Metareporters: Gatekeepers of gatewatchers?

 
photo credit: René Ehrhardt

Inleiding

Axel Bruns stelt dat online journalistiek verschuift van een model van ‘gatekeeping’ naar ‘gatewatching’. Hoe staan Metareporters hier in en wat zegt de Metareporter database  over de classificatie van technologieën of applicaties als nieuwe media?

Voor de Metareporter database verzamelen studenten Nieuwe Media gedurende drie maanden alle nieuwe media berichten uit de landelijke dagbladen. De artikelen worden met de hand ingevoerd en gecategoriseerd. Er bestaat geen standaard codering. De studenten beslissen zelf of een artikel over nieuwe media gaat of niet. Ook taggen zij de artikelen met relevante begrippen, veelal termen die in het artikel zelf voorkomen, of een overkoepelende term.

Vraagstelling

Door deze open categorisering komt de vraag naar voren of de opvatting van nieuwe media, zoals deze door de studenten gehanteerd wordt, niet gestandaardiseerd wordt.  In hoeverre kan de Metareporter database ons een inzicht geven in de manier waarop bepaalde technologieën of toepassing als nieuwe media worden belicht, terwijl anderen juist als zo geïntegreerd worden beschouwd dat zij niet meer als ‘nieuwe media’ gezien worden?¹

Theoretisch kader: Gatewatching of gatekeeping?

In zijn werk Gatewatching: Collaborative Online News Production (2005) stelt Axel Bruns dat er bij online journalisme een verschuiving plaats vindt van ‘gatekeeping’ naar ‘gatewatching’. Bruns betoogt dat, met de opkomst van nieuwe mediatechnologieën, webpublicaties meer te kenmerken zijn door een peer-to-peer model. In plaats van dat beroepsjournalisten bepalen wat wel en geen nieuws is, en alles wat gepubliceerd wordt langs een redacteur gaat - ‘gatekeeping’ - wordt met de opkomst van peer-to-peer gedreven webpublicaties de focus verlegd naar verschillende gebruikers, die niet of nauwelijks onder toezicht meer staan van redacteuren. De redacteuren zijn in deze opvatting meer ‘gatewatchers’, mensen die de poort tot het nieuws in de gaten houden (en bijvoorbeeld de site in de lucht houden), dan ‘gatekeepers’, mensen die bepalen wat er door die poort heen komt².

Daarbij beschrijft Bruns Google news als een ‘automated gatewatching service’³; de site verzameld content, maar publiceert geen eigen nieuws.

Methode

Hetzelfde kan gezegd worden voor LexisNexis, een database waarin Nederlandstalige landelijke- en regionale dagbladen zijn opgeslagen. Lexisnexis categoriseert automatisch alle woorden die in een artikel voorkomen, en oordeelt niet over het kader. De database is daarom een goede bron om te onderzoeken welk percentage van het aantal artikelen dat in LexisNexis op dezelfde term gevonden kan worden, ook op de Metareporter site verschijnen.

Om dit te onderzoeken kies ik voor enkele specifieke kenwoorden die zelf al (nieuwe) media(technologieën) in zich dragen, zodat dubbelzinnige opvattingen van de term niet mogelijk zijn⁴. Ook neem ik een aantal tags die populair zijn op Metareporter, in dit geval sociale media tags, die de lijst met tags op Metareporter aanvoeren, en een aantal die meer naar de onderkant verschijnen. Mijn kenwoorden zijn daarom: ‘Twitter’, ‘Facebook,’ ‘’Social(e) media’’, en ‘Satelliet’, ‘OV-chipkaart’ en ‘’Elektronisch patiëntendossier.’’

Ik zoek zowel in LexisNexis als Metareporter op de volgende landelijke dagbladen: De Volkskrant, NRC Handelsblad, NRC Next, Algemeen Dagblad, de Pers, Metro, Spits, Financieel Dagblad, Reformatorisch Dagblad, Trouw, de Telegraaf en het Parool. Dit is de overlap in het corpus aan kranten die beide databases opnemen. Als tijdsframe kies ik voor 12 september t/m 31 oktober. Dit omdat wij op 12 september begonnen en het aggregeren voor de artikelen in de maand december nog bezig is op Metareporter. In het geval van Metareporter zoek ik alleen naar tags voor de ‘In de pers’ artikelen, niet naar de Metareports zelf.

Vervolgens noteer ik hoe vaak de term voorkomt als tag in de Metareporter database per maand, en hoe vaak de term voorkomt in LexisNexis. Dit leidt tot de volgende resultaten.

Afb. 1: Aantal artikelen met een bepaalde term in Metareporter en LexisNexis in september 2011

afb. 2: Aantal artikelen met een bepaalde term in Metareporter en LexisNexis in oktober 2011

Afb. 3: Aantal artikelen met een bepaalde term in Metareporter en LexisNexis in november 2011

Vervolgens wordt het percentage artikelen dat op Metareporter verschijnt in vergelijking met het aantal artikelen met dezelfde term die op dat moment in LexisNexis voorkomen, vergeleken.

Afb. 4: Percentage Metareporter artikelen t.o.v. artikelen met dezelfde term in LexisNexis

Conclusie

Aan de hand van de grafieken is te zien dat het percentage artikelen dat in Metareporter getagd wordt met de populaire termen afneemt, terwijl de minder populaire termen over de maanden heen terrein winnen.

Dit zou te verklaren kunnen te zijn doordat studenten steeds gedetailleerder taggen, meer tijd nemen om de krant te lezen en vooral inhoudelijker de artikelen bekijken. Dit kan er in resulteren dat men minder snel een artikel met ‘twitter’ of  ‘facebook’  zal taggen als dit woord alleen in de titel of inleiding staat. Andersom kan dit de opkomst van kleinere termen verklaren, doordat artikelen waarvan die alleen inhoudelijk en niet in de titel naar nieuwe media verwijzen, zo toch opgemerkt en gecategoriseerd worden. 

Een mogelijk antwoord zou bovendien kunnen zijn dat de studenten naarmate het aggregeren vordert, meer nadenken over het specifieke kader waarin zij het artikel willen plaatsen, en dat zij in de maanden dat zij aggregeren, zelf meer discussiëren over wat de term ‘nieuwe media’  behelst in hun eigen colleges waardoor meer dingen voor hen onder ‘nieuwe media’ vallen.

Nieuwe media studenten functioneren in deze zin dus wel degelijk als ‘gatekeepers’, in plaats van alleen als ‘gatewatchers’. Zij bepalen of iets nieuwe media is of niet, en hun opvatting van nieuwe media verandert over tijd. Daarom geeft dit onderzoek een interessant inkijk in hoeverre bepaalde mediatechnologieën of toepassingen zo geïntegreerd zijn in ons leven, dat wij ze niet meer als specifiek ‘nieuw’ zien.

1. LexisNexis geeft bijvoorbeeld ook resultaten voor ‘Twitter’ die artikelen bevatten waarin wordt vermeld dat ‘mensen mee kunnen discussiëren op Twitter’. Dit wordt door de studenten echter niet opgenomen in de database. [↩]
2. Bruns, Axel. Gatewatching: Collaborative Online News Production [↩]
3. Bruns, Axel. “Gatewatching. Not Gatekeeping: Collaborative Online News.” Media International Australia Incorporating Culture and Policy: quarterly journal of media research and resources, 107, pp. 31-44. [↩]
4. een tag als ‘Zweden’ is niet per sé aan nieuwe media gerelateerd, al bevatten sommige artikelen deze tag in relatie tot de Zweedse Wikileaks-oprichter Assange [↩]