Abstract

Mijn onderzoek zal zich richten op het karakter van de berichtgeving in NRC Handelsblad en zijn toewijding aan het onderwerp Google. Dit zal ik onderzoeken door te kijken naar tagclouds, kwantitatief onderzoek, inhoudelijk categorisatie en een vergelijking.

Methode

De database die men aantreft op Metareporter ga ik gebruiken om de aanwezigheid van Google in de NRC Handelsblad te analyseren en vergelijken met de andere kranten. Dit zal ik doen door de percentages over de aanwezigheid van de tag Google in het totale aantal artikelen uit te rekenen. Er zal ook gekeken worden naar de aanwezigheid van Google tegenover andere bedrijven in deze kranten. Vervolgens zal ik me verdiepen in de onderwerpen van de artikelen en daaruit proberen te verklaren of NRC meer schrijft over het bedrijf, het product of Google of anders. Hierbij zal er ook gezocht worden naar de prominentie van Google in het artikel (gaat het artikel hoofdzakelijk over Google of is Google alleen genoemd in verband met het hoofdonderwerp?). Daarbij zal ik wel proberen te constateren of er positief, neutraal of negatief geschreven wordt over het bedrijf (ook al zijn hier wel problemen bij verschenen in eerdere steekproeven). Vervolgens zal er gekeken worden naar de tags die met Google in verband staan om een trend in onderwerp te ontdekken. Als laatste wil ik een vergelijking trekken met een andere kwaliteit krant die veel over Google heeft geschreven om daaruit hopelijk het belangrijkste verschil te vinden. Uiteindelijk is het doel aan te tonen dat NRC Handelsblad wel opvalt onder de andere kranten wat betreft zijn berichtgeving over Google.

Verwachtingen

Mijn verwachting is dat naast het feit dat NRC Handelsblad het grootste deel van de berichtgeving over Google voor zijn rekening neemt het een neutraal tot positief karakter zou hebben. NRC Handelsblad zal voornamelijk hebben geschreven over de bedrijfskant van Google wegens de pronkende aanwezigheid van nieuwe media berichtgeving in de katern Economie.

Resultaten

Uit het totale aantal getagde artikelen, die in de pers zijn verschenen, werd Google 212 keer getagd. Uit de top vijf tags valt Google hiermee op vijfde plek (zijn voorgangers zijn: internet; 425, wikileaks; 289, facebook; 256, twitter; 248). Van het totale aantal artikelen (2620) nemen artikelen over Google (en die, die het tag bevatten) 8% voor zijn rekening. Bij de verschillende kranten ligt de verhouding als volgt:

De Pers: 379 artikelen waarvan 35 met Google = 9,2%

NRC Handelsblad: 314 artikelen waarvan 54 met Google = 17,2%

Spits: 271 artikelen waarvan 13 met Google = 4,8%

Reformatorisch Dagblad: 259 artikelen waarvan 17 met Google = 6,6%

Het Parool: 240 artikelen waarvan 12 met Google = 5%

De Telegraaf: 238 artikelen waarvan 23 met Google = 9,7%

De Volkskrant: 199 artikelen waarvan 11 met Google = 5,5%

NRC Next: 189 artikelen waarvan 15 met Google = 7,9%

Het Financieele Dagblad: 177 artikelen waarvan 14 met Google = 7,9%

Metro: 146 artikelen waarvan 9 met Google = 6,2%

Trouw: 98 artikelen waarvan 4 met Google = 4,1%

Algemeen Dagblad: 65 artikelen waarvan 2 met Google = 3,1%

Wat men hier duidelijk uit op kan maken is dat NRC Handelsblad veel van zijn artikelen wijdt aan Google of refereert ernaar. Dit was zoals eerder verwachtingen. Na deze kwantitatieve benadering ga ik verdiepen op de inhoud van deze artikelen. Bij dezen heb ik een categorisatie gemaakt die de aanwezigheid van Google in een artikel simpel benaderd. De eerste verdeling zal gebaseerd worden op onderwerp (hoofdzaak, bijzaak, referentie) en vervolgens bepaal ik of het over een product van Google gaat of het bedrijf zelf. Op latere reflectie heb ik ervoor gekozen om bij de kwestie bedrijf of product ook zoekmachine aan toe te voegen omdat er vaak gerefereerd wordt naar Google zoekmachine zonder dat het product of bedrijf gerelateerd is. Gebaseerd op de inhoud van de artikelen van de NRC Handelsblad die de tag Google gebruiken zijn de onderstaande resultaten verschenen.

Uit deze resultaten kunnen we zien dat de krant (zoals elk journalist naar streeft) goed aan zijn objectieve blik houdt met een klein percentage aan berichten die iets neigden naar een negatieve of positieve positie. Wat opvallend is dat Google vaak naartoe wordt gerefereerd in krantenberichten over vergelijkbare bedrijven. Dit heeft voornamelijk te maken met de positie dat Google inneemt op de globale markt en zijn concurrentie met grootheden als Apple en Facebook. Het kan ook een teken zijn van een soort Googlization van NRC Handelblad’s berichtgeving. Er is een standaard gelegd om steeds dezelfde grote concerns te noteren en weer naar boven te halen als er een bericht is die over een vergelijkbaar onderwerp gaat. Of is dit juist de NRC Handelsbladization van Google die het bedrijf steeds naar boven haalt naast de onbekender bedrijven? Is er hier ook niet een algoritme aan het werk aangezien de krant ook kiest wat wij moeten lezen en wat niet?

