. Over zaken als tijd, locatie, en omvang zijn goede afspraken gemaakt, deze zijn meetbaar en voor iedereen gelijk, de inhoud van bijvoorbeeld foto van een bloem kan voor iedereen anders zijn: De maker ziet er een detail van zijn tuin in, een fotograaf ziet een voorbeeld van een slechte witbalans en een hovenier ziet bloemen die niet goed samen gaan bij elkaar staan. Bij het maken van een classificeringssysteem zal er over deze vragen dieper nagedacht moeten worden en zullen er keuzes gemaakt moeten worden over welke data er voor elke entry in de dataset beschikbaar is en welke categorisering het beste zal gaan werken om de dataset te organiseren en te gebruiken.

Ontologie, ‘zijnsleer’, of –meer beschrijvend- ‘categorietheorie’ is de leer van wat er bestaat en hoe het bestaat.

‘The main thread of ontology in the philosophical sense is the study of entities and their relations. The question ontology asks is: What kind of things exists or can exist in the world, and what manner of relations can those things have to each other? Ontology is less concerned with what is than with what is possible.’ (Shirky, 2005)

Binnen de informatie technologie wordt vaak een gerelateerde definitie gebruikt die directer aansluit op de problemen binnen dat vakgebied. Deze definitie is ‘een uitputtend, conceptueel schema van een bepaald domein’ ofwel het logisch indelen van alle informatie binnen een bepaald domein. Deze gedachten liggen duidelijk aan het begin van het opzetten van een classificeringssysteem of categorisering. Waar epistemologie zich voornamelijk bezig houdt met de eigenschappen van een object, houdt ontologie zich bezig met de relaties tussen objecten en welke conclusies er getrokken kunnen worden uit het al dan niet bestaan van deze relaties. Hierin worden dus bestaande objecten ingedeeld in groepen, maar wordt ook nagedacht over welke objecten er mogelijk zouden kunnen bestaan of ontstaan die later in de classificering opgenomen zouden moeten worden.

Het nadenken over welke objecten er misschien opgenomen moeten worden in de classificatie lijkt in te houden dat de toekomst voorspelt zal moeten worden. Deels is dit waar, maar voor een veel groter deel is het een epistemologische kwestie: wanneer je je afvraagt wat je met zekerheid ergens over kan zeggen vraag je je ook af waarom je dat kunt zeggen(Bowker & Star, 1999). Wanneer we bijvoorbeeld de stad New York City (Om het hier wel [ongeveer] goed te doen: De stad New York City zoals deze op 21 december 2009 wordt erkend door de Verenigde Staten) nemen kunnen we zeggen dat deze stad New York City heet, De coördinaten van de stad, in welke staat en welk land de stad ligt, wanneer deze gesticht is en hoeveel inwoners de stad heeft. Van de eigenschappen die ik net genoemd heb is de naam cultureel bepaald (Spanjaarden noemen de stad bijvoorbeeld Ciudad de Nueva York), de staat waarin het ligt is politiek bepaald, evenals het land waarin de stad ligt. De coördinaten kunnen gaan veranderen als de stad groter of kleiner wordt, evenals het aantal inwoners. En hoewel er over het algemeen aangenomen wordt dat de stad in 1624 door de Nederlanders gesticht is als Nieuw Amsterdam, zullen er mensen zijn die zeggen dat er al een nederzetting bestond op die plek, en de datum dus een stuk eerder ligt. Vrijwel alle data is dus variabel. Nu we hier over nagedacht hebben kunnen we hierop anticiperen: hoe lang zal deze dataset gebruikt worden, door wie, welk tijdsbestek moet het beslaan en hoe groot is de kans dat de eigenschappen zullen veranderen en wat zullen de gevolgen hiervan zijn. Pas wanneer dit soort vragen beantwoordt zijn kan een goede ontologie gemaakt worden.

Clay Shirky stelt zich in de eerder genoemde tekst ongeveer dezelfde vragen om de keuze te maken tussen een ontologische, en een tag indeling van een dataset. Hij zegt dat een ontologische indeling goed werkt wanneer het domein klein is, vaste categorieën bevat, entries niet veranderen, en er duidelijke grenzen aan te geven zijn. De gebruikers moeten bestaan uit experts, dus mensen die verstand hebben van het domein van de dataset.  Voor Metareporter gaan slechts een deel van deze eigenschappen op. Het domein waarin we werken is duidelijk afgezet en relatief klein, de entries veranderen niet meer nadat ze geplaatst zijn en aangezien alle gebruikers van de database op academisch niveau met nieuwe media bezig zijn, kunnen we wel zeggen dat de gebruikers ook experts zijn. Van vaste categorieën kunnen we echter niet spreken, de voornaamste reden hiervan is dat de dataset nog leeg was op het moment dat de indeling gemaakt moest worden. En zoals Clay Shirky ook al opmerkte in zijn tekst: het is erg lastig gebleken om de gedachten van andere te lezen of de toekomst te voorspellen.

Er zijn twee manieren om een dataset op te bouwen, de top-down methode en de bottom-up methode. De top-down methode omvat de ontologische manieren om een domein te organiseren. Bij de bottom-up methode worden objecten zonder banden in een dataset geplaatst waarna de banden tussen de verschillende objecten aan de hand van overeenkomsten tussen de objecten gevormd worden. Een voorbeeld van dit laatste is systeem is bijvoorbeeld tagging.

De top-down methode is lange tijd de standaard geweest, de reden hiervan is dat in de tijd dat data nog niet virtueel, maar fysiek werd opgeslagen in bijvoorbeeld boeken. Hierdoor was het lastig om categorieën te herzien. Beter was om één keer goed na te denken over een indeling, en vervolgens deze aan te houden, omdat een herziening van een classificatie als gevolg had dat een hoop boeken fysiek verplaatst moesten worden. Bij virtuele datasets ontbreekt de fysieke factor en kan data vrij verplaatst worden:

‘there is no shelf. In the digital world, there is no physical constraint that’s forcing this kind of organization on us any longer. We can do without it’ (Shirky, 2005).

Het virtueel worden van data heeft ervoor gezorgd dat we niet meer vast zitten aan vaste categorieën, maar deze wanneer we willen aan kunnen passen.  Dit betekent niet dat het minder belangrijk is om van tevoren een goede indeling uit te denken, maar wel dat wanneer een dataset groeit, de indeling ervan eventueel aangepast kan worden. Ook betekent het ontbreken van de plank dat er geen vaste hiërarchie in de categorieën hoeft te zijn. Een artikel in de metareporter database kan zowel gevonden worden door eerst op datum en vervolgens op krant te zoeken, als andersom.

Krant & Datum

Bij Metareporter is ervoor gekozen de krant, datum, auteur en katern in een top-down classificering onder te brengen en onderwerp in een tag-systeem. Ik wil kort onderzoek welke afweging hieraan vooraf kan zijn gegaan en of dit goede afwegingen geweest zijn. Wellicht dat het ook een goede basis kan vormen voor een volgende editie van metareporter.

Om de berichten te sorteren op krant en datum is gekozen om geen subcategorieën te maken, maar rechtstreeks de metadata van de berichten te pakken: naam van de krant, en datum. Deze data is in principe onveranderlijk en niet cultuurgebonden. Het enige gevaar is dat kranten fuseren, splitsen of ophouden te bestaan, echter, omdat ‘er geen plank meer is’ kan dit nog zonder veel moeite aangepast worden.

Wanneer we naar de verdeling over deze twee categorieën kijken blijk dat het redelijk netjes verdeeld is:

In de grafiek van het aantal artikelen per krant is niets vreemds op te merken. Zowel de keuze enkel op metadata te categoriseren als de keuze van het onderzoeksgebied zijn hier goed gedaan te zijn. Daarbij is het handig dat er geen kranten gestopt zijn of anderszins gewijzigd. (Al stopte de telegraaf 20 december met de zondaguitgave, als dat tijdens het onderzoek was geweest hadden we een keuze over behandeling van de zondag-data moeten maken)

In de grafieken van het aantal artikelen per dag zien we een aparte beweging aan het einde van de rode grafiek, wanneer we kijken naar de blauwe grafiek, die op chronologische volgorde staat blijken dit de zondagen te zijn, op deze dag publiceert alleen de telegraaf. Gezien de aard van de metadata (dagen per week, een internationale afspraak) zou een andere categorisering op dit gebied echter onlogisch zijn. Een optie tot extra categorisering zou wel de dag van de week kunnen zijn. Veel kranten hebben afhankelijk van de dag van de week een special ergens over, of publiceren bijvoorbeeld in het weekend of op zondag niet. Op zaterdag verschijnen echter wel de meeste nieuwe media artikelen zoals te zien is in dit totaaloverzicht:

Auteur

Een andere categorie die direct op metadata ingedeeld is is die van de auteur, dit levert de volgende verdelingen op:

Deze verdeling lijkt erg op die van de long-tail. Er zijn enkele bureau’s en redacties die heel veel berichten hebben geschreven, en ‘oneindig’ veel auteurs die slecht een of twee nieuwe media berichten hebben geschreven deze periode. Een betere verdeling zou naar mijn idee geweest zijn om bovenop de metadata een onderscheid te maken tussen ”onbekend’, ‘persbureau’, ‘redactie’ & ‘journalist’. Een dergelijke verdeling levert eerder een goed beeld op van de informatie, ook wanneer je per krant gaat kijken. Hieronder het totaaloverzicht in de voorgestelde verdeling.

Katernen

Ook de verdeling van de katernen lijkt erg op het long-tail model, ook hier kan echter wel meer met de data gedaan worden. Veel kranten geven hun eigen naam aan een katern dat eigenlijk voor een groot deel overeen komt met de indeling in andere kranten. Buitenland, binnenland & economie komen in elke kranten eigenlijk onder dezelfde naam voor, wanneer het echter over bijvoorbeeld entertainment gaat verschillen de namen enorm, soms zelfs binnen een krant afhankelijk van wat het hoofdonderwerp die dag is. De data hiervan wordt een heel stuk overzichtelijker wanneer er hier een hiërarchie in de data wordt aangebracht, Zo zouden we alle entertainment-katernen met nieuwe mediaberichten als volgt indelen:

Hieronder komen dan de eigen namen van de katernen, we willen natuurlijk niet dat we die data verliezen. Wanneer we het op een dergelijke manier indelen kunnen we heel veel meer zeggen over de aard van de berichten, op dit moment is door de vele verschillende namen van de katernen deze indeling niet goed te gebruiken in de analyses

Tags

Als laatste is voor de onderwerpen van de berichten gekozen voor een tagsysteem, en dit is hiervoor waarschijnlijk ook de beste optie geweest. Hoewel met met een ‘expert groep’ de berichten indelen verschilt iedereen van mening wat het onderwerp van een bericht is, en hoe uitgebreid dit beschreven moet worden. Daarnaast is het onmogelijk te voorspellen welke onderwerpen er allemaal in het nieuws gaan komen en kunnen vele berichten onder meerdere onderwerpen geplaatst worden. Een tagsysteem heeft hier geen moeite mee, de verbindingen worden opgebouwd terwijl je de database vult. Het tagsysteem heeft echter wel lastig van de bekende problemen homonymie, polysemie, verschil in detail van omschrijving en spellingsfouten (Simons, 2008). Deze problemen wegen echter niet op tegen de problemen die er zouden ontstaan als er met vaste categorieën gewerkt zou worden: de hiërarchie van onderwerpen zou continu aangepast moeten worden en de data zou incompleet zijn omdat er concessies gedaan moeten worden bij plaatsen van een bericht binnen een categorie. Deze twee problemen bij elkaar zouden ervoor zorgen dat de data ronduit onbetrouwbaar wordt.

De grafiek van de verdeling van tags ziet er zo uit:

Deze grafiek heet weer de verdeling van de long-tail, en dat is hier wenselijk. In de tags die worden toegewezen zit een hierarchie. Een artikel over een spel wordt vaak getagd met ‘game’,’naam van het spel’,’thema artikel’, etc. Hierdoor komt game veel vaker voor dan de andere genoemde tags. Dit maakt dat de data makkelijk doorzoekbaar wordt, op een manier die grotendeels lijkt op die een ontologische indeling, hierdoor kunnen problemen met polysemie en homonie tijdens een analyse ook snel opgezocht worden en opgelost.

De ontologische indeling bestaat al honderden jaren, interactievere indelingen zoals het tag-systeem bestaan veel korter en er wordt nog volop aan gesleuteld om de eerder genoemde problemen weg te werken en het navigeren er doorheen makkelijker te maken. Maar nu al is het een zeer goed en veelgebruikt alternatief om de steeds groter wordende stroom aan informatie overzichtelijk te houden. Bij Metareporter is een goede keuze gemaakt door de verschillende methoden voor verschillende data te gebruiken.

Bronnen:

Bowker, G. C., & Star, S. L. (1999). Sorting Things Out. Opgeroepen op 06 16, 2009, van http://www.si.umich.edu/~rfrost/courses/matcult/content/sorting_things.pdf

Leezenberg, M., & de Vries, G. (2001). Wetenschapsfilosofie voor de geesteswetenschappen. Amsterdam: Amsterdam University Press.

Shirky, C. (2005). Ontology is Overrated: Categories, Links, and Tags. Opgeroepen op juni 6, 2009, van Clay’s Shirky’s Writings Acout the Internet: http://www.shirky.com/writings/ontology_overrated.html

Simons, J. (2008). Tag-elese or The Language of Tags. Opgeroepen op juni 6, 2009, van Fiberculture Journal: http://journal.fibreculture.org/issue12/issue12_simons.html

METAREPORTER.NL

Qui(s) custodiet ipsos custodes: Wie bewaakt de bewakers? Geïntroduceerd in de vorige editie van Metareporter (2008) en naar mijn idee een toepasselijke leus voor deze weblog. Metareporter.nl heeft in drie maanden tijd geprobeerd zich als innovatief weblog te wurmen tussen de bestaande orde.

Meta is een prefix dat ‘over’ betekent: Metareporter wordt ‘over de reporter’ en dat is precies wat zij proberen te doen, verslag doen van verslaggeving. Daarnaast is Meta ook een Latijnse meisjesnaam dat ‘ambitieus’ aanduidt, daarmee zijn de medewerkers op deze weblog ook tegelijkertijd ambitieus: Ambitieuze schrijvers over nieuwe media berichtgeving.

Drie maanden, elke dag, zijn twaalf landelijke kranten bewaakt door een team van 34 Nieuwe Media studenten aan de Universiteit van Amsterdam. Niet alleen hebben zij in die drie maanden tijd meer dan 2600 nieuwe media krantenartikelen geaggregeerd, zij hebben daarnaast ook nog eens meer dan 250 posts geschreven over deze berichtgeving.

De posts in de eerste zes weken behandelde claims uit krantenartikelen: ondersteunen of weerleggen, maar altijd contextualiseren. De laatste zes weken werden kranten en onderwerpen geanalyseerd, door kennis van de studenten en door middel van de database. Hierdoor is Metareporter.nl niet alleen een vernieuwend weblog, het is ook een instrument tot het verschaffen van nieuwe inzichten in het krantenmedialandschap rondom nieuwe media.

Wie bewaakt de bewakers? Zij bewaken met Metareporter.nl de kranten en de journalisten, maar wie houdt hun in de gaten? Als een van de hoofdredacteuren van de weblog probeer ik een analyse te maken rondom Metareporter. Het lijkt alweer een eeuw geleden dat ik de lezers vertelde dat Metareporter weer helemaal terug is en nu zijn wij alweer aan het einde van het traject beland. De weblog probeerde in drie maanden tijd uit te zoeken waar de kranten het over hebben gehad met betrekking tot nieuwe media, maar over welke onderwerpen hebben zijzelf het voornamelijk gehad? Zijn er enige overeenkomsten of juist verschillen te vinden? Wat hebben zij gedaan in de drie maanden qua zelfreflectie? De analyse probeert de bewakers te bewaken en de bezoekers een klein kijkje achter de schermen te geven.

Om te weten te komen wat er is ‘gemetarapporteerd’ is Metareporter een instrument voor zijn eigen analyse: de database is de basis voor élke analyse. Niet alleen wordt bij krantenartikelen de variabelen krant, katern, journalist en tijd voor de tags gebruikt, ook bij de zelfgeschreven posts wordt, waar mogelijk, de variabelen ingevuld.

Wat als eerste gelijk opvalt is de grote tagcloud (figuur 1). Deze bestaat uit ruim 200 verschillende tags: een teken dat schrijvers van Metareporter.nl breed geïnteresseerd zijn en over veel onderwerpen hebben geschreven, maar ook dat nieuwe media een onderwerp is met een breed domein. Ook ik moet kritisch zijn en besef ik dat veel tags synoniemen van elkaar zijn, een terugkomend issue binnen de crew van Metareporter, waar ik later op terug kom.

Figuur 1: Tagcloud Metareports.

NIEUWE MEDIA IN DE PERS

Waar ik mee wil beginnen is het aantal nieuwe media berichtgevingen per krant (zie figuur 2). Wat dan opvalt is dat het NRC.Next onderaan de lijst staat. Een jonge krant die veel affiniteit heeft met nieuwe media (de website is zelfs een blog en niet meer een nieuwspagina, daarvoor gaat men maar naar nrc.nl) en toch absoluut gezien het minst bericht over nieuwe media. Met maar 166 berichten over nieuwe media in drie maanden tijd is dat gemiddeld een teleurstellende 2,5 bericht over nieuwe media per dag. Verklaringen zijn wellicht de kleine volume van de krant en het feit dat NRC.Next ‘de missie van de krant naar het internet wil halen’, aldus de website, en hierdoor minder aandacht vestigt op de papieren versie van de krant. Qua Metareports zit deze krant in de middenmoot; de twee analyses met betrekking tot het NRC.Next gingen allebei om een vergelijking met zijn ‘oudere’ broer het NRC.

