Privacy anno 2012: Wie bespiedt wie?

Privacy is de afgelopen jaren online steeds meer een hot issue geworden waar belangrijke spelers zoals Tim Berners-Lee zich met regelmaat over uitlaten. De dringendheid van het onderwerp vertaald zich de afgelopen jaren ook duidelijk in de aandacht die het onderwerp van de Nederlandse pers ontvangt, zoals blijkt uit de aggregaties in metareporter sinds 2010. Op de metareporter website prijkt de tag ‘privacy’ namelijk hoog in de lijst van de meest gebruikte onderwerpen. Zo rapporteerde de dagbladen in 2010 57 keer over privacy in de context van nieuwe media, in 2011 111 keer en in de afgelopen drie maanden van 2012, reeds 79 keer. Het moge dus duidelijk zijn dat privacy met regelmaat op de digitale agenda staat. Waarom privacy in de nieuwe media besproken wordt is echter een tweede. In deze analyse wordt gekeken hoe, sinds de aggregaties van 2010, de focus met betrekking tot het onderwerp privacy is verschoven en onder welke invloeden dit is gebeurd.

Onderzoeksmethode

Voordat er gekeken wordt naar de daadwerkelijke analyse van privacy in het digitale media landschap, is het belangrijk om een duidelijk beeld te hebben van de gebruikte data en de methode van data-analyse. De data die gebruikt wordt in deze analyse is een verzameling en samenvoeging van populaire tags uit de verschillende jaargangen van metareporter. Deze tags worden verkregen door gebruik te maken van de “zoek in database” functionaliteit en door te filteren op het type artikel “in de pers” en het onderwerp (tag) ‘privacy.’ Vervolgens is er een lijst samengesteld van de elf meest voorkomende tags, waarbij algemene terminologieën zoals ‘internet’ en ‘data’ zijn uitgesloten en overeenkomende categorieën zijn samengevoegd (hack, hacker, hacken, e.a.). Van de genoemde top elf zijn vervolgens de individuele artikelen geanalyseerd op onderwerp, om vervolgens vast te kunnen stellen hoe en waardoor de berichtgeving de afgelopen jaren is veranderd.

Format

Dit onderzoek heeft de vorm van een historiserende hype analyse omdat er gekeken wordt naar de ‘amplification’ en ‘magnification’ van de berichtgeving in de gedrukte pers. Gezien dit onderzoek vooral oog heeft voor het verschuiven van de focus met betrekking tot privacy wordt er vooral gekeken naar de zogenaamde “media-generated news wave” (Vasterman 2005: 511) en niet zozeer naar de hype an sich. Wel zal duidelijk worden aan welke onderwerpen de pers terecht of mogelijk onterecht meer aandacht heeft besteed.

De Top 11

De top 11 welke gedestilleerd is uit de verschillende jaargangen van metareporter bestaat uit de volgende onderwerpen of tags: Facebook, politiek, surveillance, cybercriminaliteit, Google, overheid, veiligheid, hacken, cloud, sociale media, hyves.

Uit het diagram van de top 11 zijn al een aantal duidelijke conclusies te trekken. Zo is er duidelijk sprake van een opkomst met betrekking tot overheid, politie, veiligheid en hacken en wordt er, met betrekking tot het onderwerp privacy, minder aandacht gegeven aan sociale netwerken.

2010: Het sociale jaar

2010 was vanuit het oogpunt van privacy het jaar van de sociale media waarin vooral gefocust werd op Facebook en Google. Facebook kwam in 2010 onder vuur te liggen door de mogelijkheid van Facebook apps om profielinformatie met derden (lees adverteerders) te delen. Van de 13 berichten waren er 6 direct of indirect aan dit onderwerp gerelateerd. Een opvallend kenmerk van deze berichten is het herhaaldelijke gebruik van versterkende woorden waarmee verwezen wordt naar het alsmaar groeiende en herhalende probleem rondom privacy in Facebook. Er zou dus gesproken kunnen worden van een zeker ‘frame’ met betrekking tot dit onderwerp:

“Media-hype is based on self-reinforcing processes in which one specific frame guides the media hunt for ever more facts and opinions that confirm the established frame.” (Vasterman 2005: 526).