“Zowel in de krant als op de website wordt gestreefd naar overzicht en helderheid. NRC Handelsblad biedt snel en toegankelijk overzicht van de belangrijkste nieuwsfeiten en hun achtergronden. De redactie selecteert en presenteert het nieuws op de plaats en in de maat die haar gepast lijkt.”

In het onderstaande tagcloud kan men zien welke tags (voornamelijk bedrijven) ook vaak voorkomen in de artikelen waar Google wordt aangeduid.

Hier ziet men dat Google in de NRC Handelsblad dus duidelijk naar voren komt in betrekking tot andere bedrijven in dezelfde sector. Het wil erop wijzen dat NRC dus neigt naar berichtgeving over bedrijfsontwikkelingen in de nieuw mediale sector. Het is ook niet zo raar dat we dus vaak tags tegenkomen (ook hierboven) zoals ‘concurrentie’, ‘winst’, ‘groei’ en ‘alternatief. Wat wel opvallend is de sterke aanwezigheid van mobiele bedrijven en de smartphone markt. Gezien dat Google wordt geportretteerd als een internetbedrijf is het opvallend dat zijn inhaak op de markt van de mobiele telefonie duidelijk indruk heeft gemaakt (bij NRC).

Zoals het taartdiagram hierboven ook aangeeft zien we dat men het steeds minder over Google heeft als zoekmachine en meer als bedrijf. De vele nieuwe producten die we zien verschijnen van het concern leveren steeds nieuwigheden waarover het pers kan berichten. Met een prominente economische katern is het begrijpelijk dat het NRC Handelsblad hier meer tijd aan besteed. Wel valt er op te merken dat tijdens de hervorming van het NRC Handelsblad er minder nadruk op de economische kant van nieuwe media berichten is komen te staan waardoor men merkt dat het aantal berichten, dat hoofdzakelijk over Google gaan, enigszins is afgenomen.

Als men dit in vergelijking gaat trekken met de twee voorgaande jaren van Metareporter bij de NRC Handelsblad zien we dat de smartphone boom belangrijk is geweest voor de wisseling in karakter van berichten over Google. In 2008 werd Google nog voornamelijk in verband gebracht met andere zoekmachines en browsers van concurrenten (Yahoo, Microsoft, Apple). Voor de gegevens over 2009 zijn er problemen opgelopen bij de database en kan er dus hier helaas verder niets over vermelden.

Maar hoe zit dat bij de andere kranten dan? Als er zoveel economisch berichtgeving aan Google wordt geschonken zou men niet verwachten dat deze dus ook voorkomt bij Het Financieele Dagblad? Hier ziet men namelijk dat er meer wordt geschreven over de concurrentiestrijd tussen Facebook en Google. Om het verschil te benaderen zal er gekeken moeten worden naar een tegenhanger van de NRC Handelsblad. De Pers vormt hier een goed voorbeeld van aangezien het als tweede Google heeft aangehaald en, in plaats van een kwaliteitskrant, een gratis krant is. Ligt het verschil dus in de kwaliteit van de krant? Als men zelfs nog maar kijkt naar de titels van de artikelen in De Pers is het meteen aan te duiden dat de artikelen voornamelijk Google als hoofdzaak hanteren. Van de 35 artikelen is dit namelijk maar liefst 63% (22 artikelen). Wat men ook snel opmerkt is dat De Pers veel aandacht heeft voor de producten die door Google gerealiseerd worden. Zo halen de helft van de 22 artikelen, die hoofdzakelijk over Google gaan, al bestaande of nieuwe Google-producten aan. Echter, het bedrijf is zelf ook veel in opspraak. De Pers is vooral actief over kwesties zoals privacyschendingen (schandalen rondom Google Streetview en doorspelen van informatie aan derden) en sociale media concurrentiestrijden. Vervolgens kan men kijken naar deze verschillen in de tagcloud.

Men kan hieruit afleiden dat er een connectie bestaat tussen Google en sociale netwerken (of media) en hierbij wordt Facebook als voornaamste genoteerd. De Pers zelf kenmerkt zich voor zijn berichtgeving over sociale media en het is daarom dat Twitter en Facebook (naast ‘internet’ en ‘games’) ook de belangrijkste tags zijn van de nieuwe media berichtgeving in deze krant.

De Pers schrijft ook op hun website:

“De Pers moet een optimistische krant worden. De beperkte omvang vraagt daarbij om een scherpe selectie. We kiezen onderwerpen die bij ons optimisme aansluiten en/of in de toekomst relevant zijn. Daarnaast zullen we aandacht besteden aan het afwijkende, het rare. De Pers moet intelligent geschreven zijn, lichtvoetig en to the point.”