Figuur 2: Aantallen nieuwe media berichtgeving en Metareports.

Bovenaan staat de Telegraaf. Meerdere keren bestempeld en bevestigd als ’sensatiekrant’ en ‘oppervlakkig’ [1][2], en bericht dus over van alles en nog wat: van sensatie maken met ‘het kastje van Camiel’ tot berichten over de nieuwste gadgets. Dit is terug te zien in de onderwerpen: de eerste zes tags van de Telegraaf bevatten al vier termen die naar mijn idee sensatiemakend kunnen zijn zoals surveillance, kilometerheffing, privacy en politie. Ook qua Metareports is de Telegraaf bovengemiddeld gezien de positie rechtsboven in de grafiek. Onderwerpen die veel beschreven zijn door de Telegraaf blijken dus ook veelbeschreven onderwerpen op dit weblog.

Het spectrum loopt van het Parool (9) tot en met het Algemeen Dagblad (19). Het Parool heeft maar tien termen in zijn Metareporter tagcloud, terwijl de tagcloud van het Algemeen Dagblad (die zijn naam eer doet), meer dan 50 tags bevat. Hoewel het Parool en zijn onderwerpen het minst is belicht door Metareporter, heeft deze krant zeker niet het minst bericht over nieuwe media gezien de vierde positie: een verschil in interesse qua nieuwe media onderwerpen tussen het Parool en Metareporter.

DATABASE & ONDERWERPEN

Er zijn 179 Metareports geschreven die betrekking hadden tot een specifieke krant, wat betekent dat nog bijna honderd posts een vrij onderwerp hadden. Als ik de top tien tags vergelijk tussen kranten en Metareports (zie figuur 3), dan valt op dat maar zes van de top tien krantentags terugkomen in de tags van de posts. Hyves stond op nummer elf en Facebook op nummer vijftien en missen daarmee net de top tien in de kranten.

Figuur 3: Top tien tags vergeleken.

Een vergelijking in de categorieën geeft dat de Metareporter tags veelal over bepaalde bedrijven of producten schrijven, alleen ‘game’ en ‘muziek’ zijn vrij generieke termen. (Verder onderzoek geeft dat 4 van de 7 tags van ‘muziek’ gerelateerd is aan de issue ‘buma/stemra’ en hiermee dus ook bedrijfs- of specifiek onderwerpgerelateerd is). Duidelijk is dat Metareporter de afgelopen drie maanden alle internetbedrijven vrij uitgebreid behandeld hebben, alleen Microsoft en Apple blijven uit de top tien, deze staan respectievelijk op de vijftien en achtiende plaats. Dit terwijl de iPhone op de zevende plek staat bij de kranten en Microsoft op de achtste, maar door Metareporters duidelijk toch minder interessant gevonden om over te schrijven.

Figuur 4: het ‘e-book’ of ‘e-reader’

Over een duidelijk groot verschil tussen de onderwerpen van kranten en Metareporter kan niet gezegd worden, behalve voor het opvallende geval ‘e-book’, zeer interessant bevonden bij Metareporter gezien de vijfde positie, maar bij de kranten pas als eerst op de achtiende plek. Ook is het zo dat de tag ‘e-reader (4)’ bij Metareporter op plek 21 staat en kan naar mijn idee gerekend worden tot het begrip e-book, wat dan e-book (13) zelfs op de derde plek zou zetten. Zelfs als we dit ook meenemen bij de krantentags valt de term nog steeds buiten de top tien bij de kranten. De e-book is door de ambitieuze schrijvers als potentieel revolutionair apparaat bestempeld, maar door de kranten vrij onderbelicht gebleven.

Een opvallend bericht is het ‘dieet van dr. Frank‘ met betrekking tot de website eenkiloperweek.nl: alleen geaggregeerd als nieuwsbericht uit de Telegraaf omdat de website down was, maar is goed voor 60% van de zoektermen die leiden naar de site; een bizar geval.
Ons Twitter account heeft het begrijpelijker ook goed gedaan, deze staat als nummer 1 referer naar onze site. Metareporter wilt alle twitterfollowers graag hartelijk bedanken voor hun aandacht en hoopt dat zij het weblog met veel plezier hebben gelezen!
Ook is sinds onze start in september de website meer dan 18duizend keer bezocht! Plus nog de reads vanaf Twitter, die niet meegenomen worden in de webstatistieken. Dit is zeker een feestje waard voor het team van Metareporter.nl!

METAREPORTS UITGELICHT

Op het moment van schrijven heeft bij de Metareports de post ‘YouTube: Het verwende wonderkind van de Google familie‘ de meeste reacties gekregen en bij de analyses is dat de recent geschreven conceptuele brief aan het Reformatisch Dagblad van Xander Stolwijk. Xander bouwde voort op zijn eerdere analyses over het Reformatisch Dagblad [1][2]. Eén van zijn conclusies is dat van alle kranten deze krant zich het meest richt op jongeren en, naar mijn idee, toch een technofobe houding hebben gezien artikelen met koppen als ‘Wij hebben de zonden onder onze vingertoppen’ (Gorter in RD 2009: 21 okt)

De Metareport over YouTube sprak het publiek aan doordat deze videosite een populair platform is en bijna als publiek bezit wordt beschouwd en iedereen aangaat. De claim van de artikelen rondom de YouTube ‘affaire’ (CEO van Google had bewust een miljard teveel betaald) was dat YouTube het geld niet waar zou zijn. De post gaf een inzicht in de financiele cijfers rondom YouTube die onwaarschijnlijk hoog waren. Aan het einde van het report werden de kosten die met YouTube meekwamen vergeleken met de eventuele culturele waarde die de videosite zou leveren. Te eindigen zonder met een antwoord te komen werd de lezer gedwongen een eigen oordeel te geven.

Figuur 5: Een YouTube clip

Begin oktober komt artiestenbelangen-bedrijf Buma/Stemra met financiële regels omtrent het embedden van YouTube filmpjes op websites, inclusief profielpagina’s zoals Hyves. Voor ieder filmpje dat wordt doorgelinkt moet een dergelijke 130 euro betaald worden. Voor velen een belachelijk en onmogelijk voorstel en ook op Metareporter wordt hier veel aandacht aan besteedt. Met posts als ‘Buma/Stemra leeft in zijn eigen hyperwereldje‘ en ‘Buma Stemra opent de aanval’ wordt duidelijk dat ook de Metareporters het een onrealistisch idee vinden. Voor mij hét voorbeeld van het semester dat blijk geeft aan hoe Digital Natives worden gereguleerd door Digital Immigrants (Prensky 2001). De natives die in een hele nieuwe wereld zijn opgegroeid dan de immigranten, maar zich wel vaak aan de regels van de ‘oude’ wereld moeten houden. Een clash lijkt dan ook onvermijdelijk en nieuwe regels conform deze nieuwe wereld zijn dringend nodig. Jaap Kerstens schrijft hier een helder en interessant stuk over met betrekking tot de muziekindustrie, hier wordt de platenmaatschappij overbodig gesteld en volgens hem moet er gekeken worden naar nieuwe manieren om te verdienen aan muziek.

DATABASE UITGELICHT

Eén van de problemen die het team van Metareporter.nl is tegengekomen is het tagsysteem.
Vooraf was afgesproken om alle begrippen Nederlands-enkelvoud te maken en er werd gehoopt op een folksonomy binnen onze database, maar dat is niet helemaal gelukt. Alhoewel het team wel positief uit de bus is gekomen na het nemen van een test om de betrouwbaarheid van de tags te bepalen. Ook Metareporter heeft tag-issues gekend zoals polysemie, homonynie, synonymie en de niveau van categorie, net zoals door Jan Simons is beschreven. Een voorbeeld is de eerdergenoemde ‘e-book’ en ‘e-reader’ of ‘mobiele telefoon’, ‘apple’ en ‘iphone’. De Metareporters zijn wel zeer kritisch en eerlijk geweest tegenover zichzelf en tegenover anderen en dat is ook meerdere malen genoemd in verschillende analyses en wordt zeer gewaardeerd.

Figuur 6: Analoog taggen

Ik heb zelf als hoofdredacteur ook posts moeten schrijven en surveillance is vaak mijn thema geweest, surveillance als in toezicht en bewaking, en daar wil ik mee eindigen. Er kan gesteld worden dat Metareporter.nl een vorm van toezicht uitoefent op de kranten, zij stellen vraagtekens bij gemaakte claims en de database is een instrument voor het maken van analyses die inzichten geven in de nieuwe media berichtgeving van kranten. Kritisch denken en contextualiseren zodat de lezer zelf kritisch kan denken, staan bij ons hoog in het vaandel. Maar naast kranten bewaken heeft het team van Metareporter.nl ook zichzelf bewaakt. Tweewekelijkse evaluaties en besprekingen van de posts hebben voor een hogere kwaliteit gezorgd op Metareporter.nl. Wij proberen onszelf te bewaken, maar natuurlijk zijn onze lezers onze grootste bewakers, dat doen zij door reacties achter te laten die soms complimenterend zijn maar soms ook zeker bekritiserend.

Metareporter.nl heeft zich in drie maanden tijd (weer eens) gevestigd in het Nederlandse bloglandschap. Bij zowel Google Search als Blog Search staat Metareporter.nl in de top tien als men zoekt op nieuwe media en het aantal bezoekers van de website blijft nog steeds stijgen. Wij danken alle lezers van Metareporter.nl voor hun aandacht en hun kritische blik en ik dank persoonlijk het team van dit weblog voor hun inzet! Hopelijk tot september wanneer weer een nieuw team van start gaat!

Figuur 8: Een 2010 met veel nieuwe media

Fijne feestdagen en alvast een voorspoedig nieuwjaar gewenst met veel nieuwe media,

met vriendelijke groeten,

Philip Man
Metareporter.nl

e-book: photo credit: catorze14

YouTube Clip: photo credit: 4braham

Analoog taggen: photo credit: xmacex

Vuurwerk: photo credit:

De nieuwe wereld van games
Zo’n 2 maanden geleden had ik al een metareport geschreven over games en hun waarde als educatiemiddel. In een tijdperk waar kinderen opgroeien onder de invloed van games en digitale apparaten ontstaan er andere culturele waarden in de samenleving. We gaan een onderscheid makken tussen digital natives en digital immigrants. Digital natives zijn mensen die zijn opgegroeid met digitale apparaten(mobiele telefoons, computers, enz.) en het gebruik van dit soort apparaten van zelfsprekend vinden. Digital immigrants zijn mensen die niet opgegroeid zijn met digitale apparaten en het dus lastig vinden om hiermee te werken. Het gebruik van games in het onderwijs is een mogelijkheid om deze nieuwe mindset van deze nieuwe generatie aan te spreken en verder te ontwikkelen. Tevens is het economische belang van games niet meer weg te denken uit de entertainmentindustrie, het wordt zelfs de drijvende kracht achter deze industrie genoemd. De omzetten blijven maar stijgen en het marktaandeel blijft groeien over de hele wereld maar blijft de journalistiek niet achter op dit nieuwe terrein van entertainment? We kunnen alvast zeggen dat games vaak worden behandeld in kranten, dit is te zien aan het hoge aantal berichten hierover maar hoe wordt hierover bericht? Zijn het alleen maar korte ANP berichtjes of reviews/previews? Worden er wetenschappelijk artikels besproken in de berichten? Zijn de berichten negatief of positief over het gebruik van games? Zijn de berichten wel objectief of zit de game-industrie er zelf achter?

Dit zijn vragen die centraal zullen staan in mijn eindanalyse over games in de afgelopen maanden. Ik heb gekozen om dit toe te passen op de Pers omdat, zoals hier te zien in de tagcloud, het meest gepubliceerd is over games in algemene zin. De tagcloud is samengesteld met alle berichten die de tag ‘game’ met hun meedragen over de afgelopen 3 maanden

Het is wel opmerkelijk, zoals te lezen was in mijn vorige analyse, dat de Pers de grootste game release ooit gemist heeft! Wat betekent dit voor hun berichtgeving in hun krant? Vonden ze het niet belangrijk genoeg? Wilde ze niet meedoen met de hype rond dit nieuwe spel? Een ander argumenten om voor de Pers te kiezen was dat de krant online gratis terug te lezen is. De berichten waren dan ook makkelijk terug te vinden in de database van de Pers zelf. De hoofdvraag luidt dan ook: Waar heeft de Pers over bericht de laatste maanden?

Afgelopen woensdag(09-12-09) was er een debat in Crea over gamejournalistiek, waar precies dit debat over gamejournalistiek werd uiteengezet. Het grootste probleem wat daar werd neergezet volgens mij is; bestaat gamejournalistiek en is deze wel objectief? Het debat is overigens terug te lezen op de website van xi-online.nl. In het artikel dat David Nieborg en Tanja Sihvonen hierover geschreven hebben komen zij ook tot een punt dat er verschillende soorten van gamejournalistiek bestaan:

The discrepancy is sometimes considered to be so major that game critics refuse to refer to themselves as “journalists”, and some prefer to talk about “game writing” instead of game journalism [35], whereas others label themselves as “game critics” to steer away from the more rigid understanding of journalism as an objective realm free from external (i.e. industry) influences. To signal a clear break with news journalism, Carlson speaks of the “enthusiast gaming press”, a notion which emphasizes the close relationship game journalism holds relative to game fandom [7]. (Nieborg & Sihoven, 2009 p. 2)

We staan aan het begin van een nieuwe tak van journalistiek en het lijkt dan ook dat de mainstream media er nog niet klaar voor is. Een vraag die dan ook gesteld werd op die avond was: Waarom is er zo’n beperkte aandacht voor serieuze journalistiek? D. Nieborgs antwoord: “er is wel een markt, maar de cultuur mist bij de redacties (generatiekloof) en daardoor wordt serieuze journalistiek tegengehouden” (het debat is terug te lezen op xi-online.nl) Hier slaat volgens mij D. Nieborg de spijker precies op zijn kop. Deze Generatiekloof, het verschil tussen digital natives en immigrants is gewoon te groot in deze vorm van media. Het lezerspubliek van kranten zit niet te wachten op achtergrond artikels over games, en de hoofdredacteurs zijn niet geïnteresseerd of thuis in deze nieuwe wereld van de games en dus wordt er niet over gepubliceerd. Vervolgens worden games ook te vaak in verband gebracht met lage kunst en staat het in schril contrast met andere vormen van kunst.

Ik zal eerst een algemene indruk geven over de berichtgeving van de Pers aan de hand van tagclouds en grafieken. Vervolgens zal ik de berichten inhoudelijk beoordelen op inhoud. Het gaat hier over een selectie van 38 berichten in een periode van 7 september 2009 tot 30 november 2009. Het geeft dus een beeld over deze periode, factoren die afhankelijk zijn van de tijd van jaar en lengte van het onderzoek zijn hier niet van toepassing. We hebben immers geen grotere periode kunnen onderzoeken want we waren afhankelijk van de tijdsvlak waar dit vak in gegeven werd. Ik denk wel dat ik een objectieve overview kan weergeven over de Pers omdat het zo’n 3 maanden bevat en er wel degelijk interessante gebeurtenissen plaats vonden in dit tijdsbestek.

Analyse van de Pers
Allereerst wil ik beginnen met een tijdslijn weer te geven van  berichten over games  in Pers van de afgelopen 3 maanden. Daar is te zien dat ze ongeveer om de week over games wordt bericht in de Pers.

Ze gebruikten hier vooral het katern ‘’Thuis en Uit’ voor. Er zijn wel 3 berichten die in een ander katern gepubliceerd zijn, dit waren de katernen; Op de bank, Koster en Jojanneke en In Business.

Ik heb hieronder de berichten beoordeeld op hun inhoud. Ik heb voor deze indeling gekozen omdat deze naar voren waren gekomen tijdens het lezen van de berichten. Hier heb ik de indeling gemaakt op:

• Preview als er een spel werd aangekondigd en er werd al iets over geschreven.
• Review of Recensie gaat over games die worden beoordeeld als ze net in de winkel liggen.
• Achtergrond gaat over games in een andere context. Een artikel gaat dan niet over één afzonderlijke game. Zoals bijvoorbeeld het artikel “Nederlandse gamer zuinig” over een onderzoek dat de Nederlandse gamers niet veel stroom verbruiken.
• Economische en financiële artikels gingen vaak over verkoop- en omzetcijfers of zoals het artikel “Spelend nog rijk worden” waar het over geld en games gaat.

