Social Media postmortem: denk aan je digitale erfenis

Vandaag de dag hoeven er geen harde bewijzen meer geleverd te worden om te kunnen stellen dat het dagelijks leven zich voor een groot deel op het internet afspeelt. Naast een lidmaatschap van de sportschool, een abonnement op een tijdschrift en je telefoonaansluiting zijn veel personen ook bij talloze online diensten aangesloten. De voor de hand liggende voorbeelden zijn natuurlijk sociale netwerken als Facebook, Twitter en LinkedIn, maar ook e-mail is een algemeen gebruikte tool. Deze netwerken spelen voor velen een grote rol in de zorgvuldig opgebouwde online aanwezigheid en de daarbij behorende identiteit.

Opeens kan het echter afgelopen zijn: een overlijden. Het opzeggen van de eerder genoemde lidmaatschapen van de sportschool, het tijdschriftenabonnement en de telefoonaansluiting zijn door nabestaanden in de meeste gevallen met een enkel telefoontje geregeld. Bij sociale netwerken en e-mailaccounts ligt dit een echter stuk ingewikkelder en zijn er andere afwegingen die gemaakt moeten worden.

Uit onderzoek, uitgevoerd in opdracht van Nuvema Uitvaartverzekering, blijkt dat ruim 60% van de Nederlandse internetgebruikers wenst dat een account op sociale media na overlijden verwijderd wordt. Echter geven 2 op de 3 ondervraagden aan nog niet eerder te hebben nagedacht over hun online nalatenschap.

Sjoerd Mouissie maakt in het Nederlands Dagblad van 26 september melding van een ‘nieuwe’ dienst in Nederland: notarissen die ook het ‘digitaal overlijden’ regelen. De Sociale Media Executeur, zoals de dienst gedoopt is, gaat nabestaanden informeren over het omgaan met de overblijfselen van de digitale aanwezigheid van de overledene. De notarissen kunnen deze zorg ook overnemen van de nabestaanden en, wanneer dit is opgenomen in de verklaring van de overledene, de profielen afsluiten.

De digitale aanwezigheid van personen, die vaak zorgvuldig is opgebouwd en bijgehouden, maakt onderdeel uit van vele verschillende archieven. Data die de identiteit van de gebruiker representeren, zijn opgeslagen op servers van forums, social media platformen en andere websites waar deze persoon zich geregistreerd heeft. Samengevoegd vormen deze data de digitale belichaming van een persoon, die bij het overlijden van deze persoon niet zal verdwijnen. Er is hier sprake van identity persistence: de digitale identiteit blijft voortleven zolang de data op de servers van de betreffende webdienst opgeslagen blijft. Zelfs wanneer sociale netwerken op den duur zullen verdwijnen, zal de digitale ‘geest’ in veel gevallen nog bewaard blijven. Het archief kent vaak talloze kopieën van data, die onder meer te raadplegen zijn via archive.org. Gebruikers van sociale netwerken zijn dus eigenlijk digitaal onsterfelijk te noemen, zij blijven altijd aanwezig als fantomen in de digitale sfeer1.

Toch is deze passieve digitale onsterfelijkheid geen onomkeerbaar principe. Sociale netwerken als Facebook en Google hebben in hun Terms of Service namelijk aangegeven dat, wanneer nabestaanden een overlijdensacte kunnen leveren, zij de account zullen archiveren danwel verwijderen. In de Facebook FAQ is te lezen:

It is our policy to memorialize all deceased users’ accounts on the site. When an account is memorialized, only confirmed friends can see the timeline or locate it in Search. The timeline will also no longer appear in the Suggestions section of the Home page. Friends and family can leave posts in remembrance.

Ook Google heeft de procedure die in werking kan worden gezet bij overlijden van een gebruiker in de Terms of Service opgenomen:

Upon the termination of your use of Google services, including upon receipt of a certificate or other legal document confirming your death, Google will close your account and you will no longer be able to retrieve content contained in that account.

Yahoo! pakt het echter anders aan en verleent geen toegang tot de opgeslagen data van een overleden gebruiker. In de Terms of Service stelt Yahoo! :

You agree that your Yahoo! account is non-transferable and any rights to your Yahoo! ID or contents within your account terminate upon your death. Upon receipt of a copy of a death certificate, your account may be terminated and all contents therein permanently deleted