Dit lichtere karakter (minder zakelijk en informeler) van De Pers moet aan de sociale ingeving ten grondslag staan. Als men zich inleest in het positieve of negatieve karakter van de berichten kan men ook constateren dat de krant met een subjectiever blik is geschreven (er wordt vaak van het neutrale afgeweken).

Het koelere en zakelijker karakter van het NRC Handelsblad wil wijzen op het grootste verschil tussen de twee kranten. Ruil in het volgende citaat Google om voor NRC en the Web voor het nieuws en men kan weer terugvallen op mijn eerder argument van NRC Handelsbladization.

“Google has ensured that the Web is a calmer, friendlier, less controversial and frightening medium-as long as one uses Google to navigate it.” – Siva Vaidhyanathan

Conclusie

Vooralsnog lijkt het te zijn dat nieuw mediale berichtgeving in de krant nog niet volledige theorieën zal uitdiepen. Maar, dit is natuurlijk omdat men het nieuws probeert te illustreren in een krant en daarom functioneren nieuwigheidjes, schandalen, aanvallen en beursnoteringen als interessante informatie voor de journalisten en de lezer.

Ik was begonnen met deze analyse om te onderzoeken waarom NRC Handelsblad zo een grote marge heeft op alle andere kranten over de hoeveelheid aan berichten over Google. Is het NRC Handelsblad dé krant om te lezen over Google? Om dit te verklaren wou ik door middel van onderzoek naar het gebruik van de tag Google het karakter van berichtgeving doorgronden. Door de tagclouds te analyseren en een vergelijking te maken met De Pers heb ik dit enigszins weten te constateren.

Op basis van mijn resultaten lijkt NRC Handelsblad nogal zakelijk van karakter. Met het ontbreken van een Media katern in zijn eerste maanden (van onze database verzameling) leek de krant weinig plek te hebben voor nieuwe media berichten dan bij de katern Economie. Vooral als men interesse heeft in mobiele telefonie of aandelen heeft in Google is het NRC Handelsblad ‘your go to guy’. NRC houdt het meestal aan de bedrijfskant van Google terwijl De Pers geïnteresseerd is in het schandaal en concurrentiestrijd met Facebook. Voor nieuwigheden kan men bij beide kranten terecht wegens een gelijke toewijding aan het product van Google. Mijn opvallendste bevinding was dat NRC herhaaldelijk en consequent Google in verband trekt met mobiele telefonie en zijn pogingen op deze markt terwijl men Google vooral erkent als een internetconcern die voornamelijk op het internetplatform ook bezig is.

Het is ook opvallend dat NRC Handelsblad vaak strooit met namen van grote concerns in hun artikelen. Het is alleen maar logisch dat men verband trekt tussen deze concerns en betreffende nieuwe media zaken maar vaak is de notering verwaarloosbaar. De hoge hoeveelheid referenties is hier tekenend voor het NRC Handelsblad. Ik heb hieruit mijn, misschien wat rare nuancering gemaakt over het NRC Handelsbladization. Men zou natuurlijk van elk krant hetzelfde kunnen stellen. Elk krant kiest wat de lezer leest en welke merknamen en concerns zij laten terugkomen in hun kranten. Maar, dat men zo vaak het ‘algoritme’ lijkt te gebruiken om Google bovenaan de ‘resultaten’ te trekken (steeds referenties) is wel opvallend.

Bronnen

• Siva Vaidhyanathan. The Googlization of Everything (And Why We Should Worry). Chapter one. 2010.
• www.nrc.nl
• www.depers.nl

Twitter is in de afgelopen jaren aan een sterke opmars geweest. Er zijn geen harde feiten te vermelden over de populariteit van deze internetdienst. Maar er is wel wat te zeggen over de manier hoe het in de kranten is verschenen de afgelopen jaren. Verwijzend naar de database van metareporter die de afgelopen drie jaar over bepaalde periodes is bijgehouden: In 2008 waren er in de metareport periode slechts 10 berichten die met de term Twitter werden getagt; in 2009 was dat bijna met de tweede macht vermenigvuldigt tot aan 99 berichten met deze tag. In 2010 is de term `Twitter’ gegroeid tot aan de 3 na meest gebruikte tag van de gehele database met wel 248 berichten die met deze term gemerkt zijn.

Een 4^e plaats in de lijst van termen suggereert dat Twitter op zijn minst sterk is ingeburgerd in nieuwe media land. Maar wat de vraag is: Wat is het verschil tussen de kranten in hoe dit medium behandeld wordt, hoe er tegenaan gekeken wordt? Twitter lijkt namelijk niet een eenduidig medium te zijn; de hele structuur van Twitter, omdat het door iedereen gebruikt kan worden, moedigt vele verschillende meningen aan. Twitter heeft niet alleen met vermaak te maken maar het heeft ook met de serieuze dingen in het leven te maken en alles daar tussenin. Zo zijn er lichtere berichten zoals deze: Het is een bericht over een band genaamd Beans&Fatback dat promotie probeerde te maken voor zichzelf. Maar zo is er ook het andere en serieuzere spectrum: Zo werd de commotie rond het verkiezingen in Iran in 2009 door sommigen toegeschreven aan de invloed van Twitter. 