Wat opvalt aan deze cijfers is dat de Pers weldegelijk aandacht besteed aan achtergrondberichten over games. Het zijn dan vaak artikels over hoe games anders worden gebruikt in plaats van alleen entertainment. Een voorbeeld hiervan is het artikel dat soldaten Irak virtueel naspelen of het artikel dat de Britse marine in de toekomst gaat trainen met behulp van playstation portables. Het is wel duidelijk dat de Pers vooral inzet met het brengen van reviews en recensies voor hun lezerspubliek. Bijna in de helft van alle berichten worden games aangeprijsd of bekritiseerd. Er staat dan ook vaak een verwijzing in het artikel waar je de game kan kopen. Het valt wel op dat ik geen berichten kon vinden waar een echte diepgaande achtergrond analyse werd gemaakt, zoals we die kennen van bijvoorbeeld het NRC. Het lijkt dan ook dat de focus van de Pers daar niet op ligt als het gaat over games. Misschien is er geen tijd voor? Zijn de kosten te hoog omdat er dan niet betaald wordt voor  een advertentie om het artikel? Ik lees wel over spellen die hier en daar worden verboden omdat ze te gewelddadig zijn of discriminerend maar zie vervolgens geen berichten waar een discussie wordt neergezet over geweld in games. Ik mis dan ook de echte achtergrondberichten. Op de televisie worden games vaak in een slecht daglicht gesteld door mensen zoals Keith Bakker. Het tegenover gestelde is volgens mij gaande bij de Pers. Hier worden games vaak juist aangeprijsd en soms bekritiseerd en er wordt dan ook niets of nauwelijks bericht over gameverslaving.

Maar is dit wel de doelstelling van de Pers? “De Pers moet intelligent geschreven zijn, lichtvoetig en to the point.” Dit klopt wel met het taalgebruik dat gebruikt wordt in de berichten, ze zijn dan ook niet met een populistische toon geschreven zoals we gewend zijn van de Telegraaf. De artikels zijn duidelijk, kort en makkelijk te lezen. Er wordt niet gesmeten met moeilijke termen en indien ze wel gebruik worden, worden ze meestal wel uitgelegd. Er wordt na mijn mening wel verwacht dat de lezer enige affiniteit heeft met games omdat gametermen vaak aanwezig zoals afkortingen. (bijvoorbeeld: FPS betekent First-Person Shooter) De verdere richtlijn van de Pers is de verhouding redactie en persbureau. De redactie moet minimaal 1/3 van de berichten geschreven hebben daarnaast is er nog eens 1/3 ruimte voor columnisten of vertalingen en 1/3 van de ruimte mag bestaan uit artikels van de persbureaus. Deze verhouding is ook op de gamepagina goed terug te zien en komt overheen met de richtlijnen die de Pers zichzelf stelt.

Over het algemeen zijn de onderwerpen heel divers zoals hier onder te zien is in de tagcloud. Er is niet één specifiek onderwerp dat vaak terugkomt in de Pers.

Alle grote merken, Nintendo, Sony en Microsoft zijn aanwezig in de Pers. Of de Pers dus onafhankelijk genoeg is lijkt mij wel duidelijk na het zien van deze tagcloud. Ze worden niet gestuurd door een bepaalde firma en leveren reviews over de hele linie aan games, van harde shooters voor de fanatieke gamers tot gezellige wii games voor de hele familie.

Conclusie
De hele wereld is aan het gamen en de kranten vinden langzaam hun weg in de gameindustrie. Zoals te lezen was in mijn vorige analyse wordt er zeker meer aandacht besteed aan games ten opzicht van vorig jaar. Maar het blijft nog altijd een onderbelicht kindje na mijn mening in de nationale dagbladen en ook in de Pers. De steeds groter wordende industrie komt steeds vaker onze dagbladen binnen alleen werken niet alle kranten hieraan mee. De Volkskrant bijvoorbeeld publiceert niks of nauwelijks over games is dit niet raar? De Pers die het meest over games publiceert legt haar nadruk vooral op het schrijven van reviews en aangevuld met korte persbureauberichtjes. Maakt het de Pers de “Gamerskrant” van Nederland of gewoon een uithangbord van de entertainment industrie? Ze publiceren maar 1 keer per 7 dagen een pagina de over games gaat. Dat vind ik persoonlijk toch wel een beetje weinig maar misschien komt dat ook doordat mijn interesse bij games ligt. Toch mis ik ook bij de Pers de serieuze gamejournalistiek, zoals D. Nieborg dat noemt, ook. Misschien, zoals ik al aangaf, is daar geen tijd en geld voor, jammer een gemiste kans. Je zou op deze meer diepgang kunnen geven aan je krant en je kan je zelf beter onderscheiden ten opzichte van de andere kranten. De Pers komt namelijk zo in het rijtje met de Metro en de Spits die een gesponsorde gamekatern hebben. Ondanks dat alles blijf ik de Pers lezen en kijk ik iedere week weeruit naar de game katern.

Literatuur
Nieborg, D. en Shioven, T. The new gatekeepers: The occupational ideology of game journalism. DiGRA 2009

photo credit: Ian Muttoo

(Deze analyse is geschreven voordat op woensdag 16 december een echt achtergrondartikel werd geplaats in de Pers)

Abstract
De disciplinering van de mens door overheidsinstituten zoals geformuleerd door Foucault kan worden gezien als hét werk als men spreekt over surveillance en privacy. Maar door de veranderingen in onze maatschappij lijkt dit deel van zijn theorie rijp voor herziening. Dit werk vraagt zich dan ook af: wat is de rol van overheidinstituties in het huidige privacy-debat?

Introductie
Iedereen kent het wel, het onbehagelijke gevoel dat je bekeken wordt maar niet precies weet door wie of wat. Dit gevoel drukt zodanig op je schouders dat je je anders gaat gedragen. Het subject disciplineert zichzelf. Door onzichtbare machtstructuren zal de mens maatschappelijk gewenst gedrag vertonen. Deze structuren, uitgeoefend door instituties als het leger of de school, ontlenen hun macht aan de ‘unequal gaze’: het subject weet nooit of het geobserveerd wordt of niet en zal daarom altijd overgaan tot zelfdisciplinering en heeft hiermee  een wapen in handen om grote groepen mensen te controleren. Dit idee vormt de basis voor het ‘Discipline and Punish’ van de Franse filosoof Michel Foucault dat nog steeds veelvuldig wordt gebruikt en geciteerd als er in de wetenschap of daarbuiten wordt gesproken over surveillance en ‘privacy’. Naar aanleiding van de blauwdruk van het ‘Panopticon’ van Bentham beschrijft Foucault een maatschappij die door constante observatie of de suggestie daarvan, uitgeoefend door instituties, zichzelf disciplineert.

Het idee van deze disciplinering en privacykwestie van Foucault blijft tot op de dag van vandaag nog steeds actueel, hoewel er natuurlijk ook veranderingen hebben plaatsgevonden. Voor Foucault  waren die onzichtbare machtstructuren nog erg gerelateerd aan overheidinstituties. Als we het hebben over instituties in dit technologische en nieuwe media tijdperk dan lijkt het niet meer dan logisch dat deze instituties veranderd zijn. Moeten wij dan in de orde gaan denken van bedrijven als Google? Of spelen instituties geen rol meer? Daarom wordt in dit werk de vraag gesteld: Wat is de rol van instituties in het hedendaagse debat over privacy als we dit meten aan de hand van Nederlandse kranten? Vormen instituties nog een belangrijk onderdeel van deze discussie? Deze vragen zijn relevant omdat met het huidige tijdperk van ‘state of the art’ technologieën de term privacy steeds meer een ‘hot issue’ lijkt te worden in onze maatschappij. Het lijkt daarom niet meer dan logisch om een belangrijk onderdeel van ‘Discipline and Punish’, dat een autoriteit vormt als het om privacy gaat, op een of andere manier te herzien.

Googlization
In de wetenschap lijken overheidinstituties niet meer het lijdend voorwerp te zijn als er wordt gesproken over controle en surveillance. In dit tijdperk worden ander soorten ‘instituties’ genoemd. Een instituut dat perfect als voorbeeld zou kunnen staan komt naar voren in het ‘Googlization’ debat. Een debat waar de idee leeft dat Google een steeds dominantere positie lijkt te nemen in onze webpraktijken. Tegenstanders van deze Googlization leven met de angst dat binnenkort al onze praktijken zullen worden overgenomen door deze machtige zoekmachine en dat al onze handelingen in de toekomst plaatsvinden volgens het idee van dit bedrijf. Twee auteurs die elk aan één kant van dit debat staan zijn Geert Lovink en Richard Rogers. Lovink stelt in zijn ‘The Society of the query and the Googlization of our lives’ dat het internet een plek is geworden van een massa aan misinformatie, informatie waar wij als mens niks aan hebben. Google als ‘information retrieval system’ lijkt niet erg zijn best te doen om het de gebruiker gemakkelijk te maken een goede selectie te laten maken in deze informatie maar is meer geïnteresseerd in de controle over deze informatie: de nieuwe producten en services als Gmail zijn hier een voorbeeld van. ‘The prime objective of this cynical enterprise is to monitor user behaviour in order to sell traffic data and profiles to interested third parties’ (Lovink 2008; p…). De controle van informatie door Google is hem dus een doorn in het oog en stelt dat wij nieuwe manieren moeten vinden om met deze informatie om te gaan. Richard Rogers stelt daar echter tegenover dat instituties als Google geen blaam treffen en dat het monitoren van ‘user behaviour’ en dit gebruiken is een manier om het web voor iedereen behapbaar te maken. Deze personalisatie maakt dat bestudering van zoekresultaten een persoonlijke kwestie wordt. Rogers stelt in tegenstelling tot Lovink niet de nadruk op controle door Google. Privacy en controle worden dus door beide auteurs in relatie gebracht met het instituut Google, weliswaar elk op een andere manier.

Mark Poster en de mode of information
Mark Poster, een vooraanstaand wetenschap in de Media Studies, gebruikt ook het fenomeen informatie en de controle hiervan en gebruikt deze vervolgens om de theorie van Foucault een andere dimensie te geven. Poster begint zijn werk met het stellen dat een groot deel van de hedendaagse communicatie plaats vindt via elektronische devices. We kijken tv, luisteren radio gaan naar de film en gebruiken computers. In al deze praktijken wisselen wij symbolen en boodschappen uit, iets wat wij al doen sinds wij taal gebruiken en wat met de komst van elektronische devices alleen efficiënter is geworden. Volgens sommigen hebben deze devices dus geen substantiële invloed op de aard van communicatie en boodschappen. Maar volgens Poster is er wel degelijk iets veranderd.

We zijn terecht gekomen in een mode of information, een term die hij ontleent van de mode of production van Marx, elektronische devices een grote rol spelen in communicatie. In de mode of production beschrijft Marx de  toegang tot productiemiddelen en de relatie met die productiemiddelen van de mens, Poster daarentegen beschrijft de relatie met informatie. ‘The exchange of symbols between human beings is now far less subject to constraints of space and time’ (Poster 1990: p.64). Informatie is ten alle tijden, overal en voor iedereen beschikbaar. Tijd en ruimte spelen dus geen rol van betekenis meer. We leven in de global village van Marshall Mcluhan. Na de periode van orale en geschreven communicatie zitten we nu in een ‘electronically me-diated exchange’ gekarakteriseerd door ‘informational simulations’ waardoor ‘the self is decen-tered, dispersed, and multiplied in continuous instability’ (Poster 1990: p. 66). Dit heeft gevolgen voor onze maatschappij want ‘in each stage the relation of language and society, idea and action, self and other is different’ (Poster 1990: p.66). Vanaf dit moment maakt Poster de voor dit werk zo belangrijke terugkoppeling naar Foucault.

Zoals eerder beschreven zijn de technieken tot disciplinering van Foucault afhankelijk van statische overheidsinstituties als het leger, de school en het ziekenhuis en waarbij ruimte een belangrijke rol speelt. Maar ruimte speelt nu geen rol meer:

‘In the electronic age, spatial limitations are bypassed as restraints on the controlling hierarchies. All that is needed are traces of behavior; credit card activity, traffic tickets, telephone bills, loan applications, welfare files, fingerprints, income transactions, library records, and so forth. On the basis of these traces, a computer can gather information that yields a surprisingly full picture of an individual’s life.’(Poster 1990: p. 103)

Er is nu de mogelijkheid om niet alleen massa’s te disciplineren, zoals in het Panopticon, maar ook het individu kan nu altijd, overal en bij elke handeling worden geobserveerd. We leven niet meer in het Panopticon maar een nieuwere, verbeterde versie: het Superpanopticon. ‘The database is the prototypical technique operating in the mode of information’. Databases zijn tegenwoordig dus zeer belangrijk als het gaat om de controle van die informational simulations en zijn het praktische middel van deze informatiemaatschappij. Het zijn de databases die de capaciteit hebben om al die informatie van mensen op te slaan en terug te kunnen bekijken. Maar deze brengen ook een gevaar met zich mee:

The structure or grammar of the database creates relationships among pieces
of information that do not exist in those relationships outside the database. In
this sense databases constitute individuals by manipulating relationships
between bits of information. (Poster 1990: p. 103)

Geen enkel moment noemt Poster in zijn werken de overheidsinstituten als een middel om controle uit te voeren in deze maatschappij. Het leger, de school of ziekenhuizen  die bij Foucault nog sterk aanwezig waren spelen volgens Poster niet meer dezelfde rol van betekenis als het gaat om disciplinering. In plaats daarvan zijn de databases nu het belangrijkste en beste middel geworden om die controle uit te voeren, als we Poster moeten geloven. Is de rol van overheidsinstituties dan helemaal uitgespeeld? En hebben databases deze plek ingenomen? Kortom: Wat is de rol van instituties in het hedendaagse debat in privacy?

Methode
Om antwoord te kunnen geven op deze vragen zal er gebruik worden gemaakt van de aggregatie van de nieuwe media berichten in de 12 grootste kranten in Nederland. Er is gekozen voor kranten omdat dit de beste graadmeter lijkt om het publieke debat te peilen. Twee klassen van elk 20 studenten hebben over de maanden oktober, november en december artikelen verzamelt en geordend in een database. Deze ordening vond plaats op basis van tijd, katern, journalist, krant en onderwerp. Waar de laatste werd vertaald in tags. Door het onderwerp privacy niet alleen per krant maar ook over tijd te bestuderen hoopte ik een goed beeld te hebben van de behandeling van dit onderwerp in het Nederlandse krantenmedialandschap en uiteindelijk antwoord te kunnen geven op de vraag.Na de kranten- en tijd analyse moest er een manier gevonden worden om te kunnen beoordelen wat de aard was van ‘privacy-berichtgeving’.  Om hier achter te komen is er gekozen voor het tellen van de tags die aan de grote tag privacy worden meegegeven. Iedere tag kon worden ingedeeld in drie categorieën: database, overheid of merknamen. Vervolgens werd er bekeken welke categorie het meest bij privacy werd toegevoegd. In de categorie database vielen tags als elektronisch patientendossier (EPD), kilometerheffing en ov-chipkaart en RFID. De categorie overheid bevatte tags als surveillance en cameratoezicht. Google en Twitter werden uiteraard in merknamen geplaatst. Bij het tellen van die tags is de ‘grootte’ van de tag niet in de bestudering opgenomen.

Bevindingen
De belangrijkste uitkomst die naar voren kwam in de kranten- en tijd analyse dat alle kranten (hoewel er wel verschil was) een substantieel deel van hun berichtgeving iets te maken heeft met privacy. Privacy was dus en veelbesproken onderwerp in de maanden september,oktober en november. Hoewel het Parool met stipt op nummer één staat blijken alle andere kranten hier ook interesse in te hebben (zie grafiek 1). Over de hele breedte wordt er dus gesproken over privacy. Maar aan de hand van de tags moet er bepaald worden wat hun aard is en de berichtgeving.

De uitkomst van het tellen van de tags zorgde voor een verrassende uitkomst: Databases en merken konden worden toegevoegd naast overheidinstituten als middel tot controle van de mens.

Zoals Poster in zijn werken aangaf lijken databases inderdaad een grote rol te spelen in deze huidige maatschappij, vooral als het gaat om privacy. Werd er bij Foucault alleen gesproken over overheidinstituties die controle zouden uitvoeren, tegenwoordig moeten daar databases aan worden toegevoegd. De angst voor privacy lijkt dus niet alleen te worden gevoed door instituties als de school of het leger maar ook databases als het elektronisch patiënten dossier, kilometerheffing en de ov-chipkaart. In al deze berichtgevingen heerst de angst voor de controle van informatie over het individu. Kan iedereen iets lezen over mijn ziekteverleden? En ziet iedereen waar ik ben geweest door de ov-chipkaart of kilometerheffing? Het is precies de angst die Poster omschreef: het individu wordt gedegradeerd informatie waar het geen invloed op heeft. Wordt de mens zich steeds bewuster van het Superpanopticon?

Maar ook merken als Google en Twitter lijken nu onderdeel te worden van de discussie, want net zoals Lovink Google verweet informatie te willen controleren en niet gemakkelijk vindbaar te maken lijken dit soort bedrijven ook steeds meer in het vizier te komen. De groei van bedrijven als Google en de belangrijke plaats die het inneemt in de maatschappij zorgt ervoor dat ze steeds meer op hetzelfde niveau worden geplaatst als de overheid. Het idee van Foucault dat overheidsinstituten het middel van controle was is niet uitgestorven, want nog steeds wordt een deel van de berichtgeving geschreven vanuit overheidsperspectief: zo zou de Nederlandse staat kampioen afluisteren zijn. Maar dit perspectief heeft wel concurrentie gekregen van andere perspectieven. De veranderingen in onze maatschappij hebben ervoor gezorgd dat er nieuwe categorieën ontstonden en dat er ook van daaruit werd geschreven.

