Verliezen we de realiteit uit het oog?

Op de website van Spitsnieuws van 4 oktober schrijft Rick Goossens over een recente innovatie in augmented reality technologie: een lens die het via LED-lichtjes mogelijk maakt om data en visuele beelden direct op het netvlies te projecteren. Hoewel de technologie zich nog in een rudimentair stadium bevindt, lijken de mogelijkheden eindeloos. Maar wat zijn de gevolgen voor de fysieke realiteit? Bestaat die straks nog wel?

De term ‘augmented reality’ staat letterlijk voor ‘het uitbreiden van de realiteit’. Volgens Frank Spillers betreft het een vorm die half virtueel en half fysiek – of echt – is. De techniek maakt gebruik van bestaande fysieke ruimtes en supplementeert deze met digitale informatie, objecten, acties of interacties. Lev Manovich beargumenteert dat men augmented reality moet beschouwen als de ‘domestificering’ van virtual reality. Hoewel er voorheen al sprake was van volledig virtuele ruimtes in de vorm van videogames en computer interfaces, stelt Manovich dat er sinds de jaren ’90  een trend is ontstaan waarbij de aandacht werd gericht op fysieke ruimtes die gevuld werden met commerciële elektronische en visuele informatie. Video surveillance, locatieve media en video displays zijn allemaal voorbeelden van virtuele elementen die onze perceptie van de werkelijkheid transformeren.1

Daarnaast benadrukt Manovich dat augmented space eigenlijk niets nieuws is. Zo werden materiële ruimtes in het verleden al aangevuld met plaatjes, graphics en tekst. Nu is het echter zo dat elektronische technologieën zorgen voor een grotere dynamiek in hetgeen wat geprojecteerd wordt. Enerzijds wordt data geëxtraheerd uit de fysieke omgeving – zoals met camerasurveillance – en anderzijds wordt data toegevoegd door displays en draadloze dataspaces. Architectuur wordt zo getransformeerd in een iconische ‘information surface’.2 Francesca Larkin vat het als volgt samen: “Augmented Reality is similar to Virtual Reality except it seeks to enhance your perception of the real world and is not a fantasy place.”

Onderstaand filmpje geeft een duidelijk beeld van het concept:

Hoewel men augmented reality nu voornamelijk beleefd via de tussenkomst van de smartphone, zal de lens, die wordt ontwikkeld door de University of Washington, zorgen voor een nog grotere immersieve onderdompeling van de gebruiker in de virtuele/fysieke ruimten. Het heeft niet slechts invloed op zijn perceptie: het is zijn perceptie. Als het concept wordt geperfectioneerd betekent dit een stap in de richting van Donna Haraway’s interpretatie van de cyborg: een fysieke samensmelting van mens en machine.3

Wat voor gevolgen zal de ontwikkeling van zo’n lens hebben op onze perceptie en sociale relaties? Hebben we wel behoeften aan zoveel additionele informatie? En zal de uitbreiding van virtuele informatie in fysieke ruimtes niet uiteindelijk leiden tot een onoverzichtelijke ‘information overload’? Een voordeel van augmented reality is weliswaar dat zij de gebruiker kan voorzien van gebruiksvriendelijke informatie en zijn mobiliteit vergroot in fysieke ruimten, maar men is bang voor negatieve aanhangsels. Zo kan het zijn dat content wordt afgestemd op de wensen van de gebruiker, waardoor hij geen toegang heeft tot andere info en figuurlijk wordt gebrandmerkt. Volgens Spiller zal de ontwikkeling daarnaast leiden tot een nieuwe dimensie van privacy controle: “Walking up to a stranger or a group of people might reveal status, thoughts (tweets), or other information that usually comes with an introduction, might cause unwarranted breaches of privacy.”

Daarnaast wordt gevreesd voor toenemende commercie. Volgens Steven Shaviro waren de eerste virtuele ruimtes plekken waar nieuwe dimensies van sociale normen konden worden uitgevonden, maar heeft commerciële inbreng ervoor gezorgd dat de beloften van revolutionaire persoonlijke en sociale verandering niet werden vervuld.4  De experimentele aard van VR is volgens Shaviro veranderd in ordinaire praktijken van stereotypering en niche marketing. Kortom: VR is commercieel geworden.

Is dit ook de richting die het augmented reality-klimaat inslaat? Moet men sceptisch zijn dat een groot deel van onze perceptie straks misschien wordt overgenomen en bepaald door computergestuurde technologieën, die bovendien door slechts een kleine groep – en voornamelijk commerciële bedrijven – worden geprogrammeerd? En beleven we onze fysieke realiteit straks alleen nog maar als een projectie van onze ideale realiteit? Hoe dan ook, virtuele realiteiten gaan zich in de toekomst steeds meer vermengen met de fysieke realiteit en deze ontwikkeling zal onze perceptie indringend veranderen. Misschien is het straks beter om te spreken van een ‘hyperrealiteit’, waarin we wat echt is en virtueel nauwelijks meer uit elkaar kunnen halen.

  1. Manovich, Lev. 2006. The Poetics of Urban Media Surfaces. First Monday, 11, 2, <http://firstmonday.org/issues/special11_2/manovich/index.html> []
  2. Manovich, Lev. 2006. The Poetics of Urban Media Surfaces. First Monday, 11, 2, <http://firstmonday.org/issues/special11_2/manovich/index.html> []
  3. Haraway, Donna. “A Cyborg Manifesto: Science, Technology, and Socialist-Feminism in the Late Twentieth Century,” in Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Nature (New York; Routledge, 1991), pp.149-181 []
  4. Shaviro, Steven. 2007. Money for Nothing: Virtual Worlds and Virtual Economies. unpublished ms., http://www.shaviro.com/Othertexts/MMOs.pdf: p. 3-4 []
Dit artikel is geschreven door op Saturday, October 8th, 2011 en is terug te vinden onder Metareports, Spits. Het artikel is getagged met , , , , , .
Blijf op de hoogte van reacties middels RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie achter laten, of een trackback vanaf je eigen site maken.

One Response to “Verliezen we de realiteit uit het oog?”

  1. LisaMixje on November 14th, 2011 at 07:44

    Interessant onderwerp. Prettige opbouw van je metareport & goede toelichting van de theorie en argumenten (vóor en tegen)

Leave a Reply

Recente reacties

Recente nieuwsberichten

Tags