Hoe dit relatief nieuwe medium in de kranten wordt behandeld wil ik gaan staven aan de bekende discussie rond de aard van technologie: Technologisch determinisme tegenover de Social Shaping. Dit is een discussie die ontstond in de vorige eeuw en het vraagt zich vooral af: Hoe vormt technologie de maatschappij? Of andersom, hoe vormt de maatschappij de technologie?

Technologisch determinisme stelt in haar puurste vorm dat technologie een kracht is die van buiten de maatschappij staat en vanuit daaruit de maatschappij beïnvloed. Een voorbeeld hiervan is hoe de komst van de stoommachine de maatschappij en het wereldbeeld van de mens veranderde; met een dergelijke machine konden klussen plots veel sneller gedaan worden relatief aan handwerk.

De social shaping benadering kijkt daar tegenaan vanuit de tegengestelde richting: Er kwam weliswaar een stoommachine, en daarmee kon werk makkelijker gedaan worden. Maar er mag niet vergeten worden dat deze stoommachines gefinancierd werden door rijke mensen en gebruikt werd door rijke mensen; en de hele aanleiding voor de stoommachine was dat daarmee rijke mensen net zo rijk kon blijven als ze daarvoor waren. Waar bij technologisch determinisme de technologie de maatschappij veranderd daar is het bij de social shaping benadering de technologie die er is ter voorkoming dat de maatschappij verandert.

Waar de andere sociale media zoals Hyves en Facebook al wat jaren bestaan daar is Twitter een relatief pril medium. Wat ik wil gaan doen is kijken hoe twee kranten vanuit twee kanten van een spectrum tegen zoiets nieuws aankijken. Alle kranten had misschien ook gekund, maar ik ben bang dat dit dan een monsterproject was geworden en ook tevens zijn er veel kranten die te weinig Twitter gerelateerde berichten hebben om er iets nuttigs over te kunnen zeggen.

De twee kranten die ik kies zijn De Pers en NRC Handelsblad, welke beiden hoog staan in aantallen Twitter gerelateerde berichten. Op de website van De Pers is het volgende te lezen over de missie van deze krant:

“De Pers wordt een dagblad waar de lezers van zullen houden.

De Pers moet een optimistische krant worden. De beperkte omvang vraagt daarbij om een scherpe selectie. We kiezen onderwerpen die bij ons optimisme aansluiten en/of in de toekomst relevant zijn. Daarnaast zullen we aandacht besteden aan het afwijkende, het rare. De Pers moet intelligent geschreven zijn, lichtvoetig en to the point.”

NRC Handelsblad refereert zichzelf expliciet als een “kwaliteitskrant” op haar website. En verteld het volgende over haar journalistieke praktijken als het gaat over de duiding van gebeurtenissen:

“- Het achterhalen en duiden van de waarheid is de primaire taak van de redacteuren van NRC Handelsblad. Daartoe verzamelen en verifiëren zij feiten en achtergronden.   

- NRC Handelsblad richt zich tot de burger. De redacteuren zien het als hun taak hem of haar te informeren en daarmee een bijdrage te leveren aan de onafhankelijke controle van de macht op belangrijke terreinen van het maatschappelijk leven, zoals de politiek, het bedrijfsleven, de wetenschap en de kunsten.

-Zowel in de krant als op de website wordt gestreefd naar overzicht en helderheid. NRC Handelsblad biedt snel en toegankelijk overzicht van de belangrijkste nieuwsfeiten en hun achtergronden. De redactie selecteert en presenteert het nieuws op de plaats en in de maat die haar gepast lijkt”

De twee kranten die ga ik bekijken vanuit de discussie die hierboven beschreven is: Vanuit welke kijk op technologie kijken beide kranten tegen Twitter aan? Het zou mogelijk zijn dat een gewichtige krant die zichzelf als kwaliteitskrant aanmerkt een heel nieuw medium als Twitter aan de kant schuift als frivool of oninteressant. Of het zou kunnen dat een lichtere krant ieder nieuw technologisch snufje aanprijst als aankomst van de Messias of een glorieuze toekomst. Of misschien is er helemaal geen duidelijk verschil aan te merken tussen twee kranten in hun mening over het belang van deze nieuwe technologie?

De werkcodes van beide redactie richten op zichzelf al naar welke van de twee keuzen ze leunen. De statuut van De Pers suggereert een blik meer conform met technologisch determinisme, omdat deze filosofie steunt op een blik naar de toekomst en naar verandering. Het statuut NRC Handelsblad leunt naar de kant van social shaping. Dit is omdat de krant zichzelf ziet als een krant die dingen duidt en daarom de nuances van dingen laat zien. Dit neigt naar social shaping omdat het ook is van duiding en nuancering. Het is nu de vraag: Zullen beide terug te vinden zijn in de berichtgeving over Twitter?

Wat ik als eerste ga doen om grip te krijgen op deze massa aan berichten is deze te categoriseren aan de hand van de twee manieren van kijken naar de technologie die hierboven vermeld zijn:  Er zal een categorie zijn berichten die vanuit een technologisch deterministisch perspectief geschreven zijn. Er zal een categorie van berichten zijn die vanuit een social shaping perspectief geschreven zijn. En als laatste zal er een categorie zijn waarin berichten staan niet echt in beide te plaatsen zijn.