Conclusie
Het subject zou zich volgens Foucault door overheidinstituties als het leger, de school of ziekenhuizen zelf disciplineren door de unequal gaze en zo zou er controle plaatsvinden. Maar dit idee lijkt door de veranderingen in onze maatschappij aan erosie onderhevig, zover dat aan dit perspectief nieuwe moeten worden toegevoegd. Want zoals Lovink en Rogers elk aangeven lijken ook bedrijven als Google controle uit te kunnen oefenen: controle van informatie. Een controle die Poster ook beaamt: we zijn terecht gekomen in een mode of information waar databases de informatie over het individu controleert. Het zijn dan ook juist deze twee categorieen die naast de overheid een plekje lijken te hebben ingeruimd als het gaat om privacy: kranten liëren privacy niet alleen aan overheid maar ook database en merken als Google en Twitter. Het blijkt maar weer: ook de overheid heeft concurrentie.

photo credit: _phogra_

Bibliografie

Poster, Mark. ‘Words without things. The Mode of Information.’ Oktober ( 1990):63-92.

Poster, Mark. Foucault, Marxism and history. Cambridge: Polity press, 1984.

Poster, Mark.  The mode of information. Post-structuralism and social context. Cambridge: Polity Press, 1990.

Walby, Kevin. ‘Mode of production versus mode of information. Marx, Poster and an argument for anti-capitalist.’ Critical Sociology, nr. 33, (2007): p. 887-912.

Samenvatting

Het is algemeen bekend dat media een grote rol spelen bij de acceptatie van interpretaties van kennis, ideologieën en opvattingen. Media geven cultuur vorm en daardoor ook religie. De focus van deze eindanalyse ligt dan ook op het grensvlak van religie en media. De vraag is in hoeverre deze factoren relaties met elkaar onderhouden en wat dat betekent. Om hier inzicht in te krijgen, wordt de relatie tussen media en religie in historische context geplaatst om op fundamenteel niveau te analyseren in hoeverre communicatiemiddelen en religie elkaar wederzijds beïnvloeden. Hierbij worden voorbeelden gebruikt van het Reformatorisch Dagblad die door twee onderzoekswerkgroepen, respectievelijk Metareporter 2008 en Metareporter 2009 is geanalyseerd. In het huidige informatietijdperk is voor veel mensen informatie in overvloed beschikbaar op het internet. Dit zorgt voor een sterke verspreiding van ideologie , ideeën en opvattingen. In deze analyse wordt betoogd dat deze diversiteit een bedreiging vormt voor de overleving van halstarrige religieuze subculturen met conservatieve opvattingen en ideeën.

Inleiding
Alvorens aan deze eindanalyse te werken heb ik de database van Metareporter 2008 bekeken. Mijn focus lag hier in het verlengde van mijn eerdere analyses en betrof daarom analyses en metareports die door de werkgroep Metareporter 2008 zijn geschreven met betrekking tot het Reformatorisch Dagblad. De bevindingen van de studenten van Metareporter 2008 versterken mijn eigen bevindingen door de overeenkomsten. Uit het artikel ‘Geloofsovertuigingen en nieuwe media in de pers‘ van Rosanne Boas bijvoorbeeld, komen de volgende citaten:

‘Hoewel uit deze analyse misschien niet blijkt of in elk gereformeerd huishouden een computer aanwezig is, is de aandacht die het Reformatorisch Dagblad aan nieuwe media besteedt op zijn minst opvallend te noemen. Een bijstelling van het heersende vooroordeel lijkt dan ook zeker op zijn plaats.’

‘Hoewel een enkele keer tot op zekere hoogte morele paniek wordt gecreëerd rondom nieuwe media objecten, is de toon van de berichten over het algemeen heel neutraal. Hierbij valt wel op dat het onderwerp games nauwelijks aan bod komt.(Metareporter 2008)

Onderstaande citaten komen uit het artikel ‘Analyse: Reformatorisch Dagblad – Mediakluizenaar maar zeker geen digibeet’ van Linda van Fliert:

‘Binnen alle drie de kranten worden actuele onderwerpen met betrekking tot nieuwe media aan bod gebracht en wordt het schrijven van lange artikelen overgelaten aan gespecialiseerde journalisten. Hiermee doel ik vooral op het ND en Trouw, aangezien het RD hier nog uitblinkt als meest conservatieve van de groep. Hoewel hier het internet in zekere mate wordt gezien als platform om te informeren en het geloof uit te dragen is het een medium dat nog steeds niet in al zijn mogelijkheden geaccepteerd kan worden. Door te schrijven over nieuwe media als ‘groot gevaar’ gaat men zich inderdaad terughoudend opstellen en afsluiten van het ‘wereldse’, waardoor een vicieuze cirkel onstaat.’

‘Nieuwe media blijft een thema waar de Gereformeerde kerk nog vrij conservatief tegenover lijkt te staan. Dit blijkt uit de vele uitgelichte artikelen waarin gelovend Nederland in grote getale met problemen kampt met betrekking tot nieuwe media middelen. Ik krijg de indruk dat men niet open lijkt te staan voor deze veranderingen en de computer voornamelijk ziet als gevaar voor kind en gezin, waardoor direct een negatief beeld wordt geschetst van het nieuwe medium.’ (Metareporter 2008)

Op basis van de bevindingen uit mijn eerder uitgevoerde analyse ‘Refo’s troost is het kroost’ kwam de vraag naar voren: Waarom besteedt het RD zoveel aandacht aan nieuwe media gerelateerd aan jongeren? Uit de analyse ‘God is D.O.O.D’ kwam de vraag voort: Waarom stelt het RD zich ogenschijnlijk negatief ten opzichte van nieuwe media? Zoals gezegd, de studenten van Metareporter 2008 stuitten op exact dezelfde bevindingen. Hieruit kan geconcludeerd worden dat het Reformatorisch Dagblad in 2009 ten opzichte van vorig jaar zich niet of nauwelijks anders opstelt ten opzichte van nieuwe media.
Het is mijn intentie met deze eindanalyse aan de hand van literatuur verdieping te geven aan de bevindingen van Metareporter 2008 en 2009 over het Reformatorisch Dagblad waardoor het inzicht in de relatie tussen religie en media wordt vergroot. Per slot van rekening zijn wetenschappers binnen het media- en cultuurwerkveld geïnteresseerd in de relatie tussen media en cultuur. En omdat religie nu eenmaal een groot onderdeel uitmaakt van cultuur laat hier de motivatie van de wetenschapper in spe zich raden.

Analyse
Waarom waren de werkgroepen Metareporter in 2008 en 2009 zo verbaasd over het feit dat het RD zich met meer nieuwe media inlaat dan onze intuïtie ingaf? Komt dit door de aanname dat indien mensen zich beter kunnen informeren met behulp van nieuwe media dit secularisatie in de hand werkt? Bruce bekijkt dit anders:

‘It’s  not the case that religion has declined because people have become better educated and less credulous. …[W]hether something is true and wether it becomes widely accepted are two very different questions’ [1]

Volgens Bruce moet er dus een onderscheid gemaakt worden tussen kennis en de strijd die wordt geleverd om de acceptaties van interpretaties van die kennis. We zullen later in deze analyse zien dat Bruce zijn idee nog helemaal zo gek niet is.

Ook opvattingen vanuit het Verlichtingsdenken zijn mede verantwoordelijk voor de algehele aanname dat religie op zijn retour is:

‘the ‘Enlightenment critique of religion’ were for the most part intellectual rather than empirical; they proceeded from the views about the nature of religion rather than from actual studies of religious behavior. Thus they attacked the truth or moral basis of religion, and because it was believed that such arguments were persuasive, it was held that once people were exposed to them they would stop believing in religion and so religion would die out.’[2]

Zoals blijkt uit bovenstaand citaat is de algemene notie van secularisatie misschien wel geschoeid op verkeerde aannames. Martin Barbero benadrukt bijvoorbeeld dat er door de modernisering een identiteitscrisis is ontstaan en daardoor religie een nog veel prominentere plaats inneemt in de maatschappij:

’caused by modernity, mankind is looking for a new personal and social identity, as well as renewed needs of mystification and enchantment,..[…] modernity has not fulfilled any of it’s promises, with the exception of demystification and the emptying of meaning and sacredness from human thought. Since both media and religion are important cultural intermediations for providing mystery, meaning and sacredness, the necessary interaction between media and religion seems to be one of the most important and crucial issues in the modern world.’ [3]

Volgens Martin Barbero bestaat er dus een relatie tussen media en religie. Wellicht moeten we het begrip ‘secularisering’ herformuleren aan het hedendaagse informatietijdperk om tot een beter inzicht te komen op welke manier religie genesteld is in de maatschappij. Voor hetzelfde geld is er sprake van een toename van het aantal belijdenaren en kunnen we dit alleen zien als we met andere ogen leren kijken. Een lege kerk hoeft per definitie niet meer te duiden op secularisering.

Orale culturen

De vroegste culturen op aarde waren orale culturen. Deze culturen bestonden in de tijd dat het schrift nog niet was ontwikkeld. Schrift heeft voor de mensheid drastische veranderingen meegebracht ‘probably the most powerful communication technology ever-writing-changed human society.’ [3] We hebben de overgang van oraliteit naar geletterd allemaal kunnen ervaren tijdens onze kinderjaren. Zoals iedereen zal begrijpen, hadden orale culturen naast het gebruik van hun eigen geheugen nog geen medium ontwikkeld om informatie vast te leggen. Het nauwkeurig onthouden van gebeurtenissen en kennis zijn echter voor het voortbestaan van de cultuur van essentieel belang. Informatie moest noodzakelijkerwijs overgedragen worden op de jongere generaties om de culturele identiteit te behouden en simpelweg om te kunnen overleven.
Om kennis gemakkelijker te onthouden en over te dragen aan jongere generaties werden verhaalstructuren gebruikt. Nog belangrijker: naast de praktische informatie diende alles wat de orale cultuur definieerde overgedragen te worden aan de jongere generaties. Dus ook de opvattingen over God, geschiedenis en afkomst. Er werden in der tijd gebruik gemaakt van eenvoudige tekeningen, ritmes, rijm en dans die functioneerden als geheugensteunen.[4] Orale culturen waren voortdurend bezig alle kennis op elkaar over te brengen en volgens Soukup waren zij daardoor niet in staat om ‘de zaken even naast zich neer te leggen’ en er op later tijdstip nog eens op terug te komen. Ze waren simpelweg niet in staat om ‘afstand’ te nemen van informatie. Mede daardoor was het denken van orale culturen zeer concreet:

‘orale cultures organize what they know by concrete application rather than by analytic categories: an orale culture would not create a biological system of genera and species but might organize plant and animals by location’ [5]

Simpel gezegd hadden orale culturen een veel concretere en materialistischere band met hun omgeving omdat ze de omgeving gebruikten om hun ideeën direct op te reflecteren en de beschikbare elementen in de ruimte gebruikten om te communiceren. Om de waarde van de informatie te behouden werd er veel aandacht besteed aan de correcte overdracht van informatie tussen personen. Hierdoor vormde creativiteit en daarmee de alteratie van informatie een reële bedreiging voor het voortbestaan van de cultuur. De vorming en het behoud van commune was eveneens van cruciaal belang. Als men iets niet precies meer wist, dan wist de buurman het nog. Individualiteit vormde vanzelfsprekend een bedreiging voor het collectief geheugen.

Geletterde cultuur

Zoals eerder gezegd heeft geletterdheid grote veranderingen teweeg gebracht:

‘as literates we process information differently and we express it differently. We also think differently. Writing effects human consciousness.’ [6]

Voor orale culturen was het van belang om de wijze van expressie consequent te blijven herhalen om informatieverlies te voorkomen. Schrift behoede de expressie van de vergetelheid veroorzaakt door de ‘tand des tijds’. De mens werd een door Walter Ong genoemde ‘time-binder’. De mens kon nu met schrift het heden en verleden met elkaar in verband brengen. Orale culturen waren genoodzaakt exact te onthouden én tegelijkertijd informatie door nieuwe ervaringen aan te vullen of te herzien. Volgens Soukup zorgde geletterdheid ervoor dat het bewustzijn en de gedachtepatronen van de mens veranderden omdat men tijd had om over andere dingen na te denken.

 
’The literate’s approach to the world and to knowledge is distanced, not immediate,’[7]

 
Belangrijker nog is het feit dat schrift creativiteit in de hand werkt. Van een boek kunnen oneindig veel exemplaren worden gedrukt. De waarde van informatie zit daarom niet meer in de consistentie maar in de diversiteit van informatie. Het schrift en de reproductietechnieken maakten het mogelijk om er binnen eenzelfde cultuur verschillende opvattingen over hetzelfde onderwerp op na te houden. Het schrift brak daarom de grenzen van de creatieve geest open en ontwikkelde zich in toenemende mate in abstractere vormen.

Geletterdheid heeft er dus voor gezorgd dat mensen anders gingen denken. Dit moet dan ook in de theologie zijn uitwerking hebben gehad. Dat blijkt uit bevindingen van Soukup die claimt dat de Christelijke theologie in feite gegrond is in de overgang van orale uitingen naar geletterde uitingen

 
‘throughout  the period of scholastic theologie, and flourishing especially in the later medieval period and the Reformation, theology becomes more abstract and more analytic.’ [8]

Hierdoor werden Bijbelse teksten ook drastisch anders geformuleerd, Soukup vervolgd:

 
‘Statements of Church doctrine begin to take form, not of easily memorable oral formulae, but of reasoned (and lengthy) statements- exactly the kind of thing that requires a written text.’. [9]

Zoals duidelijk is geworden uit de analyses van Metareporter 2008 en 2009 hanteert het RD een duidelijk standpunt ten opzichte van nieuwe media die in mijn analyse ‘God is D.O.O.D’ als De Opvallende Orthodoxe Doctrine wordt bestempeld. Mijn motief een zo een ‘verwijtende’ uitspraak te doen was gebaseerd op de koptitels waarmee het RD een ‘waardeoordeel uitspreekt’ waarmee ‘Jongeren die volgens de overtuiging van het Reformatorisch Dagblad onderwezen moeten worden ‘in de geloofsleer’,…’als voorbereiding op de ‘openbare belijdenis.’ in hun opvattingen mogelijk gestuurd worden.
Dit sturende effect, zo blijkt, houdt verband met de ontwikkeling van het schrift maar houdt ook verband met de opkomst van verschillende opvattingen binnen één cultuur. Het uitdragen van duidelijk standpunten en opvattingen is van belang voor het voortbestaan van een subcultuur en kan daarom als een natuurlijk proces worden opgevat.

    
Naarmate mensen steeds meer gewend raakten aan de gedrukte tekst in de Bijbel, ging men steeds meer vertrouwen leggen in de absolute correctheid en waarheid van de gedrukte Bijbelteksten, meent Soukup.[10] Tevens veranderden de interpretaties van de teksten. Een tekst die van oorsprong geënt was op de expressie van een orale cultuur, die meerdere zintuigen aanspraken om een boodschap te communiceren, werd nu niet meer in zijn volledigheid geïnterpreteerd maar op basis van enkele passages die van belang werden geacht. De belangrijkste veranderingen door de ontwikkeling van schrift en reproductietechnieken op een rij, laten zien dat theologen door reproductietechnieken meer teksten tot hun beschikking hadden dan ooit te voren. Men ging, wat volgens Soukup kenmerkend West Europees is, niet langer meer commentaren leveren op geschriften van verhalen uit de orale cultuur, maar er werd uitgegaan van de ‘originele’ tekst en theologen gingen ‘originele’ essays produceren. Anders gezegd: er vond een verschuiving plaats van een oorspronkelijke conversationele benadering van de Bijbel naar de ontwikkeling van dogma’s die volgens Eisenstein een duidelijk doel diende:

‘A large crowd of people who were not gathered together in one place but were scattered in separate dwellings and who, as solitary individuals with divergent interests, were more receptive to intimate interchanges than to broad-gauged rhetorical effects.’. [11]

Ik zou deze uitspraak naast mijn eerder besproken conclusie willen leggen over de door de krant uitgedragen doctrine van het RD die jongeren stuurt in hun opvattingen en de duidelijke standpunten die een belangrijk onderdeel uitmaken van de identiteit van de subcultuur. Daarnaast is de conclusie van Linda van Fliert op basis van gegevens uit Metareporter 2008 over het RD zeer waardevol. Van Fliert trok de conclusie dat het RD nieuwe media als een groot gevaar beschouwd en dat lezers van het RD zich ‘ten aanzien van nieuwe media’ terughoudend opstellen en afsluiten van het ‘wereldse’, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.

Secundaire orale cultuur

Walter Ong spreekt over de hedendaagse ‘secundaire orale cultuur’ omdat we, net als bij geletterdheid, karakteristieken vanuit de orale traditie hebben meegenomen en geïncorporeerd in onze moderne communicatiemiddelen. Ong geeft een aantal karakteristieken van secundaire oraliteit:
Een secundaire orale cultuur ‘spreekt’ geschreven teksten, bijvoorbeeld in film en op televisie. Tevens hoeft een secundaire orale cultuur niets meer uit het hoofd te leren waardoor de overbodige informatie (zang, ritme en dans) niet meer nodig zijn en een hoger niveau van abstracte teksten mogelijk maakt. Tot slot is een secundaire orale cultuur een audiovisuele cultuur die gebruikmaakt van beelden naast het letterenmodel. [12]
Volgens Soukup staan we pas aan de vooravond van de grootst merkbare veranderingen. Immers, de ontwikkeling van de literaire roman bijvoorbeeld, duurde ook een poos. Wel claimt Soukup het volgende over hedendaagse communicatiemiddelen:

’The communication products of our culture show more complex meanings than most products of literacy; they use multiple narratives, made up on visual images as well as sound and text. And they exist in a world awash with messages that compete for attention.’