Naast dat het behouden danwel verwijderen van de aanwezigheid van een overledene in een sociaal netwerk een ethisch vraagstuk is, geeft de aanwezigheid van dit onderwerp in de verschillende Terms of Service ook aan dat juridische krachten hier een rol spelen. Wie is er namelijk, na de dood van een gebruiker, eigenaar van de data? Krijgen nabestaanden inzicht in deze data, ook al heeft de gebruiker hier geen toestemming voor verleend? In haar artikel Postmortem Life On-Line schrijft Naomi Cahn (researcher op het gebied van rechten) dat er over dit onderwerp vrijwel niks wettelijk is vastgelegd2 Zij brengt de kwestie in verband met vraagstukken rondom copyright, waarbij de procedure na overlijden direct in contact staat met de levensduur van de betreffende persoon en minder onderhevig is aan de Terms of Service. Yahoo! is hiervoor in 2004 voor de rechter gebracht, nadat zij weigerden de e-mail berichten van een overleden veteraan aan de familie te leveren, de zaak heeft Yahoo! verloren. Dit is een duidelijk voorbeeld van hoe juridische interventie online niet altijd gemakkelijk is, zoals J.P. Barlow al in een vroeg stadium van het Web aankaartte.3

Tot het moment dat er duidelijke wetten voor deze kwestie zijn vastgesteld, blijft het een onduidelijk vraagstuk. Men doet er verstandig aan om bij het opstellen van een testament ook digitale zaken hierin op te nemen. Wachtwoorden en inloggegevens kunnen via verschillende diensten, zoals de Sociale Media Executeur of bijvoorbeeld de webdienst PassMyWill (alsmede een heel scala aan andere ‘digital afterlife’ webdiensten), na een overlijden aan nabestaanden worden overgedragen – zij kunnen er vervolgens voor zorgen dat de wensen van de overledene ook online kunnen worden nageleefd.

Gelukkig hoeven we ons over deze kwestie nog maar een aantal decennia zorgen te maken. In 2050 downloaden we gewoon de ziel van een overledene, netjes opgeslagen in minder dan een terabyte aan data.

  1. Brubaker, Jed, Vertesi, Janet. Death and the Social Network presented at CHI 2010 Workshop on HCI at the End of Life: Understanding Death, Dying, and the Digital, Atlanta, GA, USA []
  2. Cahn, Naomi. ‘Postmortem Life On-Line’ Probate & Property, Vol. 25, No. 4, p. 36, 2011 []
  3. Barlow, John Perry. 1996. A Declaration of the Independence of Cyberspace. http://homes.eff.org/~barlow/Declaration-Final.html

 []
Dit artikel is geschreven door op 27/09/2012 en is terug te vinden onder Metareports, Nederlands Dagblad, WG03. Het artikel is getagged met , , , , , , , .
Blijf op de hoogte van reacties middels RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie achter laten, of een trackback vanaf je eigen site maken.

14 Responses to “Social Media postmortem: denk aan je digitale erfenis”

  1. JoeriTaelman on 29/09/2012 at 14:45

    Het blijft toch een bizar onderwerp, dood zijn maar toch online eigenlijk niet dood zijn. Naast wat spelfoutjes en interpunctiefoutjes (“algmeen” en ergens een punt vergeten na een voetnoot) en wat inconsequenties (de ene keer Yahoo zonder ! en de andere keer met) is dit wel een heel boeiend artikel. Leuke (en misschien zelfs reële) afsluiter ook. Ik zou er alleen niet aan moeten denken om al mijn wachtwoorden en accounts van allerlei SMS bij elkaar te moeten zoeken. Mijn (en ik denk met mij velen) online leven is iets ingewikkelder dan dat.

  2. Harriëtte Smook on 01/10/2012 at 13:48

    Het is inderdaad een bizar onderwerp, maar wel absoluut belangrijk en helaas ook vaak aan de orde. Zodoende vind ik het een goed artikel, het heeft een origineel onderwerp en het zet me wel aan het denken! Kleine taalpuntjes, data is een meervoudig woord en bij mijn weten typ je terabyte met 1 R. Uit je tweede zin kan ik op maken dat mijn telefoonaansluiting ook aangesloten is op talloze online diensten, maar dat is flauw. ;-)

  3. MandySepers on 01/10/2012 at 15:14

    Allereerst: wauw, die titel. Hij springt er grandioos uit tussen de andere metareports, in ieder geval voor mij.

    Ik vind het knap dat je heel neutraal blijft in je artikel. Het leest makkelijk weg en je linkt naar relevante artikelen.

    Verder vind ik je stuk goed leesbaar, maar er zitten inderdaad schoonheidsfoutjes in zoals Joeri en Harriëtte ook al aangaven. Voor nu dus nog niet zo veel feedback, als wel complimenten. Ik ben benieuwd naar je volgende artikel.