De Pers komt met 8 van de 39 berichten die duidelijk een technologisch deterministische inslag hebben. Een greep uit de lijst: Er is een bericht waarin staat dat Twitter nu ook te gebruiken is om je huis te verkopen; er is een bericht waarin staat dat met behulp van sociale media en ook Twitter het nu makkelijker wordt om goede zorg te krijgen van een huisarts; nieuw poptalent kan nu haar potentiële fans snel bereiken met bijvoorbeeld Twitter; Twitter wordt vergeleken met het televisieprogramma Nova in haar manier om de politiek te beïnvloeden. De strekking in deze berichten is dat deze technologie gebruikt kan gaan worden om veel mensen te bereiken.

Het NRC Handelsblad komt met 5 van de 32 berichten met een technologisch deterministische inslag. Het zijn wel andere berichten dan bij De Pers. Ze gaan niet over de mogelijkheden die Twitter kan bieden maar ze geven nog steeds een beeld van een technologie die buiten de maatschappij staat. Eerder de negatieve effecten van Twitter en sociale media worden aangestipt. Dat bijvoorbeeld mensen niet zouden nadenken en privé informatie zomaar weg zouden geven via bijvoorbeeld Twitter.

Als het om berichten gaat met een social shaping insteek dan heeft De Pers er hiervan 4 van 39 en NRC Handelsblad 5 van de 32. Wat beiden hier gemeen hebben is dat ze in deze berichten de dingen die niet veranderen in de maatschappij en Twitter laten zien en ruimte vinden om te nuanceren over de vermeende reikwijdte van Twitter.

 Wat opvalt, is dat de meeste berichten met Twitter erin, in geen van beide kampen te zetten is. De meeste berichten verwijzen naar iemand of een organisatie die Twitter die iets de wereld in heeft gestuurd via Twitter. Zoals Youp van T Hek die via Twitter allerlei dingen gezegd zou hebben. Of het zijn berichten waarin iets wordt gezegd over het bedrijf Twitter maar niet daadwerkelijk iets over de technologie ervan.

Beide kranten zij niet significant uitgesproken in de hoeveelheid berichten die de technologie van Twitter beschrijven. Maar ze hebben, ook al zijn het relatief weinig berichten, beiden een andere visie tegen het fenomeen maar ook deze zijn niet uitgesprokener in een technologisch determinisme vs. Social shaping kamp te zetten.

Hoewel er bij beide kranten een zwaartepunt ligt in het aantal berichten bij de katernen van de media, is het wel dat de alle berichten met Twitter verspreid zijn over de gehele krant.

Wat ik concluderend wil zeggen is: Bij beide kranten is Twitter in een zekere zin `gewoon’ geworden. Het is een technologie die haast even alledaags is als televisie of Facebook en Hyves. Er wordt relatief weinig stil gestaan bij de historie van het medium en hoe het in de wereld past. Van twee jaar geleden toen er nog maar 10 berichten met Twitter erin werden gevonden tot nu is Twitter langzaam de wereld van de De Pers en NRC Handelsblad ingevloeid.

Bron:

Flew, Terry (2005) New Media : An Introduction. Oxford University Press, South Melbourne, Victoria, Australia. Blz: 44 t/m 49

De game-industrie is big business. Wereldwijd gaan er miljarden in om en games kunnen zich, als relatief jong medium meten met de film en muziek industrie. Sterker nog, naar verwachting wordt er in 2011 48.9 miljard dollar aan omzet gemaakt in de game-industrie in contrast met de 40 miljard dollar in de muziek-industrie. Games voldoen niet meer aan het stereotype van de verslaafde tienerjongen die nooit meer naar buiten gaan om een potje te voetballen. Tegenwoordig worden games gespeeld door jongeren, ouderen, mannen en vrouwen. Vooral ‘casual’ games op bijvoorbeeld de Wii zijn zeer in trek bij een groot gemengd publiek zoals ouderen.

In Europa blijkt dat de Wii met 22 miljoen verkochte eenheden veruit de populairste console. De Playstation 3 en Xbox 360 delen de 2e plek met 10 miljoen verkochte exemplaren. Het succes van de Wii is deels te verklaren door de laagdrempeligheid van gebruik en de daarop aangepaste games. De Wii gebruikt een vorm van ‘motion sensors’ die bewegingen van de controller registeren en vertalen naar de gameplay in een game. Zo kan je in Wii Sports bijvoorbeeld met een intuïtieve bewegingen een potje golf of tennis spelen. Er zijn dus geen ingewikkelde handelingen die men hoeft uit te voeren om een game te kunnen spelen. Dit concept blijkt zeer succesvol gezien de verkoopcijfers van de Wii, wat een console is die grafisch lang niet zo sterk is als een PS3 of Xbox 360, terwijl grafische aantrekkelijkheid traditioneel gezien een belangrijke graadmeter is van hoe ‘goed’ een console is.