Howard Gardner betoogt dat we nu al de cognitieve consequenties dragen van de secundaire orale cultuur die hij als volgt beschrijft:

‘multiple intelligences-the different ways humans interact with and understand the World: analytic, emotional, social, aesthetic, musical, and so on.’ [13]

Conclusie en discussie
Marshall McLuhan’s uitspraak ‘the medium is the message’ is binnen dit kader een treffende oneliner. Het is onweerlegbaar dat naast de inhoud van een boodschap ook het medium een grote rol speelt in het communicatieproces en daardoor de inhoud een andere betekenis kan geven.

De secundaire orale cultuur bevat vrijwel alle kenmerken van een orale cultuur plus extra’s. Het conversationele gebruik van informatie is toegenomen. We spreken volgens Gardner meerdere zintuigen aan om de wereld te begrijpen en zien daarom de wereld én God anders. Deze combinatie zorgt voor een grote verspreiding én diversiteit van nieuwe ideeën en opvattingen. Ik zou daarom binnen het kader van Bruce zijn uitspraak ‘[W] ether something is true and wether it becomes widely accepted are two very different things’ willen zeggen, dat het niet zozeer religie is dat heeft te vrezen van nieuwe media maar dat het de religieuze conservatieve subculturen zijn die door hun eigen conservatisme en halstarrigheid in een secundaire orale cultuur steeds verder afkalven. Zoals blijkt, vereist een nieuwe tijd ook een nieuwe manier van denken. En omdat het publiek door nieuwe media in contact komt met een diversiteit aan religieuze opvattingen zullen ze hierdoor onvermijdelijk beinvloed worden.

Het is voor religieuze subculturen voor hun voortbestaan van belang tegenwicht te bieden aan de beinvloeding die uitgaat van nieuwe media. Misschien kunnen we hieruit ook de motivatie van het RD afleiden in het doen van extreme uitspraken over nieuwe media maar bijvoorbeeld ook over homoseksualiteit. Een gematigder subcultuur valt namelijk niet op in een overvloed van diversiteit aan opvattingen en ideeën. De vraag is alleen, of een opvallende subcultuur eveneens voldoende aantrekkingskracht heeft om nieuwe leden te werven.
Hoewel we niet kunnen weten wat de exacte uitwerkingen zullen zijn van de secundaire orale cultuur en we er om die reden ook liever geen uitspraken over doen, is het wel duidelijk dat er voor de kerk een enerverende periode is aangebroken. In ogenschouw nemend dat de macht in de verspreiding van informatie met internet niet alleen maar ligt bij de vermogende groep die vroeger een drukpers kon betalen, is het des te logischer dat het monopolie op de geclaimde waarheid van een bepaalde interpretatie van de Bijbel niet langer in handen is van de kerk alleen.
Het pad van orale cultuur naar geletterde cultuur en naar secundaire orale cultuur laat iets zien van het veranderlijke communicatiemechanisme. Het laat eveneens zien welke nadrukken er werden gelegd en welke methoden werden gebruikt. Op inhoudelijk valk van theologie is niet meer dieper ingegaan maar zoals Soukop zegt:

‘it does tell us a little bit about how the Church has done it’s thinking.’ [14]

—————————————————————
[1] Herbert, David. Religion an civil society: rethinking public religion in the contemporary world. Ashgate Publishing, 2003.

[4] Hosseini, S.H. ‘Religion and Media, Religious Media, or Media Religion: Theoretical Studies.’ In: Journal of Media and Religion, Routledge, LLC, 2008: p. 56-69.

[2],[3],[5],[6],[7],[8],[9],[10],[11],[12],[13] [14] Soukup, Paul A. ‘The Structure of Communication as a Challenge for Theology.’ Teologia y Vida,  nr. XLIV (2003): p. 102-122.

Deze analyse laat zien hoe en waar het begrip nieuwe media in de Nederlandse dagbladpers terugkomt. Aan de hand van de indeling naar katernen en de auteurs wordt bepaald welke definitie van nieuwe media impliciet wordt gehanteerd. Hierbij wordt duidelijk dat de technologische kant van nieuwe media alsmede de sociale en culturele kant worden belicht.

Networked personal computers and digital media technologies are now so pervasive in our work, our home lives, and the myriad of everyday interactions we have with each other as well as with social institutions, that they are ceasing to be ‘new’ in any meaningful way. (Flew, 2008: p. 2)

[...] by new media we mean information and communication technologies and their associated social contexts. (Lievrouw and Livingstone, 2002: p.7)

The most important structural new media characteristic is the integration of telecommunications, data communiations and mass communications in one medium. It is the process of convergence. (Van Dijk, 2006: p. 6)

[The] popular understanding of new media identifies it with the use of a computer for districution and exhibition rather than production. [...] today we are in the middle of a new media revolution – the shift of all culture to computer-mediated forms of production, distribution and communication. (Manovich, 2001: p. 6)

INTRODUCTIE

Zoals uit bovenstaande citaten blijkt, wordt in de beschrijving van nieuwe media met veel verschillende definities van nieuwe media gewerkt. Noah Wardrip-Fruin en Nick Montfort gebruiken in hun bespreking acht werkbare (meta)definities van de verschillende benaderingen van nieuwe media. Hieronder staan de benaderingen zoals geformuleerd en gedefinieerd in ‘The new media reader’ (2003: p. 16-23) van Wardrip-Fruin en Montfort.

1. New media vs. cyberculture
2. New media as computer technology used as a distribution platform
3. New media as digital data
4. New media as the mix between existing cultural conventions and the conventions of software
5. New media as communication technology
6. New media as faster execution of algorithms previously executed manually or through other technologies
7. New media as metamedia
8. New media as parallel articulation of similar ideas in Post-WWII art and modern computing

Metareporter.nl is een weblog over de representatie van de zogenaamde nieuwe media in de gevestigde Nederlandse pers. We krijgen in ons dagelijks leven steeds vaker te maken met nieuwe media en het is dan ook niet verwonderlijk dat onze pers daarover schrijft. Metareporter.nl probeert te achterhalen hoe, waarom, waar en wanneer er in deze ‘oude’ media over nieuwe media geschreven wordt en laat hier vervolgens een kritische analyse op los.

Deze doelstelling komt van de ‘over ons’ pagina op metareporter.nl zelf. Inmiddels zijn we met ruim drie maanden aan artikelen verzamelen, inventariseren en analyseren, een heel eind opgeschoten. Metareports en analyses over de kleinere en verschillende onderdelen binnen het nieuwe media landschap maken dit blog compleet.

1. VRAAGSTELLING

Behalve de verdiepende analyses lijkt het me zinvol de overall inventarisatie van de afgelopen drie maanden in een lopend verhaal te verwerken. Dit om aan de hierboven vermelde doelstelling te voldoen. De nadruk in deze analyse ligt op het hoe en waar uit die doelstelling. Zodoende luidt de hoofdvraag in mijn analyse: ‘Welke definities (hoe) van nieuwe media typeren de Nederlandse dagbladen (waar) in hun berichtgeving over nieuwe media?’. Deze vraag heeft betrekking op de representatie van nieuwe media in de Nederlandse dagbladpers en hun relatie tot de hiervoor genoemde benaderingswijzen van nieuwe media. Een inventarisatie binnen een tijdsbestek van ruim drie maanden is een goede steekproef en geeft ook duidelijk de trends aan die binnen de dagbladen gevolgd worden.

2. INVENTARISATIE

In de periode van september 2009 tot en met november 2009 zijn volgens onze database in totaal 2575 nieuwe media gerelateerde artikelen in de pers verschenen. 324 van deze artikelen, ruim 13%, is geschreven door De Telegraaf. Niet veel minder, een kleine 12%, is geschreven door het Algemeen Dagblad (304 artikelen). Het Parool, De Pers, Spits en Metro schreven alle rond de 240 artikelen, in totaal 965. Het Reformatorisch Dagblad, Trouw, NRC Handelsblad, Het Financieele Dagblad, De Volkskrant en NRC Next schreven per krant tussen de 175 en 150 artikelen; samen goed voor 982 artikelen. Twee van de twaalf gevolgde dagbladen  (De Telegraaf en Het Algemeen Dagblad) bestrijken samen dus 25% van de nieuwe media artikelen in de pers. De volgende vier schrijven samen 37,5% van de berichtgeving. De zes dagbladen met de minste berichtgeving schreven ook 37,5% van de berichten. Het is belangrijk in welke katernen de verschillende berichten verschenen. Tevens zal inzicht in de katernen waarin over nieuwe media wordt geschreven, bijdragen aan het antwoord op de centrale vraag in deze analyse.

3. KATERNEN

Zoals bekend, is een indeling naar katernen een van te voren bepaalde en rigide classificatie. Binnen zo’n katern worden artikelen geplaatst waarvan de inhoud aansluit bij de beoogde inhoud van het katern als geheel. Een deelvraag is dan: ‘Welke plaats nemen nieuwe media berichten in binnen de indeling naar katernen?’ (En wat zou dat kunnen betekenen voor de benadering van nieuwe media als begrip?)

Veruit de meeste artikelen zijn verschenen in de katernen economie, binnenland en nieuws. In deze drie katernen samen zijn in totaal 804 artikelen verschenen; ruim 30% van de berichtgeving. Hierbij is economie veruit het grootste katern met 374 artikelen. Het eerste katern dat een naam draagt waarin duidelijk wordt verwezen naar ‘het digitale’ of nieuwe media specifiek is het katern digitaal met 59 artikelen; gevolgd door het katern games met 49 artikelen. Het katern digitaal komt in twee kranten voor, namelijk De Telegraaf en het Algemeen Dagblad. Interessant hieraan is de implicatie van het gebruik van katernen. Ik gebruik de tagcloud als instrument ter ondersteuning van mijn bevindingen op het gebied van katernen, onderwerpen de mogelijke definitie van nieuwe media die daaruit volgt.

3.1 NIEUWE MEDIA SPECIFIEKE KATERNEN

Het Algemeen Dagblad en De Telegraaf hebben blijkbaar genoeg over nieuwe media te berichten, waardoor een eigen katern gepast is voor het plaatsen van nieuws over nieuwe media. Een volgende vraag is dan: ‘Waar spreken zij over in de genoemde katernen?’ Ik gebruik de tags die zijn gekoppeld aan de artikelen binnen de katernen digitaal en games om de onderwerpen daarvan te bepalen.

Bovenstaande tagcloud geeft de gebruikte tags weer die zijn gekoppeld aan artikelen binnen het katern digitaal. Vast te stellen is dat er voornamelijk over games, mobiele telefonie en gadgets wordt gesproken. Het katern games behoeft geen tagcloud om te laten zien wat het onderwerp van de artikelen binnen dit katern is, uiteraard game (41 maal getagged). Andere tags zijn 2 maal of minder gebruikt. Ik concludeer hieruit dat het nieuws dat binnen de eigen ‘nieuwe media katern’ (digitaal en games) is gepubliceerd, aansluit bij de opvatting dat nieuwe media digitale data en communicatie betreft (zoals geformuleerd door Wardrip-Fruin en Montfort; definities 3 en 5). Hier wordt nieuwe media gelezen als een technologisch fenomeen, waarbij communicatie, digitale instrumenten en digitale data karakteristiek zijn. De nieuwe media specifieke katernen hanteren dus slechts twee van de acht definities, zoals geformuleerd in de introductie.

3.2 ALGEMENE KATERNEN

Het begrip (van) nieuwe media is, zoals belicht in de introductie, veelzijdig. Naar welke van de acht definities van nieuwe media verwijzen de artikelen in de algemenere katernen economie, binnenland en nieuws, afgaande op de gebruikte tags?

Bovenstaande tagcloud laat zien welke tags zijn gebruikt bij de artikelen in de katernen economie, binnenland en nieuws. Het is duidelijk dat naast de eerder genoemde mobiele telefonie, Google een grote speler in het veld is. Belangrijk is dat tags als privacy, surveillance, (illegaal) downloaden, ov chipkaart en twitter direct in het oog springen. Deze termen zijn niet alleen verbonden met de notie van nieuwe media als het digitale, technologische fenomeen, zoals bij de nieuwe media specifieke katernen. Deze tags houden namelijk ook verband met de sociale kant, de distributie en de culturele kant van nieuwe media. Deze facetten sluiten aan bij definities 1, 2 en 7, zoals geformuleerd door Wardrip-Fruin en Montfort. Hierbij zijn de sociale implementatie, het culturele belang en de distributieve aard kenmerkend voor nieuwe media. Dit wordt onderschreven door onder andere ook Lievrouw en Livingstone, Manovich en Van Dijk (zie inleidende citaten). Zij leggen nadruk op convergence, distribution, social embeddedness en cultureel belang. De meer algemene katernen hanteren dus naast de technologische definities ook de meer sociale definities.

3.3 NIEUWE MEDIA ALS ONDERDEEL VAN ALLEDAG

In het verlengde van het bovenstaande wil ik de enigszins gewaagde suggestie doen dat, afgaande op het aan bod komen van nieuwe media in de algemene katernen, de definitie van Terry Flew toepasbaar is. Volgens Terry Flew (zie inleidend citaat) is staande te houden dat het ‘nieuwe’ in nieuwe media niet meer bestaat. Nieuwe media zijn een onderdeel van de praktijk van alledag en geraken pervasive. Het feit dat het meeste nieuwe media nieuws in ‘de reguliere’ katernen economie, binnenland en nieuws voorkomt, zou erop kunnen duiden dat nieuwe media inderdaad onderdeel uitmaken van veel verschillende onderdelen van ons leven (en dus niet een nieuwe media specifieke katern behoeven). Temeer daar de geïnventariseerde artikelen juist spreken van die sociale en culturele kant.

4. AUTEURS IN DE PERS

Opvallend veel artikelen zijn geplaatst in de categorie auteur onbekend, namelijk 877. Als hierbij het aantal ANP berichten (318) wordt meegerekend, laat een simpel rekensommetje zien dat ruim 46% van de artikelen niet is geschreven door een specifieke auteur. Wederom gebruik ik tagclouds om mijn bevindingen te illustreren en te versterken. De eerste onderstaande tagcloud laat de tags die gebruikt zijn bij posts onder auteur onbekend dan ook zien. De meest voorkomende tags zijn daar: website, game, google, mobiele telefonie, microsoft, twitter en iphone. De tweede tagcloud is een verzameling van alle gebruikte tags (voor 2575 artikelen).

Duidelijk is dat game, google, microsoft, website en iphone in beide tagclouds prominent aanwezig zijn. Hieruit is op te maken dat een groot deel van de nieuwe media berichten in de Nederlandse dagbladpers over bedrijven, games en mobiele telefonie spreekt. Een verschil is dat bij de tagcloud ‘auteur onbekend’ voornamelijk technologie en gadgets terug te vinden zijn. Het overgrote deel van de artikelen die door een onbekende auteur zijn geschreven, zijn berichten of mededelingen die louter kennis geven van een nieuwe gadget, website of ontwikkelingen bij de grote internet- en computerbedrijven. Bij ‘alle tags’, dat wil zeggen ook die waar de auteur wel bekend is, komen ook onderwerpen aan de orde die de meer sociale en culturele aspecten van nieuwe media belichten.

Opvallende tussenconclusie uit mijn analyse van katernen, respectievelijk auteurs is dat bij nieuwe media specifieke katernen en bij onbekende auteurs de nadruk ligt op technologie en communicatie (definities 3 en 5). Bij de algemenere katernen en bij (ook) de bekende auteurs wordt meer aandacht besteed aan de sociale en culturele aspecten (de definities 1, 2 en 7).

5. ZIJN DE DAGBLADEN TE BEPERKT?

Deze analyse van de verdeling over kranten, katernen en auteurs laat zien dat de stelling dat de dagbladen redelijk beperkt zijn in hun berichtgeving niet geheel onaannemelijk is. Een eigen nieuwe media katern komt immers weinig voor, er is veel door een onbekende auteur geschreven en de onderwerpen (games, mobiele telefonie en website) beschrijven echter alleen de technologische kant van nieuwe media. Bovendien is het kenmerkend dat de katernen waarin het meest over nieuwe media geschreven is, de algemene katernen economie, nieuws en binnenland zijn. Katernen die specifiek gericht zijn op nieuwe media op zich, zijn beperkt tot digitaal en games. Het begrip van nieuwe media gaat evenwel veel verder. Wat verstaan wij onder nieuwe media? Ik citeer het antwoord op de frequently asked question van metareporter.nl:

Nieuwe media is een complexe, veelzijdige term die daarom zeer lastig te definiëren is. De betekenis van het ‘nieuwe’ in nieuwe media verschuift en is continu aan verandering onderhevig. Wat maakt een (communicatie-)medium nou eigenlijk tot nieuwe [sic] medium? Deze vraag kan nooit eenduidig beantwoord worden. Om die reden definiëren wij bij metareporter nieuwe media als zijnde [sic] media die gebruik maken van nieuwe, moderne, veelal digitale technologieën. Men kan daarbij denken aan kenmerken zoals manipulable, networkable, dense, compressable en impartial (Flew, 2008: p. 3). Hieronder verstaan wij bijvoorbeeld: internet, games, databases, surveillance technologie, RFID, social networking sites.