Naast Facebook was ook Google meerdere keren negatief in het nieuws. Deze berichtgeving kwam voort uit twee specifieke onderwerpen: ‘Street View’ in Duitsland (4 berichten) en een rechtszaak rondom privacy schending (3 berichten). Interessant aan de berichten van beide onderwerpen is het feit dat er sprake is van hoge uniformiteit en overlap in de berichtgeving van de verschillende kranten. Aan de hand van Vasterman zou men kunnen stellen dat er hier sprake is van een vorm van pack journalism:

“[E]very news desk is forced to join the pack, which leads to a high degree of uniformity in the news selection. This clashes with the professional standard of independent news choice.” (Vasterman 2005: 526).

2011: Facebook en overheid

Ook in 2011 blijven Facebook en Google sterk betrokken bij de discussie rondom privacy met respectievelijk 31 en 16 vermeldingen. Wel is de balans tussen de bedrijven verschoven en is er veel meer aandacht voor Facebook. Alleen al 7 berichten borduren voort op het schandaal rondom het lekken van gegevens via apps. Met betrekking tot deze kwestie is wederom een duidelijke overlap in de verslaggeving zichtbaar en zou men opnieuw van een vorm van pack journalism kunnen spreken. De overige berichten binnen de tag Facebook zijn wisselender van onderwerp dan in 2010. De artikelen behandelen (individuele) sociale kwesties met betrekking tot (het gebruik van) Facebook. In tegenstelling tot Facebook is er weinig veranderd in de berichtgeving rondom Google. In 2011 gaat het opnieuw voornamelijk om Google Street View welke vijfmaal in de tag cloud van metareporter verschijnt. Een verschil met 2010 is wel de wijze waarop het onderwerp besproken wordt: het gaat nu niet meer alleen om de dienst Street View maar om de individuele gevolgen van street view met betrekking tot privacy zoals te lezen is in artikelen zoals “Exhibitionisme 2.0” en ‘Jungleview’.

Naast Facebook en Google is er in 2011 een sterke groeier in de discussie rondom digitale privacy: de overheid. De Nederlandse overheid wordt in 2011 bij deze discussie betrokken in navolging van de problematiek rondom beveiligingsbedrijf Diginotar. Er kan inzake Diginotar gesproken worden van een hype omdat er een duidelijke toename in berichtgeving over (het falen van) overheidsveiligheid plaatsvindt. In de woorden van Vasterman een golf van vergelijkbare incidenten:

“A typical feature of media-hype is the wave of comparable incidents in the news, which creates the false impression that events are accumulating and that the problem is getting worse.” (Vasterman 2005: 526).

Een dergelijke situatie doet zich opnieuw voor zodra blijkt dat de Duitse overheid een spionage virus in gebruik had genomen en opeens er berichtgeving opduikt over dergelijke scenario’s in Nederland.

2012: Hacken, criminelen en politie

In 2012 is er een duidelijke verschuiving van de berichtgeving rondom privacy. Terwijl Google en Facebook onderdeel blijven van het nieuws, hebben verschillende tags met betrekking tot overheid de overhand gekregen. Een situatie waarin duidelijk sprake is van een hype werd veroorzaakt door een wetsvoorstel van politicus Ivo Opstelten. Zijn voorstel om politie meer rechten te geven op het gebied van de bestrijding van cybercriminaliteit komt met regelmaat terug in verschillende tags waaronder politie, hacken, cybercriminaliteit en Ivo Opstelten. Terwijl de reguliere berichtgeving weer een vorm van pack journalism weergeeft, worden er ook een groot aantal opiniecolumns gepubliceerd in reactie op het voorstel.