De formule blijkt zo succesvol dat Sony en Microsoft, makers van de PS3 en Xbox 360, dit concept van motion sensors proberen te emuleren in de vorm van de Playstation Move en Kinect voor de Xbox 360. Beide systemen zijn geïntroduceerd in 2010. Mijn vraag is of we aan de hand van de berichtgevingen in de Nederlandse dagbladen een oordeel kunnen geven over de populariteit van deze drie consoles.

Methode

Zoals boven al gesteld werd blijkt uit verkoopcijfers dat de Wii in Europa de best verkochte console is met 22 miljoen eenheden. De PS3 en Xbox 360 delen de 2e plaats met elk 10 miljoen eenheden. De Wii heeft qua populariteit een enorme voorsprong. Je zou hieruit kunnen concluderen dat er het meest over wordt bericht in de Nederlandse dagbladen. Er zijn echter een aantal belangrijke ontwikkelingen geweest, namelijk de introductie van de Playstation Move en Kinect die naar waarschijnlijkheid veel nieuws opleveren tegenover de Wii als een gevestigde console.

Hierbij zal ik mij beroepen op de metareporter database. Ik het aantal berichten omtrent een bepaalde console tellen en deze ordenen in een grafiek. Hier uit zal blijken over welke console het meest bericht wordt. Mijn vraag is of dit overeenkomt met de populariteit van de consoles. Tevens zal ik letten op de katernen waarin deze verschenen zijn, om deze manier wordt het mogelijk om te zien waar de kranten het zwaartepunt leggen als het gaat om berichtgeving over games. Hierbij zal ik mij beperken tot de tags die direct verwijzen naar een console, dus de tags ‘Xbox’, ‘Xbox360′ en ‘Kinect’ zal ik samenvoegen maar ‘Microsoft’ tel ik niet mee omdat het een te algemene term is. Dit zelfde geld voor ‘Sony’ omdat beide bedrijven ook kunnen verwijzen naar andere soft/hardware die niet zozeer iets te maken hebben met de consoles.  Naar verwachting zullen de meeste berichten vallen onder de katern ‘economie’ en ‘vermaak’. Daarnaast is er een kans dat er nog meerdere katernen zijn waarin veel geschreven wordt over games.

Als ‘bonus’ heb ik 3 algemene tags bekeken, dit waren de tags ‘console’, ‘spelcomputer’ en ‘spelcomputers’. Dit heb ik expres gedaan omdat ze direct verwijzen naar een console. Vervolgens heb ik per tag gekeken hoe vaak er console gerelateerde tags (kinect, move, xbox, xbox360 etc.) voorkwamen onder de moedertag console/spelcomputer/spelcomputers. Hopelijk biedt dit een extra inzicht en kan het iets zeggen over de algemene populariteit van de consoles.

Resultaten

Microsoft staat met 197 tags stipt bovenaan. Toch klopt dit beeld niet helemaal omdat de tag ‘Microsoft’ alleen al goed was voor 120 tags. Dit is logisch te verklaren omdat Microsoft niet alleen bekend is van de Xbox maar komt het ook in tal van andere, niet game gerelateerde berichten terug. Oftewel we dienen deze eerste grafiek met een flinke korrel zout te nemen. Het valt tevens op dat de Xbox vaak op verschillende manieren wordt getagd. In dit geval is de console getagd als ‘Xbox’ en ‘Xbox360′, later zullen we zien dat er nog meer manieren zijn om de console te taggen.



De Wii heeft de meest eenduidige tag, de console wordt simpelweg getagd als ‘Nintendo Wii’ of ‘Wii’. De Wii is ondanks ze de best verkochte console is maar 64 keer getagd, wat aanzienlijk minder is dan de Xbox360. Maar zoals al werd beschreven heeft dit voornamelijk te maken met de te algemene tag ‘Microsoft’. Opvallend is dat de Wii bijna twee keer zo vaak ‘Wii’ wordt genoemd als ‘Nintendo Wii’ terwijl ze uiteraard verwijzen naar dezelfde console.

De PS3 kent vele tags zoals ‘PS3′, Playstation 3, ‘Move’  en ‘ Playstation Move’. Volgens de verkoopcijfers zou Sony redelijk gelijk moeten staan met Microsoft. Maar Sony’s console is slechts 91 keer getagd. Dat is meer dan de helft minder dan de Xbox360. Maar nogmaals, de term ‘Microsoft’ is te algemeen en heeft er ongetwijfeld voor gezorgd dat ze daarom zo vaak getagd is terwijl niet perse hoeft te gaan om een game gerelateerd artikel. Dit zou ook kunnen gelden voor Sony aangezien zij veel meer elektronica maakt dan alleen de PS3, toch heeft zij veel minder tags dan de Xbox360.

De Xbox360 komt maar liefs 82 keer voor in de katernen van alle 12 de onderzochte Nederlandse dagbladen op metareporter. Zoals we kunnen zien valt het merendeel van de berichten onder de verzamelterm ‘vermaak’ (spelen, uit & thuis, games etc.), opvallend is dat er veel verschillende katernen zijn waarin de Xbox360 of Kinect getagd is. Naast de ‘vermaak’ katernen komt ze ook een aantal keer voor in katernen zoals ‘economie’, ‘ondernemen’ en ‘wetenschap’.