Ook de auteurs en teksten waaraan gerefereerd is, hebben een veelzijdiger begrip van nieuwe media. Relatief simpele, louter informatieve berichten over games, gadgets of technologische ontwikkelingen beschrijven bij lange na niet de implicaties die de term nieuwe media met zich meebrengt. Althans, het is één van de verschillende onderdelen van het begrip (van) nieuwe media. Aan de andere kant, we spreken wel over nationale dagbladen, die zich ten doel hebben gesteld het gehele volk te informeren over zaken die het volk in zijn geheel aangaan. Zoals al eerder is genoemd, is het opmerkelijk dat de dagbladen inmifddels achterhaalde of oppervlakkige termen gebruiken (games en mobiele telefonie bijvoorbeeld) wanneer ze spreken van nieuwe media. Het is juist de berichtgeving door de oude media die wellicht laat zien dat het begrip voor nieuwe media nog lang niet is doorgedrongen in de dagbladen.

CONCLUSIE

In deze analyse heb ik laten zien dat het voorkomen van nieuwe media in diverse katernen, met een divers en diepgaander aanbod van onderwerpen juist op de andere kanten van het begrip nieuwe media duidt. De op het eerste gezicht beperkte berichtgeving in de nieuwe media specifieke katernen drukt juist andere intrinsieke waarden van nieuwe media uit, en daarom in de algemene katernen opgenomen zijn. De inventarisatie van metareporter.nl laat zien dat nieuwe media op velerlei manieren terugkomt. Deze opvatting sluit aan op de opvatting die Terry Flew heeft van het ‘nieuwe’ in nieuwe media, zoals weergegeven is in zijn citaat dat dit artikel opent. Wellicht dat om deze reden de oude media als dagbladen niet op een significante manier aandacht besteden aan nieuwe media. Nieuwe media zijn pervasive, overal aanwezig en doen ook op die manier hun intrede binnen de algemene katernen van de Nederlandse dagbladpers.

BRONNEN

Dijk, Jan van. The network society. Social aspects of new media. London, UK: Sage, 2006.

Flew, Terry. New media. An introduction. Oxford, UK: Oxford UP, 2007.

Lievrouw, Leah A., Sonia Livingstone. Handbook of new media. London, UK: Sage, 2006.

Manovich, Lev. The language of new media. Cambridge, USA: MIT Press, 2001.

Wardrip-Fruin, Noah, Nick Montfort. The new media reader. Cambridge, USA: MIT Press, 2003.

De Metareporter is derhalve een analytische tool waarbij we in de eerste periode aandacht hadden voor individuele berichtgeving. In de tweede periode is de focus gericht op het analyseren van alle geaggregeerde data. De social tags waarmee de geaggregeerde artikelen zijn gemarkeerd, vormen de basis van onze analyseposts. Zo kunnen de Metareporters bijvoorbeeld een analysepost schrijven over hoe vaak een onderwerp is getagd. Het proces van social taggen betekent, volgens Flew, het labelen van artikelen door middel van een onderwerpaanduiding. Hij beschrijft in New media an introduction, dat de benaming is gebaseerd op dat meerdere personen (in dit geval de Metareporters) zelfstandig de keuze moet maken hoe de artikelen getagd worden als nieuwe media. Daarnaast krijgt de Metareporter tijdens het taggen van artikelen bepaalde aanbevelingen. Deze tags zijn al eerder geanalyseerd en gekoppeld aan artikelen. Al deze onderwerpen vertegenwoordigen het Nederlandse Medialandschap en de belangstelling voor nieuwe media. Dit is niet alleen een indicatie van welke onderwerpen de afgelopen periode behandeld zijn, maar tevens geeft het een indruk over de accumulatie van onderwerpen.

De analyses van de onderworpen data is georiënteerd op kranten, tijd en onderwerp. Met deze gegevens kunnen we kwantitatieve vragen stellen als: welke kranten publiceren het meest over nieuwe media, of van alle nieuwe media in het nieuw, gaat welk percentage over Twitter of Hyves? Een kwalitatieve benadering is bijvoorbeeld, hoe nieuwe media onderwerpen besproken zijn. De Metareporter is dus een kritische blog waarin er over counterintuïtieve bevindingen worden geschreven in plaats van bevestigingen van wat verwacht wordt.

De eindanalyse

Na een periode van 4 maanden richten de Metareporters zich op de eindanalyse. Net als in de vorige analyses, zal de eindanalyse eveneens de geaggregeerde artikelen centraal zetten. Het wezenlijke verschil is echter dat de eindanalyse een overkoepeling is van de afgelopen analyseperiode. Deze eindanalyse is geïnteresseerd in de veelzijdigheid van artikelen en of deze veelzijdigheid tot zijn recht komt in de visualisatie methodes die de Metareporters.  

Zoals al meerdere malen is aangeven is de Metareporter niet gefocust op het leveren van een waardeoordeel. Net als de informatievergaring worden bevindingen op de Metareporter niet gecontroleerd, maar op een eigenzinnige manier weergeven door middel van tabellen, tagclouds en andere visualisaties. De vraag die hierbij centraal staat is, of de berichtgeving over nieuwe media veelzijdig is en of dit terug te zien is in het social taggen van de artikelen en in de visualisatiemethodes. Eigenlijk stelt deze eindanalyse de traditionele manier van informatieverwerking ter discussie. In traditionele informatieverwerking zijn uitkomsten van onderzoeken veelal kwantitatief weergegeven. Wanneer grotere hoeveelheden aan informatie overzichtelijk gemaakt dienen te worden, is men geneigd om uitkomsten in cijfers uit te drukken. Daarentegen maakt de Metareporter gebruik van eigenzinnige datavisualisatie. Zodat gegevens tot onze (de bezoekers van de Metareporter, maar ook de Metareporters zelf) verbeelding spreken. Daarom wordt in beschouwing genomen of het visualiseren van de metadata te beargumenteren is vanuit perspectieven die Weinberger aanhaalt (op zijn visie zal ik later terug komen).

Om de centrale vraag te beantwoorden dienen we de database van de Metareporter in beschouwing te nemen en visueel inzichtelijk te maken waardoor bevindingen niet beperkt worden tot abstracte gegevens. Hierbij worden uitkomsten van de derde analyse in verband gebracht met deze methodes en op welke manier ze bijdragen aan de betekenisgeving van informatie.

Weinbergers visie losgelaten op de Metareporter

De Metareporters gaan als het ware een conversatie aan met de geaggregeerde metadata waardoor de basis van de Metareporter en zodoende het claimchecken en de analyses niet gefixeerd zijn op gecategoriseerde strategieën. De metadata is namelijk getagd waardoor de betekenis van artikelen niet vaststaat, derhalve wordt het gekenmerkt door persoonlijke invulling. In Weinbergers optie is deze manier van dataverzameling postmodernistisch. Het social taggen van artikelen vereenvoudigt de artikelen immers niet tot eenduidige definities, of een bepaalde status.

Individueel zijn de Metareporters verantwoordelijk voor het aggregeren en sociale taggen van de artikelen. Daarom kan de dataverzameling volgens Shirky omschreven worden als organisch. Evenals Weinberger wil hij ons attent maken op de manier waarop informatie wordt gecontroleerd door onderverdeling. Deze onderverdeling is eveneens terug te vinden in het vormen van nieuwsberichten. Ergens in de geschiedenis heeft men nieuwscriteria opgesteld en door middel van deze criteria dient men nieuws te selecteren en categoriseren als interessant, of oninteressant. Hierdoor wordt het nieuwsaanbod aanzienlijk beperkt en blijft de massa (het publiek) afhankelijk van keuzes die nieuwsredacties maken. Zowel Weinberger als Shirky achten dit determinisme problematisch, dit is tevens hetgeen waar deze eindeanalyse op gebaseerd is.

Volgens Weinberger limiteren we ons door op de traditionele manier informatie, objecten of handeling in te delen. We kunnen immers nooit de volledige betekenis van bijvoorbeeld een handeling als fietsen weergeven. Probeert u maar eens uit te leggen hoe u uw evenwicht weet te behouden tijdens het fietsen. Uw balans houden lijkt zo vanzelfsprekend en toch onmogelijk om te beschrijven. Daarom is Weinberger lovend over het vergaren van metadata en ziet hij de mogelijkheid om door middel van taggen diverse, maar bovenal persoonlijke betekenissen aan informatie te geven. De postmoderne gedachte van Darrida  ‘de auteur is dood’, symboliseert dat betekenis afhankelijk is van de persoon die het leest. Daarom is het taggen en visualiseren van de artikelen van belang. Deze methoden bieden de mogelijkheid om de gelaagdheid van een artikel weer te geven en leidt niet tot het verwerven van een bepaalde status. De Metareporter is zodoende niet gericht op het verkrijgen van binaire tegenstelling om aan de hand daarvan het niveau te bepalen van de artikelen: kranten schrijven te weinig over nieuwe media, of kranten hebben geen nieuwe mediabesef. In plaats daarvan zijn de blogposts, het visualiseren en taggen van metadata een manier om andere vragen te stellen en deze vervolgens overzichtelijk te maken. Zo worden onderzoeken en resultaten toegankelijker voor ieder die belangstelling heeft.

De Tagclouds onder de loep

In de tagcloud hieronder is een visualisatie gemaakt van de geaggregeerde artikelen en hoe deze getagd zijn. Deze verbeelding illustreert in eenoogopslag, waarom Weinberger de hier bovenstaande visie er op na houdt. We zien immers een verbeelding van alle onderwerpen die de afgelopen periode in het nieuws zijn voorgekomen. Zowel onderwerpen met grote, als kleine accumulatie worden weergeven. Zoals u kunt zien is er voldoende ruimte voor alle onderwerpen. Er is geen sprake van een bepaalde onderwerpordening of onderverdeling. Hierdoor worden er bewust of misschien wel onbewust bepaalde statements gemaakt. Bij nader inzien blijkt deze gedachte voorbarig te zijn.

Tacloud 1: overzicht van de hele database

Wanneer de Metareporter een tagcloud wil genereren moeten alle tags binnen het onderzoeksgebied ingevoerd worden in een bepaald computerprogramma. Dit programma maakt een visualisatie van de ingevoerde onderwerpen in de vorm van een tagcloud. De tagcloud zou een indicatie moeten zijn van alle metadata, maar dit blijkt bij nader inzien niet het geval te zijn. Er wordt namelijk onderscheid gemaakt in het visualiseren van de tags, waardoor niet alle tags worden weergeven. Dit is vrij logisch te verklaren. Het programma is niet geprogrammeerd om tags te behouden met intrinsieke eigenschappen. De enige onderscheiding die gemaakt wordt is gericht op kwantitatieve aspecten. Zo komen bepaalde tags veelvuldig voor en andere tags maar 1 keer. Dit resulteert in een enorme marge binnen de tags, dit betekent dat er ontzettend veel tags zijn. Deze hoeveelheid is problematisch omdat de ruimte van de tagcloud beperkt is. Er zullen dus concessies gedaan moeten worden. Dit is eveneens het geval bij het visualiseren van de database waardoor er wel degelijk sprake is van discriminatie.

When is it usefull

Door het ruimtegebrek kunnen tags, binnen de tagcloud, omschreven worden als dominant of recessief. Dit betekent dat de recessieve tags niet gevisualiseerd worden, maar evenwel onderdeel uitmaken van de metadata in de tagcloud. De tags zijn vanwege ruimtegebrek niet tot uiting gekomen en zodoende niet zichtbaar. Om te illustreren hoeveel tags er verloren zijn gegaan, zijn tagcloud 1(zie hierboven) en 2 (zie hieronder) weergeven. De eerste tagcloud is het overzicht van de database. Uit een analyse van deze tagcloud kan opgemaakt worden, dat onderwerpen met minder dan 9 tags verdwijnen in de tagcloud. In de tweede tagcloud zijn alle recessieve tags opgenomen. Alle tags genereren gezamenlijk een omvangrijke tagcloud. Hieruit kan afgeleidt worden dat een deel van de metadata verloren gaat tijdens het visualiseren van de tagcloud.

Tagcloud 2: de recessieve tag

 Zoals te zien is, is er een wezenlijk verschil in de daadwerkelijk representatie van alle tags en de eerste tagcloud. Sinclair en Cardew-Hall vragen zich af wanneer tagclouds een bepaalde meerwaarde hebben. In The folksonomy tag cloud: when is it useful maken ze lezers attent op het feit dat tagclouds omschreven kunnen worden als visuele samenvattingen van de content. Daarnaast wijzen ze erop dat de tagcloud waardevol is wanneer men door alle metadata wil browsen en geen duidelijke zoekopgave heeft. Ze ondersteunen deze aanname door een aantal aspecten op te noemen waarom tagcloud niet accuraat zijn. Een voorbeeld hiervan is wanneer ze Thomas and Griffin aanhalen in het onderstaande citaat.

There is little incentive for authors to put time and effort into providing quality metadata unless it is for the purposes of self-promotion. Thus, author generated metadata is perceived as inaccurate at best, and deliberately misleading at worst (Thomas en Griffin, 1999).

Hierdoor ontkrachten ze de eenduidigheid tussen database en hoe tagclouds gevisualiseerd zijn. Cardew-Hall en Sinclair hechten daarom een andere meerwaarde aan tagclouds: tagclouds faciliteren de bezoeker om op zijn gemak de gehele inhoud te overzien, wat ze ‘less cognitive load’ noemen. Vanuit deze optie kan een tweeledig antwoord gegeven worden op de centrale vraagstelling, of de tagcloud van de Metareporter de veelzijdigheid van een onderwerpen kan weergeven. Enerzijds weet de tagcloud de negatieve aspecten, zoals beschreven wordt in The folksonomy tag cloud: when is it useful , te bevestigen. De tagcloud geeft immer niet een volledig accuraat beeld weer omdat sommige tags recessief zijn. Anderzijds kan deze vorm van informatievisualisatie wel degelijk als ‘less congnitive load’ worden ervaren. De intentie van het visualiseren is gefocust op het ondersteunen van de analyses. Met als streven grote hoeveelheden informatie overzichtelijk te maken waardoor ieder een beeltenis kan vormen bij de berichtgeving over nieuwe media. Ondanks het feit dat de tagcloud geen volledige weergave van de metadata is, kan de tagcloud ervaren worden als een verrijking van de informatie die gepresenteerd wordt in de analyseposts.  Mijn standpunt zal geleid worden door het nader analyseren van de Hyves berichtgeving en de desbetreffende tagcloud.
 

Het taggen van Hyves

Bij verder toelichten van de tagcloud zijn de volgende onderwerpen: website, game, Google, mobiele telefonie, privacy, Twitter, Microsoft, muziek, Iphone en ten slotte Youtube, het best vertegenwoordigd in de berichtgeving over nieuwe media. Met 124 publicaties staat het onderwerp website met stip bovenaan, gevolgd door game met 120 aanduidingen en door Google met 83 aanduidingen. Alle andere onderwerpen genereren minder aandacht, maar heeft dit ook bepaalde consequenties? Hierbij wordt de vraag gesteld hoe divers de inhoud van de berichtgeving is over een specifiek onderwerp en of deze diversiteit bevestigd wordt door de tags. De inhoud van de berichtgeving refereert naar de manier waarop nieuwe media onderwerpen in de krant worden behandeld. Zijn de berichten afgeleid van onbekende bronnen; zijn het algemene persberichten, of is er sprake van onderzoekstechnieken en achtergrondinformatie. Gezien de analyse een beperkte omvang heeft, wordt er slechts 1 onderwerp ontleed. Door gebruik te maken van randomisering is er een tag met een middelmatige onderwerpaccumulatie geselecteerd, zodat in de analyse een redelijke balans is tussen onderwerpen met weinig tags en onderwerpen met veel tags. Uit de steekproef is het onderwerp Hyves gekomen. Hyves zal tijdens deze inhoudelijke analyse in verband worden gebracht met het social taggen en de visualisatie ervan.

Wanneer we de berichtgeving over Hyves analyseren blijkt er sprake te zijn van een vruchtbare bodem waarin Hyves vanuit verschillende perspectieven wordt benaderd. Zoals figuur 1 illustreert, blijkt de achtergrond van de artikelen veelzijdig te zijn. Deze verdeling wordt eveneens bevestigd in het onderwerp – tagcloud van Hyves en waardoor Weinbergers veronderstellingen over de complexiteit van dingen wordt bevestigd. Zowel de tags als de visualisatie ervan weten immers de diversiteit van het onderwerp te captiveren en dit terwijl Hyves slecht 45 publicatie gegenereerd heeft de afgelopen periode. Hierdoor kan er beargumenteerd worden dat onderwerpen inhoudelijk niet eenduidig kunnen worden vastgelegd en waardoor Shirky’s notie van organische dataverzameling duidelijk contouren begint te krijgen. Dit betekent dat de generieke onderwerp associatie niet gerelateerd aan dominantie of populariteit, maar daarentegen afhankelijk is van de Metareporters die de artikelen hebben getagd. In hun taak hebben ze zich laten leiden door hun mediabesef en hoe de betreffende artikelen nieuwe media aanhalen. De dataverzameling is dus afhankelijk van individuele invulling van de Metareporters. Toch is het van belang om de visualisaties nader te analyseren wanneer blijkt dat 43% van de artikelen afgeleid zijn van een anonieme bron. 20 Artikelen zijn door onbekende auteurs geschreven en 6 artikelen zijn afgeleid van ANP publicaties. Zijn de artikelen wel zo veelzijdig of worden ze door de visualisatie ervan uitvergroot?