Naast de hype rondom Opstelten is er in 2012 veel discussie over privacy op allerlei digitale platformen waaronder verschillende cloudcomputing diensten. Naast deze discussies is natuurlijk, net buiten de top 11, ook de grootste hype van 2012 van de partij: Project-X Haren. De tag Haren komt in combinatie met privacy nog zesmaal in beeld. In deze artikelen wordt veelal besproken hoe ‘Haren’ in de toekomst voorkomen moet worden door het blokkeren van bepaalde diensten. Met betrekking tot de rol van de overheid in deze discussie is nog voor een laatste maal te verwijzen naar Vasterman:

“Due to media-hype, a social problem can appear to reach crisis proportions, forcing social actors, especially the authorities, to take drastic and hasty action.” (Vasterman 2005: 526).

Bibliografie

Vasterman, P. L.M. “Media-Hype: Self-Reinforcing News Waves, Journalistic Standards and the Construction of Social Problems.” European Journal of Communication 20.4 (2005): 508-30. Print.

Dit artikel is geschreven door op 15/11/2012 en is terug te vinden onder Analyse, WG03. Blijf op de hoogte van reacties middels RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie achter laten, of een trackback vanaf je eigen site maken.

5 Responses to “Privacy anno 2012: Wie bespiedt wie?”

  1. Rik van Eijk on 19/11/2012 at 22:58

    Goed artikel Abram, ik mis echter een soort van conclusie. Je onderzoek is goed, hoewel ik een andere diagram-vorm had gebruikt (bijvoorbeeld een barchart of iets dergelijks). Het overzicht van jaar tot jaar is verhelderend en duidelijk. Al met al een goed en duidelijk artikel.

  2. SanderVanHaren on 20/11/2012 at 23:34

    Ik moet zeggen dat ik mij niet stoor aan de gebruikte grafiek. Hij is functioneel en duidelijk. Verder vind ik het een goed geschreven stuk en vind ik het interessant om te zien hoe de verbinding tussen privacy en de verschillende onderwerpen verschoven zijn. Juist door de gekozen grafiek ga je op ‘onderzoek’ uit. Door de interactiviteit ga je (ik tenminste) ook echt op zoek naar de verschillen in de jaren, zo is de cloud tegenwoordig al een redelijk ‘hot’ topic aan het worden ivm privacy. Wel mis ik zoals Rik al noemde een kleine afsluitend stuk.

  3. SanderVanHaren on 20/11/2012 at 23:34

    Ik moet zeggen dat ik mij niet stoor aan de gebruikte grafiek. Hij is functioneel en duidelijk. Verder vind ik het een goed geschreven stuk en vind ik het interessant om te zien hoe de verbinding tussen privacy en de verschillende onderwerpen verschoven zijn. Juist door de gekozen grafiek ga je op ‘onderzoek’ uit. Door de interactiviteit ga je (ik tenminste) ook echt op zoek naar de verschillen in de jaren, zo is de cloud tegenwoordig al een redelijk ‘hot’ topic aan het worden ivm privacy. Wel mis ik zoals Rik al noemde een klein afsluitend stuk.

  4. WannesSanderse on 21/11/2012 at 08:16

    Wat heb je een fancy visuals gebruikt! volgende analyse ga ik ook aan de infogr.am. Ze werken ook erg goed om te laten zien welke sociale media gegroeid zijn en welke gekrompen, in de media weergave in ieder geval.

    Ik mis inderdaad een beetje de conclusie, misschien in je volgende meta-analyse? Eindigen met een citaat is opzich mooi, maar zwakt je eigen verhaal een beetje af.

    Ik mis in je stuk een beetje de Key events, ze zitten er zeker in bijvoorbeeld Project x haren, maar misschien moet je ze ook zo benoemen. Je stuk is een goede inleiding naar een groter vervolg onderzoek, je hebt nu interessante data en je operationalisering, maar te weinig analyse van die data. Dat ligt vast aan de woordenmax, maar in het vervolg kan je deze natuurlijk deel 1 noemen ;)

Trackbacks

Leave a Reply

Recente reacties

Recente nieuwsberichten

Tags