De Wii komt het minst vaak voor in de katernen met 39 hits, terwijl er in Europa meer Wii’s consoles zijn dan de PS3 en Xbox360 samen. Hier zien we dezelfde tendens om te verschijnen onder ‘vermaak’ katernen. Tevens komt zij in minder katernen voor dan de Xbox360. De Wii komt dus het minst voor in de kranten al is zij de meest verkochte console.

De PS3 verschijnt 77 keer in de katernen. Hiermee komt zij dicht in de buurt van de Xbox360 wat overeen zou komen qua populariteit gebaseerd op de verkoopcijfers. Ook hier zien we dat de console het meest besproken wordt in ‘vermaak’ katernen zoals ‘spelen’ en ‘uit & thuis’. De PS3 komt daarbij vaker voor in de katernen ‘entertainment’, ‘spelen’ en ‘games’ dan de Xbox360.

Onder de algemene termen ‘console’, ‘spelcomputer(s)’ en ‘game industrie’ zien we dat er veel verschillende soorten console gerelateerde tags worden toegekend. Een console wordt soms wel op drie manieren getagd. Daarnaast zijn er meerdere benamingen voor de controller-systemen. Een Wii controller kan bijvoorbeeld een ‘Wii-afstandsbediening’ zijn maar ook een ‘Wii remote plus’ of ‘Wii motion plus’. In totaal komen alle Xbox360 gerelateerde tags 36 keer voor, bij de Wii zijn dit er 27 en voor de PS3 slechts 18.

Reflectie

Als we kijken naar de tagcloud lijkt het dat de aandacht naar de drie consoles redelijk gelijk opgaat. Niets is minder waar. In de eerste reeks vergelijkingen zagen we dat Microsoft een dik bovenaan stond als het kwam op het aantal keer dat ze getagd is. In het begin dacht ik dat dit kwam door de ambiguïteit van de term ‘Microsoft’. De term kan immers ook verwijzen naar bijvoorbeeld de release van Windows 7. Toch kunnen we zien dat er in de kranten veel meer aandacht uit is gegaan naar Kinect dan de Playstation Move. Dit wordt bevestigd wanneer we kijken naar de katernen en hoe vaak daar een console gerelateerde tag in voorkomt. Zoals verwacht komen de consoles het vaakst voor in ‘vermaak’ katernen zoals ‘games’, ‘spelen’ en ‘entertainment’. Ondanks de Xbox360 en Kinect populairder zijn dan de andere twee consoles scoort Sony hoog in de ‘vermaak’ katernen en komt zij daarin zelfs vaker voor dan de Xbox360. Tenslotte heb ik gekeken naar vier algemene tags en haar subtags. Daaruit kwam Microsoft weer als winnaar uit de bus met 36 tags vergeleken met de 27 tags van de Wii en 18 voor de PS3. Dit kan niet zomaar toeval zijn, ondanks ik in de eerste reeks vergelijkingen stelde dat het hoge aantal tags te maken had met de ‘microsoft’ tag die naar allerlei dingen zou kunnen verwijzen blijkt de Xbox360 en Kinect het meest populair in de kranten. Er is daarnaast meer aandacht voor Kinect dan de Move. We kunnen dus concluderen dat ondanks de Wii de best verkochte console is niet perse de meeste aandacht genereert. De Kinect lijkt een aantrekkelijke hype te zijn voor kranten om er veel over te schrijven en scoort daarom het best en is daarmee de meest populaire console in de krant.

Metareporter en games

Bij Metareporter zijn we van 15 September tot 10 December met een groep van ongeveer vijftig studenten bezig geweest met het aggregeren van nieuwe media artikelen afkomstig van twaalf Nederlandse kranten in onze database. Ons doel was niet alleen om aan de hand van tags zicht te krijgen op het aantal artikelen die over nieuwe media gaan, maar ook over welke onderwerpen deze nieuwe media artikelen gaan. Zo waren dit jaar Wikileaks, Facebook en Twitter het populairst. De populairste tag van 2009 was de tag ‘game’. Dit jaar staat deze tag pas op de 11^de plaats, maar zoals ik al in een eerder artikel schreef is deze gefragmenteerd.

Om de ‘game’ tag in volle glorie te herstellen heb ik de gefragmenteerde stukjes bijeengeraapt en samengevoegd om te weten te komen hoeveel er nu precies is geschreven over games in de Nederlandse dagbladen.  Om het uit te rekenen gebruik ik  alle gamegerelateerde tags die te vinden waren. Hierbij zoek ik specifiek naar unieke berichten, er is dus ook rekening gehouden met het feit dat er soms meerdere gamegerelateerde tags in één bericht zitten.