Figuur1: verdeling nieuwsbronnen

Tagcloud 2: Hyves

Tijdens de inhoudelijke analyse blijken de Hyves berichten veelal algemene informatie te bevatten, maar we zien niet dat verschillende kranten identieke berichten publiceren. Er is veel diversiteit en daarnaast is men geïnteresseerd in de sociale meerwaarde van Hyves. De nieuwsconstructie is dan ook voornamelijk gericht op belangwekkende gebeurtenissen, zoals mensen die gezamenlijk in actie komen, of mensen die om het verlies van een naaste rouwen.

De 41-jarige Marcel B. is twee weken geleden aangehouden in Spanje voor de oplichting van minstens 500 gezinnen. Hij is nog niet uitgeleverd aan Nederland. Jaqueline Marttinot probeert gedupeerden te verenigen via Hyves/villaspanje-huren om gezamenlijk via een civiele procedure geld terug te krijgen.

Op ontmoetingssite Hyves is een herdenkingspagina voor de vermoorde Dirk aangemaakt. De pagina Dirkrustinvrede.hyves.nl heeft inmiddels al bijna 900 leden. Er staan ook praktische zaken op met betrekking tot de begrafenis op 24 november.

De 15 artikelen die geschreven zijn door de journalisten blijken eveneens veelzijdig te zijn. Zo zijn er artikelen gerelateerd aan boekrecensies (bijvoorbeeld cyberpesten of mediageletterdheid), of van een iets persoonlijker aard zoals opiniestukken of columns. Wederom blijken uitzonderlijke gebeurtenissen een dominante positie te hebben binnen de nieuwsconstructie. De overige 4 artikelen bevatten net als de ANP berichtgeving algemene informatie zonder een persoonlijke twist.

Wanneer puntje bij paaltje komt

Er kan geconcludeerd worden dat de dynamische visualisatie over Hyves overeenkomt met de inhoudelijke berichtgeving. Omdat de Hyvesberichtgeving minder tags genereert heeft, is het mogelijk om alle tags te visualiseren. Waarbij tagcloud 1 geconstateerd moet worden dat er recessieve tags aanwezig zijn, is dat bij tagcloud 2 niet het geval.  Toch is er sprake van hiërarchische ruimteverdeling, waardoor sommige tags met moeite te lezer en ze vooralsnog onderdrukt worden door grotere tags. Mijns inziens weerhoud deze bevinding ons er niet van om in een oogopslag de veelzijdigheid in de berichtgeving als ‘less cognitive load’ te ervaren.

Daarentegen lijkt figuur 1 ons af te leiden van de ware veelzijdigheid van de artikelen. Pas na een inhoudelijk analyse van de artikelen blijkt dat de 43% (onbekende bronnen) geen noemenswaardige invloed heeft op artikelen. Natuurlijk varieert de omvang van de artikelen en blijken bijvoorbeeld ANP berichten over het algemeen pragmatischer beschreven. Dit betekent niet per definitie dat artikelen geen nieuwswaardige elementen bevatten. Wel wordt duidelijk dat ik me onbewust heb laten leiden door de connotatie van stadaard categorieën en hier onterecht conclusies aan verbonden heb. Het is een beperkte en voorbeoordeelde gedachten dat publicatie met een onbekende afkomst geen interessante waarde genereren. Het betwijfelen over de veelzijdigheid van artikelen en dit relateren aan onproportioneel visualisatie getuigt van het determinisme waar Weinberger en Shirky over spreken.
 

The unowned order

Dit waardeoordeel is tegenstrijdig met de intenties van de Metareporter en wat Weinberger treffend omschrijft als de ‘unowned order’. De Metareporter is niet geïnteresseerd in het organiseren van de artikelen om waardeoordelen te geven. In plaats daarvan worden artikelen binnen een nieuwe media context geplaatst en is er vrijheid om artikelen social te taggen. Hierdoor krijgen de Metareporters de mogelijkheid om een eigen invulling te geven aan de artikelen. De relevantie van artikelen binnen nieuwe media is zodoende een persoonlijke overweging. Individuele interesse van de Metareporters krijgen de ruimte om zicht te ontwikkeling tijdens het schrijven van blogposts en er worden geen ideeën van bovenaf opgelegd. Dit sluit volledig aan bij wat Weinberger aanduidt als de ‘unowned order’.

Deze bevinding wordt tevens bevestigd in de visualisatiemethodes die gehanteerd worden in de meta–analyses. Door het generen van tags ontstaan er tagclouds waardoor alle Metareporters betekenis geven aan de artikelen en hoe deze artikelen getypeerd worden. Dit non-hiërarchische karakter krijgt niet volledig betekenis in het visualiseren van de tagclouds. Er is immers ordering in de ruimtelijke indeling van de tags. Daarnaast zijn, afhankelijk van hoe groot een tagcloud is, tags dominant of recessief. Dit wordt door Weinberger informatiediscriminatie genoemd. Derhalve kunnen belangrijk betekenissen verloren gaan die wel degelijk waardevol zijn. Deze bevinding kan desondanks gerelativeerd worden. Ten eerste is zijn fundering afhankelijk van social taggen. Ten tweede is er binnen de tagcloud gebruik gemaakt van de methode ‘include everything’, aldus Weinberger. Recessieve tags zijn niet inhoudelijk beoordeeld en zijn medeverantwoordelijk voor het vormen van de tagcloud. Alle tags bepalen namelijk gezamenlijk de prepositionele verhouding binnen de tagcloud. Hieruit kunnen we concluderen dat er geen onderscheid gemaakt is in de tags waardoor alle tags gezamenlijk de tagclouds compleet maken.

What you do instead is you try to find ways that the individual sense-making can roll up to something which is of value in aggregate, but you do it without an ontological goal. You do it without a goal of explicitly getting to or even closely matching some theoretically perfect view of the world.

Tot slot wil ik afsluiten met dit citaat en bepleiten dat de Metareporter de kerngedachten van Weinberger en Shirky omvat. Haar organische vorm van bloggen en social taggen geeft de mogelijkheid om een conversatie aan te gaan met de geaggregeerde metadata. Zowel de blogintenties als de visualisatie komen overeen met het gedachtegoed van deze beide mannen. Daarnaast maakt het ons bewust hoe verleidelijk selectieprocessen, of het uiten van waardeoordelen, zijn. Net als de Metareporter belicht deze eindanalyse dat persoonlijke interpretatie van belang is en we moeilijk kunnen ontkomen aan de dominante mindmaps (de manier waarop we onze omgeving vormgeving door hiërarchische tegenstellingen te maken en hier betekenis aan te geven.) Wie bent u, of ben ik om een oordeel te vellen over welke betekenis relevant is en denk de volgende keer eens goed na op welke gronden u een besluit neemt.

(…) Nieuws (…) is in dit land wat een groep blanke, middle-class mannen van middelbare leeftijd zegt dat het is.

Journalism as it is, is coming to and end. The boundaries between journalism and other forms of public communication – ranging from public relations or advertorials to weblogs and podcasts – are vanishing, the internet makes all other types of newsmedia rather obsolete.

This shiny new version of the Internet, what Tim O’Reilly called Web 2.0, really was going to change everything. (…) Media, information, knowledge, content, audience, author – all were going to be democratized by Web 2.0.

Captures the avalanche of consumer generated ‘content’ that is building on the Web, adding tera-peta bytes of new text, images, audio and video on an ongoing basis.

Nu vrijwel alle kranten een online variant hebben, zou je kunnen stellen dat Gereration C, de heersers van het Internet, de content die de krant op het web plaatst naar eigen normen en waarden moeten hebben ingericht. Wanneer de krant deze mogelijkheid niet biedt, heeft een online krant ten op zichte van haar geprinte broertje geen enkele meerwaarde. Remediatie is in een wereld van produsers en prosumers niet langer het verplaatsen van content van medium naar medium. De kracht van het medium waartoe de content geremedieerd wordt moet voor Generation C volledig benut worden.

The collective of what readers think… instead of what the editors think… Will this new meaning eventually change the way we can use this object in old media?

- Baan 2009

In een hoorcollege vorig jaar, zette Jan Simons de verschillen tussen oude- en nieuwe media nog eens uit een. Nieuwe media kenmerkten zich volgens hem door de zogenaamde ‘drie-eenheid van Nieuwe Media.

1. Interactief op technisch, communicatief en sociaal vlak (de gebruiker is co-producent van de ervaring)

2. Multimediaal (nieuwe media brengen bestaande media samen)

3. Digitaal (nieuwe media zijn ‘virtueel’ gebaseerd op algoritmes en programma’s)

Deze drie-eenheid staat recht tegenover de connotaties die geplaatst worden bij oudere media, als kranten. Deze zijn mono-mediaal, analoog en maken de consument passief consumptief. Gelukkig lijken oude media voor ons metareporters verleden tijd. Internet is in onze Westerse Universiteits studentenmaatschappij van en voor iedereen. Viva la nieuwe media.

Echter. Zoals ik eerder al mijn zorg uitsprak; nieuws online en daarmee de nieuwswaarde van items wordt nog altijd in vele gevallen bepaald door dezelfde redactie van mannen van middelbare leeftijd die dat doet bij de kranten in hun conservatieve inktjasje. Wordt er bij de remediatie van kranten wel rekening gehouden met de nieuwe normen en waarden die gelden op het door Generation C geregeerde Internet?

Het Algemeen Dagblad heeft al sinds 1999 een functionerende online versie van de krant op het web staan. <ad.nl> Op 28 november 1999 zag de homepage van de online krant er zo uit:

Zoals je kunt zien in het zeer primitief. Ook voor 1999. Toch heeft de site al een aantal typische Internet ‘things’ geadapteerd. De berichten staan niet in z’n geheel op de voorpagina. Als je meer wilt lezen, dan leidt de ‘lees verder’ link je naar het volledige artikel. Dit is geheel in de stijl van een blog, waar ook korte, in het oog springende fragmenten van berichten je kunnen aanzetten tot doorklikken voor meer volledigheid.

Er is nog geen ruimte voor reacties. De enige vorm van interactiviteit die de site biedt is het stemmen in een dagelijkse nieuwspoll en het mailen naar de hoofdredactie. De kracht van remediation komt nog enigszins tot zijn recht in het item ‘AD’s Handige 100′ waar per dag honderd links met betrekking tot een actueel onderwerp worden geplaatst. Ook kun je zoeken binnen de site, iets dat je eventueel tijd kan besparen wanneer je het vergelijkt met het bladeren in een ouderwetse papieren krant.

Op 6 december 2002 zag de homepage van het Algemeen Dagblad er al heel anders uit.

De layout was een stuk minder 90’s, dat scheelt sowieso. Daarnaast zijn de korte berichten in blogstijl nu nog meer versimpeld en is alleen de titel al een link in verschillende sidebars. Het is nu ook mogelijk om in het archief te zoeken. De poll is nu nog een teken van mogelijkheden tot interactiviteit, maar nu ook is het mogelijk om reacties bij berichten te plaatsen. Ten slotte linkt de site nu ook naar andere nieuwssites door onder het kopje ‘Nieuws Links’ en is er een nieuwe categorie ‘Internet en PC’.

En dan vandaag de dag:

De nieuwe layout van het online AD spat van je scherm. Feloranje Mediamarkt-achtige fonds kondigen het wereldnieuws aan. Het lijkt alsof de hedendaagse zapcultuur een nogal protserige layout vereist. Naast de oranje overdosis vallen er in de interface een hoop veranderingen op. De berichten worden nog steeds op z’n blogs gepresenteerd en de poll is nog steeds drukbezocht.

Er zijn alleen een aantal functies bijgevoegd. Zo is er onder de berichttitel te zien hoeveel reacties er al zijn geplaatst, en of er een update voor het bericht beschikbaar is. Zo zou een moord opgelost kunnen zijn, of een gestolen auto weer gevonden. Ook nieuw zijn links naar gerelateerde artikelen die voor de lezer bij het artikel gevoegd worden. Zo wordt het destilleren van de informatie overload tot nieuws dat jij interessant vind een stuk makkelijker.

Boven de header staat een live-stream van titels. Zo krijg je als lezer een actueler dan actueel beeld van wat er gebeurd in de wereld en kun je haast real-time geïnformeerd worden. Dan staat er bovenin ook de optie ‘mobiel’ om zo niet langer afhankelijk te zijn van plaats maar werkelijk overal op de hoogte te kunnen zijn van het laatste nieuws. Dit kan ook via RSS feeds trouwens. Ten slotte is het mogelijk om elke dag je foto’s van actuele thema’s up te loaden naar de site en alle artikelen rond te mailen, of te Twitteren.

Hoewel het AD dan al als een van de eersten online stond met een krant, en zich zoals uit de analyse blijkt, aardig hebben aangepast aan de nieuwe Generation C normen, zijn ze zeker niet het meest vooruitstrevend. Relatief gezien zou de online versie van NRC Next zich veel meer ‘van nu’ kunnen noemen. Niet alleen om het feit dat er wat interactiviteit en dus mogelijkheden tot ‘collectivism’ minstens zoveel te halen valt als bij het AD online, maar vooral omdat zij de waarde van hun originele, ouderwetse papieren krant nog voldoende toekennen. De content op nrcnext.nl wijkt vrijwel volledig af van wat er in de krant staat. Op de site van de Next vind je een blog, dat slechts een aanvulling op het wereldnieuws biedt.

Wilbert Baan was dit onderwerp al eerder opgevallen. In zijn blog kijkt hij naar typische nieuwe media kenmerken in online kranten. Wat heb opvalt is hoe ons luie karakter online nog meer gevoedt wordt. Online kranten maken gebruik van highlights, om zo de belangrijkste woorden tot ons door te laten dringen. Daarnaast merkt hij op dat wanneer mensen pleiten voor de conservatieve, ouderwetse krant de het meest belangrijke nieuwe mogelijkheid die Internet ons biedt over het hoofd wordt gezien: delen.

If we would like to transfer the object of sharing to old media we have to adapt the system. For example how can you share an article you’re reading in a newspaper? (…) To save a physical object (printed text) in a virtual world (hypertext) you need an anchor (hyperlink). To share a physical object you need a virtual reference to it.

- Baan 2009

De meerwaarde van een krant die haar online versie niet ziet als een ‘krant op Internet’ zit ‘m in meerdere aspecten.

1. Interactiviteit is de norm. Wanneer je content slechts kunt absorberen en zelf geen actieve rol kan spelen, verliest de remediatie haar waarde volledig. Bij het opzetten van een succesvolle online krant zijn mogelijkheden tot participatie van de lezer cruciaal.

2. Het online lezen van de krant kan de lezer tijd besparen. Ten eerste door content gericht te kunnen zoeken op basis van interesse en actualiteit, ten tweede door highlights en mogelijkheden tot consumentenratings en polls.

En;

3. De online content moet een aanvulling zijn op de content die te vinden is in de krant zelf. Achtergrondinformatie, opiniestukken, nuttige links en visualisaties bepalen de meerwaarde van online content.

De grootste meerwaarde van online content ten opzichte van de fysieke krant lijkt mij toch het democratisch aspect. Het komt terug in twee van de drie punten: mensen willen een krant waaraan ze zelf kunnen bijdragen en die voor hen het beste werkt. Een krant dus, die eventueel aangepast kan worden, en gepersonaliseerd is.

Het vertrouwen in autoriteit, en dus ook in eindredacties, is met de komst van Web2.0 al een aantal jaren aan het wankelen. Generation C neemt op het Web het heft in eigen hand. Een krant kopen, doen nog weinig jonge mensen. Het lijkt voor ons een vreemd idee dat content voor ons geselecteerd wordt, op basis van vrijwel geen persoonlijke gegevens of geopenbaarde preferenties. Wij zien de waarde van online content in.

Democratie betekent invloed van de massa, invloed van de massa vereist organisatie, organisatie maakt leiding nodig en leiderschap impliceert onderschikking van degenen die geleid moeten worden.

- Fennema 2001: p. 277

Ik denk dat onze roeping duidelijk is; laten wij de ondergeschikte mannen van middelbare leeftijd eens leren wat ‘nieuws’ is in deze moderne tijden en hen op sleeptouw nemen in het proces van participatie in een informatiedemocratie. Laat mij rustig mijn krant lezen, en ga zelf naar de website.

En verder:

Zoals te lezen valt in dit artikel in het NRC Next Blog, heeft digitaal lezen van kranten en tijdschriften ten opzichte van hun papieren voorgangers nog meer te bieden dan voorheen. Dit door nieuwe manieren van navigeren door context door middel van scrollen en touchscreen-slepen. Zo kun je tekst op een hyper-geordende, overzichtelijke manier volledig naar wens lezen. Ook mensen met een lichte aversie met betrekking tot digitale kranten en tijdschriften zullen toch moeten toegeven dat met e-readers de vooroordelen en nare connotaties van digitale context toch zeker deels moeten worden herzien.

Literatuur:

Bruns, Axel. ‘Produsage, Generation C and their Effects on the Democratic Process’. Queensland University of Technology. Brisbane: 2007

Deuze, Mark. ‘Media Work’. Polity Press. Cambridge: 2007

Fennema, Meindert. ‘De moderne Democratie’. Het Spinhuis. Amsterdam: 2001

Keen, Andrew. ‘The Cult of the Amateur’. Doubleday. New York: 2007

En verscheidene artikelen van hypernarrative.com oftewel, het blog van Wilbert Baan.