  4. KarenDeGraaf on 01/10/2012 at 16:03

    Interessant principe inderdaad, sociale media na iemand overlijden. Ik vind het altijd een beetje apart te zien dat als iemand overleden is, diegene vaak heel veel R.I.P. berichtjes e.d. krijgt. Zullen sommige mensen denken dat ze via de sociale media nog contact kunnen krijgen met een overledene? En het lijkt soms net zo makkelijk te kunnen worden verstuurd als een felicitatie bij iemands verjaardag. Ik denk dat het inderdaad goed is als de nabestaanden de zeggenschap over iemands profiel kunnen krijgen, zij zijn toch degene die er het meeste mee moeten ‘leven’.

  5. FridaBoeke on 01/10/2012 at 17:33

    Zeer interessante kwestie. Bij mijn ‘voorgestelde vrienden’ op Facebook staat heel vaak een jongen die 3 jaar geleden is overleden. Zijn profiel is nooit verwijderd en er is ook geen ‘in memoriam’ pagina van gemaakt. Vreemde gewaarwording en daarom denk ik ook dat het zeer wenselijk is dat de nabestaanden mogen beslissen over het wel of niet verwijderen van iemands online identiteit.

  6. ChrisSchalkx on 01/10/2012 at 17:55

    Bedankt voor de reacties, allen. Heb een aantal kleine aanpassingen gedaan nav. de opmerkingen.

    Ben het eens met

    Wanneer ik bij m’n eigen situatie stil sta, merk ik ook dat ik dit absoluut niet goed geregeld heb. Omdat ik mezelf (nog) niet beschouw als een ‘netizen’, maak ik me er eerlijk gezegd nu nog niet zo druk om – het maakt mij niet uit of mijn profiel blijft voortbestaan of niet, maar kan begrijpen dat nabestaanden dit als vervelend kunnen ervaren. Een goed systeem zou dan bijvoorbeeld de dienst If I Die (http://mashable.com/2012/01/06/if-i-die-facebook-app/) kunnen zijn, waarbij drie vrienden moeten confirmeren dat de persoon is overleden.

    Hoewel ik me nu vooral richt op Social Media, moet e-mail zeker niet vergeten worden. Gezien veel bedrijven uitsluitend nog communicatie per e-mail verrichten, en er dus vrij weinig post meer verstuurd zal worden, blijven er volgens mij nog ongewild een hoop ‘verborgen’ diensten actief die eigenlijk stopgezet kunnen worden!

    Overigens erg jammer dat het behandelde bericht in het Nederlands Dagblad erg kort is. Ik mis wat diepgang, zeker op het gebied van ethiek (in combinatie met een christelijke krant lijkt me dit zeer interessant).

  7. Passed Online on 16/05/2013 at 16:07

    Hey Allen!

    Wat deze blog al aangeeft is er door minstens 60% van de Nederlanders de behoefte dat social media profielen goed worden ‘achtergelaten’ na het overlijden van de betreffende persoon.

    Echter zijn er veel procedures om de social media profielen in memoriam of offline te zetten. Dit geldt niet alleen voor Facebook maar ook voor Twitter, LinkedIn, Hyves en Google diensten. In de praktijk blijkt het helaas dat dit toch moeilijk dat de wensen van de nabestaanden goed of geheel worden opgevolgd door deze Social Media partijen.

    Er zijn ook services waar je een ‘digitale kluis’ of ‘online testament’ op kan zetten. Echter vereist dit dat deze actueel gehouden word met de juiste gegevens en dat er nabestaanden zijn die op de hoogte zijn van dit testament en deze vervolgens ook kunnen raadplegen, dit is dus niet al te praktisch.

    Dat is ook de reden waarom we onlangs Passed Online zijn gestart om het voor nabestaanden makkelijker te maken om op één centrale plek aan te geven wat de wensen zijn voor verschillende social media profielen. Dit maakt het makkelijker voor de nabestaanden en daarmee willen wij hen ontzorgen. Daarnaast heeft Passed Online alle expertise en contacten om deze service te bieden. Doordat inderdaad de procedures allemaal verschillend zijn bij deze Social Media partijen kan dit verwarring veroorzaken voor de nabestaanden in een toch al een moeilijke periode.

    Mochten jullie geïnteresseerd zijn kunnen jullie een bezoekje brengen aan onze website http://www.passedonline.com .

    Groetjes, Paul van Passed Online

  8. factor quema grasa revision on 10/12/2013 at 01:45

    It’s amazing to visit this site and reading the
    views of all friends about this post, while I am also keen of getting
    experience.

  9. Rolando on 18/01/2014 at 18:41

    I was pretty pleased to find this site. I need to to thank you for ones time due to this fantastic read!!
    I definitely enjoyed every little bit of it and i also have
    you saved as a favorite to check out new stuff in your blog.

Trackbacks

Leave a Reply

Recente reacties

Recente nieuwsberichten

Tags