De betaalde dagbladjournalistiek zit in zwaar weer, al jaren heeft men te kampen met teruglopende oplagecijfers en ‘vergrijzing’ van hun lezersbestand. Grote boosdoeners? De opkomst van het internet en het toetreden van de gratis kranten zoals de Metro, Sp!ts en dagblad de Pers tot de Nederlandse lezersmarkt.  Maar ook de economische neergang van de afgelopen jaren hebben de inkomsten van de krant laten dalen. Dagbladen zijn voor hun inkomsten afhankelijk van de lezers- en advertentiemarkt. Minder lezers betekend op langere termijn minder inkomsten uit advertenties. Dat geldt niet alleen voor adverteerders ook politici en andere personen en maatschappelijke groeperingen die de publieke opinie willen beïnvloeden gaan opzoek naar andere media om het publiek te bereiken (Bakker & Scholten, 2007).  Het is maar goed dat de oplage van de kranten in totaal de afgelopen jaren is toegenomen door de komst van gratis kranten. Toch heeft men ook kritiek op de gratis kranten:

In de discussie over spindokters en gratis kranten is het argument dat de redacties van gratis kranten zo klein zijn dat ze uit kopijnood wel moeten overgaan tot het ongecontroleerd overtikken en plaatsen van persberichten en ANP’tjes (…) Of je oren laat hangen naar wat het enorme leger van voorlichters, woordvoerders en spinners te melden heeft, hangt volgens mij meer af van je journalistieke instelling en de cultuur op de krant, dan van omvang van je redactie…’

(In De Nieuwe Reporter, 15 mei 2007,
Ben Rogmans, hoofdredacteur De Pers)

Ben Rogmans suggereert in dit citaat dat gratis kranten uit nood overgaan tot het ‘ongecontroleerd overtikken en plaatsen van persberichten en ANP’tjes’.   Maar in  hoeverre laten gratis dagbladen zich daadwerkelijk verleiden van het overnemen van ANP berichten? En hoe verhoudt dit zich tot de ‘betaalde’ kranten? Hoe kan het dat het Nederlandse medialandschap en daarmee de journalistiek zo enorm veranderd is? Aan de hand van de verzamelde data van metareporter zal in deze eindanalyse zal een beeld worden geschetst over de toekomst van de journalistiek aan de hand van nieuwe media berichtgeving. Vragen die daarbij een rol spelen zijn: Hoe verhoudt zich de verdeling tussen redactionele content en content vergaard via persdiensten zoals het ANP binnen een krant? En Maken de gratis dagblade meer gebruik van persdiensten zoals het ANP dan ‘betaalde’ kranten? Om vervolgens een discussie te voeren over de toekomst van de Nederlandse Journalistiek aan de hand van de reeds geschreven metareports.

Nieuwe Media is een dynamisch vakgebied en daardoor ook aan verandering onderhevig. Weinig kranten hebben een speciale redactie gespecialiseerd in Nieuwe Media of wanneer ze dat hadden zijn ze reeds opgeheven. Alleen het parool en de Pers hebben een speciaal katern gewijd aan nieuwe media, respectievelijk iParool (Het Parool) en Nieuwe Media 3.0 (De Pers). Andere kranten gebruiken meer generieke katernen zoals “Media” en “Games”. Doordat het een dynamisch vakgebied is en maar relatief weinig kranten daadwerkelijk een redactie of katern hebben gewijd aan Nieuwe Media is het juist interessant welke kranten zelf schrijven over Nieuwe Media of dat zij de berichtgeving overnemen van Persdiensten. En haalt men juist deze berichtgeving bij een Persdienst vandaan vanwege het gebrek aan eigen expertise op gebied van Nieuwe Media.

Aan de hand van deze data zullen de vragen worden getoetst over de eerder beschreven verdelingen (Persdienst vs. Journalist). Het type onderzoek is gebaseerd op een eerder onderzoek Case Studies of International News in the Press van Teun van Dijk (1988). In dit onderzoek wordt gekeken naar berichtgeving in kranten over derde wereldlanden. Een van de vragen die men zich tijdens het onderzoek heeft gesteld is Wat is de verdeling van artikelen welke over derde wereld landen zijn geschreven door journalisten van de krant zelf, correspondenten en persdiensten. Groot verschil is dat men bij het onderzoek van Teun van Dijk (1988) diverse kranten in zijn geheel geanalyseerd over een korte periode, namelijk 1 dag. In dit onderzoek wordt ook de gehele krant geanalyseerd alleen wordt hier gefilterd op nieuwe media gerelateerde artikelen. Op basis van de nieuwe media gerelateerde artikelen worden verdere analyses uitgevoerd en uitspraken gedaan.

Bij de analyse zal gebruik worden gemaakt van de data op Metareporter. Deze data is verzameld over de maanden september, oktober en november. Bij deze data wordt gekeken naar de invulling van de krant aan de hand van vier categorieen De verdeling is gemaakt aan de hand van de volgende kenmerken; artikelen waarbij de naam van een journalist bij is vermeld vallen onder de categorie “Journalist”,  artikelen geschreven door een “Persdienst” hierbij moet men denken aan alle persbureau’s zoals het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP), Geassocieerde Pers Dienst (GPD),Associated Press (AP) en Reuters, artikelen geschreven onder een redactie (hier vallen onder artikelen geschreven door de redactie economie, wetenschappelijke redactie of artikelen geschreven door “van onze verslaggevers”) deze worden ondergebracht in de categorie “redacteuren en verslaggevers” en artikelen waarvan de bron niet vermeld is, deze worden geschaard onder de categorie “Auteur Onbekend”. Daarnaast zal in dit onderzoek een verdeling worden gemaakt tussen betaalde en gratis kranten. Onder betaalde kranten wordt verstaan, kranten waarvoor de consument in beginsel een vergoeding dient te betalen. Bij Metareporter ziet men De Telegraaf, Het Algemeen Dagblad, Het Parool, Trouw, Reformatorisch Dagblad, NRC Handelsblad, NRC Next, Financieel Dagblad en De Volkskrant als betaalde kranten. Gratis kranten zijn kranten welke gratis worden verstrekt en waarvoor men in beginsel geen vergoeding voor hoeft te worden betalen. Hier onder vallen de kranten: De Pers, De Sp!ts en Metro.
De verdeling wordt bepaald aan de hand van percentages per categorie. De keuze van percentage’s is gebasseerd op het feit dat niet alle kranten evenveel Nieuwe Media gerelateerde artikelen hebben gepubliceerd. Om toch een evenwichtig beeld te krijgen wordt bij dit onderzoek gekozen van een verdeling op grond van percentages.

Resultaten & Bevindingen

In de periode van begin september tot en met eind november heeft men bij metareporter  2614  artikelen geaggregeerd.  De algemene verdeling (zie afbeelding 1) over alle kranten per categorie is als volgt: 46,3% van alle artikelen geschreven op metareporter zijn geschreven door een journalist waarvan de naam bekend is. Daarentegen is 34,5 % van de artikelen geschreven door een onbekende auteur, 5% geschreven door een redactie en is 14,2 % van alle nieuwe media gerelateerde artikelen afkomstig van een Persdienst.

Afbeelding 1: Algemeen overzicht

Uit deze anlyse kan men opmaken dat over het algemeen de kranten daadwerkelijk hun eigen berichtgeving omtrent nieuwe media zelf schrijven. Wanneer men de categorieen Redactie / Verslaggever en Journalist samen nemen dan kan men met zekerheid zeggen dat 51,3%  van de berichtgeving over Nieuwe Media geschreven wordt door de krant zelf. Deze verdeling kan gezien worden als een gemiddelde verdeling over alle kranten. De nu volgende resultaten en bevindingen zullen aan de hand van deze verdeling getoetst worden.

Betaald vs. Gratis Kranten

Naar aanleiding van het citaat van Ben Rogmans dat uit kopijnood kleinschalige redacties over zouden gaan tot het veelvuldig overnemen van ANP berichten, worden de verdeling van de Gratis kranten afgezet tegen de betaalde kranten (afbeelding 2).  De vraag die men naar aanleiding van dit citaat heeft gesteld is of gratis kranten zich meer laten verleiden tot het overnemen van berichten van Persdiensten zoals het ANP, dan de betaalde kranten.

Afbeelding 2: Betaald vs. Gratis

Hierbij valt op dat wanneer men de Betaalde kranten afzet tegen de Gratis Kranten dat bij de verdeling bij de verdeling van de Betaalde kranten ten opzichte van de Gratis kranten een miniem verschil oplevert. De betaalde kranten benoemen de journalist in 46,8% van de artikelen tegenover 45,7% van de gratis kranten. Alleen de gratis kranten maken wat meer gebruik van de Persdiensten (16,9%) dan de betaalde krantn (12,%). Wanneer men de categorie Redactie / Verslaggever en Journalist samen nemen, kan men zeggen dat 52,6% van de berichtgeving over Nieuwe Media geschreven wordt door de betaalde kranten zelf tegenover 52,7% van de nieuwe media berichtgeving van de Gratis kranten. De uitspraak van Ben Rogmans over het feit dat gratis kranten veelal bestaan uit ANP berichten is op het gebied van artikelen gerelateerd aan nieuwe media onjuist.

De uitschieters

Uit de voorgaande analyse Betaald vs. Gratis kranten viel op dat tussen de twee categorieën geen eenduidige verschillen te vinden zijn. Aangezien geen enkele krant hetzelfde is verwacht men wel een aantal verschillen tussen de kranten onderling. Op basis van deze verwachting heeft men een de verdelingen van kranten samengevoegd in één analyse (Afbeelding 3). De analyse die nu volgt is een samenvatting van resultaten hier worden alleen de opvallendste uitschieters gerapporteerd.

Afbeelding 3: Totaal overzicht (verdeling in percentages)

Het meest opvallende is dat wanneer men de categorieen “Journalist” en “Redactie / Verslaggever” het Reformatorisch Dagblad (36,6%) en het Algemeen Dagblad (32,9%) het minst zelf schrijven van de artikelen over nieuwe media zelf schrijven. Daarnaast ziet men dat het Reformatorisch Dagblad ook het grootste gedeelte van de artikelen van een Persdienst heeft (44,6%). Wanneer men de metareport leest over Refo’s Troost is het Kroost, ziet men dat de doelgroep van het reformatorisch dagblad behoord tot de mediakluizenaars en zich daarmee verre houdt van multimedia.  Nu blijkt dat men ondanks het grote aantal nieuwe media berichten het grootste gedeelte niet door de eigen journalisten van het Reformatorisch Dagblad is geschreven. De reden waarom het AD zo weinig zelf schrijft is onbekend. In het artikel Een blik op de tijd: De stabiliteit van het AD en Is het Algemeen Dagblad wel zo algemeen? suggereert men dit te maken heeft met het algemene karakter wat men wil uitdragen en dat men relatief  expertise in huis heeft om daadwerkelijk nieuwe media gerelateerde artikelen te schrijven.

Aan de andere kant ziet men dat de Volkskrant (70,4%) en het NRC Handelsblad (67,7%) het meest nieuwe media gerelateerde artikelen schrijven. Verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat deze twee kranten gezien worden als ‘Kwaliteitskranten’. Dit impliceert dat andere kranten geen kwaliteit zouden hebben. Achter deze typering gaat het niet om de invulling van het begrip ‘kwaliteit’ maar om de verhouding tussen ‘(politieke) informatie’ versus ‘amusement’ in een dagblad. Een krant met relatief veel (politieke) informatie en weinig amusement krijgt het etiket ‘kwaliteitskrant’, het omgekeerde levert het etiket ‘populaire krant’ op (Bakker & Scholten, 2007). Daarbij zijn ANP berichten vaak algemene berichten, artikelen geschreven door de journalist zelf zijn vaak meer gericht op informatie, achtergrond en opinie.

Verder valt op dat relatief veel kranten hun auteur of bron niet vermelden bij hun artikelen. In een van mijn voorgaande metareports Wat schrijft de Sp!ts Zelf? is de mogelijkheid geschetst dat deze artikelen geschreven zijn door persbureau’s in het buitenland. Wanneer dit het geval is dan hoeft men namelijk niet te vermelden dat het om een buitenlands persbureau gaat. Wanneer dit het geval zou zijn blijkt dat nog minder artikelen door journalisten of door een redactie van de krant zelf is geschreven. Omdat binnen dit onderzoek geen hard bewijs is dat deze artikelen afkomstig zouden zijn van een buitenlands persbureau mag men op grond van deze gegevens het niet concluderen.

Discussie

Aan de hand van de verzamelde data en de verkregen resultaten dient men wel een opmerkingen te maken. Mag men aan de hand van de verzamelde data van metareprter wel generaliseren naar de gehele inhoud van de krant? In principe niet. Om een goed beeld te krijgen van de verhoudingen tussen berichtgeving overgenomen van een persdienst en de artikelen geschreven door de redactie van de krant zelf dan zou men de gehele krant moeten aggregeren. Maar wanneer men kijkt naar de spreiding van artikelen welke nieuwe media gerelateerd zijn, dan ziet men dat de berichtgeving goed vertegenwoordigd is bij de hoofdkaternen “Binnenland”, “Economie”, “Buitenland” en aan de hand van deze gegevens en de analyse Nieuwe Media neemt langzaam maar zeker uw krant over, zou men kunnen zeggen dat berichtgeving een goede graadmeter is om uitspraken te doen over de gehele krant.

Een ander belangrijk punt voor eventueel vervolgonderzoek is de lengte van het artikel. In tegenstelling tot verleden jaar (2008) wordt dit jaar geen rekening gehouden met de lengte van het bericht.  Het zijn dat korte artikelen (zoals gebruikelijk) vaak overgenomen worden door het ANP, de resultaten van het onderzoek kunnen een enigszins vertekend beeld geven.

Het gevaar van het overnemen van artikelen van een Persdienst zoals het ANP.

Uit het onderzoek blijkt dat een groot gedeelte van de kranten zijn artikelen afneemt van een Persdienst zoals het ANP. Het gevaar met oog op de toekomst is dat het nieuws wat men in de krant leest ook op het internet aanbied. Om de toekomst van de journalistiek te kunnen waarborgen zal zij de concurrentie moeten aangaan met websites zoals nu.nl. De website nu.nl is in feite niets anders dan een doorgeefluik van ANP berichten. Daarbij is het voor de lezer niet interessant om een abonnement te nemen op een krant waarbij het grootste gedeelte van het nieuws ook te lezen is op het internet. Daarbij leeft de Nederlandse burger leeft in een freeconomic volgens Anderson (2009), men is namelijk niet meer gewend om ergens nog voor te betalen. Niet alleen kan men op de diverse stations, supermarkten en onderwijsinstellingen een gratis krant ophalen. Ook op het internet wordt het nieuws gratis aangeboden. Dit nieuws is daarbij ook ten alle tijden beschikbaar en voorzien van de laatste updates. Wanneer men kijkt naar het verleden verschilde dit men nu, toen had men een abonnement op de krant en betaalde men nog kijk- en luistergeld wanneer ze een televisie in huis hadden staan. Voor het laatste nieuws moest men wachten op de journaals en de actualiteitenprogramma’s, nu kan men het laatste nieuws on demand verkrijgen op het internet.

Wil men zich onderscheiden op de nieuwsmarkt dan zal men ervoor moeten zorgen dat het nieuws aantrekkelijk en onderscheidend is van andere nieuwssite’s. Het duurt echter niet lang meer of kranten, televisie, tijdschriften en radio smelten straks samen in één fysieke medium: het computerscherm. Jose van Dijck denk niet darmee dat de materiele krant of televisiejournaal zoals we die nu kennen, zullen verdwijnen; tenslotte bestaan het theater en de bioscoop na de massale invoering van de video ook nog steeds.

Conclusie

Een mogelijkheid om een krant gratis of zo goedkoop mogelijk te houden is het veelvuldig gebruik van Persdiensten. Een oud gezegde ‘goedkoop is duurkoop’ en gaat met betrekking tot de ‘oude’ print media op. Om als krant aantrekkelijk te blijven voor de lezers zal men meer achtergrond artikelen moeten schrijven over nieuwsgebeurtenissen. Het overnemen van ANP berichten dient heeft hierbij niet de voorkeur. Immers de ANP berichten zijn vaak te lezen op website’s zoals nu.nl. Wanneer men als dagbladjournalistiek in het geheel zou willen blijven bestaan moet men innovatief zijn. Eventueel zou men in het werkgebied moeten verplaatsen van ‘print’ naar het internet en een goede virtuele krant oprichten, waarbij bij men wil betalen voor een abonnement op deze krant en welke de concurrentie kan aangaan met nieuwssite’s zoals nu.nl en de televisie.

—

Literatuur:

Andersson, Chris, The Long Tail, Nieuw Amsterdam Uitgevers, 6e druk, 2009

Bakker en Scholten, Communicatiekaart van Nederland, overzicht van media en communicatie, Kluwer, 6e druk, Alphen aan de Rijn, 2007

Dijck, José, van. Journalistieke cultuur in nederland: Nieuws in het internettijdperk, Amsterdam University Press, Amsterdam 2002

Dijk, Teun A. van, News analysis : case studies of international and national news in the press, Hillsdale, N.J. : L. Erlbaum, 1988.