De bovenstaande grafiek toont in het rood hoeveel unieke berichten over games elk dagblad heeft gepubliceerd. De groene balkjes geven het percentage gameberichten in verhouding met het totale aantal nieuwe media berichten aan.  De Pers heeft dus zowel absoluut als procentueel het meest over games geschreven. Het valt gelijk op dat de drie gratis dagbladen bovenaan staan.  Dit heeft waarschijnlijk met de doelgroep (voornamelijk studenten) te maken. Het is opvallend dat de NRC Next, die ook een jonge doelgroep heeft, zo weinig aandacht heeft besteedt aan games. Dit ondanks dat ze gamespecialist Niels ’t Hooft in hun gelederen hebben. Op de website (blog) van deze krant zijn veel meer gameberichten te vinden. Het verschil is mogelijk ontstaan omdat Metareporter alleen naar de krant kijkt, of mogelijk hebben mijn collega’s niet goed geaggregeerd. Verder is het niet verrassend om te zien dat het Reformatorisch Dagblad en het Financiële Dagblad onderaan staan, ook dit komt waarschijnlijk door hun respectievelijke doelgroepen.

De laatste kwantitatieve data die ik wil bieden is een vergelijking met vorig jaar. De onderstaande grafiek toont deze vergelijking. Opvallend is dat het totale aantal berichten tussen de twee meest recente jaren bijna precies hetzelfde aantal is. Waar het er in eerste instantie op leek dat er minder over games was geschreven  in 2010, waren alle gamegerelateerde tags bij elkaar uiteindelijk 222. Dit in vergelijking met 144 in 2009 en 62 in 2008, een mooie stijging.

Gamerskrant: een vergelijking van de inhoud

De algemene cijfers geven aan dat De Pers nog steeds de absolute ‘gamerskrant’ is. Ik ga dit verder toetsen door te kijken naar de inhoud van hun berichten en een vergelijking te maken met een andere krant. De Pers lijkt namelijk een uitzondering op de regel te zijn wat betreft gameberichtgeving, waardoor het nuttig is om te kijken hoe een andere krant hiermee omgaat. De keuze van de andere krant is gevallen op Metro. Ondanks dat Metro de derde plaats bezet, is het een typerend voorbeeld van gameberichtgeving in de kranten. In mijn vorige analyse maakte ik een indeling van de inhoud van De Pers  over September en Oktober. Onderstaande grafiek betreft de gehele aggregatie periode (15 Sep – 10 Dec).

Achtergrond: Dit is een meer diepgaand artikel van een gamejournalist over iets in de game-industrie dat hem/haar is opgevallen of een uitgewerkt nieuws artikel.
Review: Definitieve beoordeling van een game.
Preview: Een korte indruk van een game die nog moet uitkomen, slechts impressies over een spel met nog geen uitsluitend oordeel.
Nieuws: Kort nieuwsbericht.  Meestal over verkoopcijfers, aankondigingen, opmerkelijke en/of grappige gebeurtenissen.

De Pers heeft een steevaste structuur voor hun wekelijkse games katern. Zo wordt de bovenste helft van de pagina gevuld met een achtergrondbericht en de onderkant met een paar nieuwsberichten.  Af en toe zit er ook een (p)review tussen. De cijfers geven geen ander beeld dan de cijfers van een maand geleden. De grafiek geeft nog steeds een vertekend beeld dat De Pers zich vooral op nieuws zou concentreren. De achtergrond verhalen zijn echter vele malen langer dan de nieuwsberichten, waardoor ze  puur qua aantal woorden misschien niet ver onder het aantal woorden staan die aan nieuws worden besteed.  Opvallend waren ook het relatief kleine aantal previews en recensies.  Hoofdredacteur van de katern, Arjan Terpstra, heeft in de katern zelf aangegeven waar dat aan ligt:

1. De Pers krijgt de games heel kort op de releasedatum, hierdoor zouden ze heel laat zijn met een recensie. Dan is er weinig interesse van gamers meer.
2. De Pers kan weinig argumenten vinden om sequels te bespreken, omdat het meer van hetzelfde is en dat is geen nieuws.
3. De Pers vindt dat er buiten de blockbuster games veel leukere dingen gebeuren waar over geschreven moet worden.

Bovendien is het format van de krant minder geschikt voor uitgebreide spel besprekingen. Gamers lezen vermoedelijk liever uitgebreide recensies op internet die tot in de details ingaan, dan passant in een krant die vooral tijdens een treinreis wordt gelezen. Door dit alles zou ik stellen dat De Pers zich vooral focust op interessante en gevarieerde verhalen uit de games industrie. De focus ligt op een breed publiek en niet zozeer op de hardcore gamer, er zijn namelijk veel stukjes over ‘casual games’ en Nederlandse gameontwikkelaars.

Wat betreft de kwaliteit van de game ‘journalistiek’ zal ik geen hard oordeel plaatsen. Wel valt er het een en ander over te zeggen.

‘The discrepancy is sometimes considered to be so major that game critics refuse to refer to themselves as “journalists”, and some prefer to talk about “game writing” instead of game journalism, whereas others label themselves as “game critics” to steer away from the more rigid understanding of journalism as an objective realm free from external (i.e. industry) influences. To signal a clear break with news journalism, Carlson speaks of the “enthusiast gaming press”, a notion which emphasizes the close relationship game journalism holds relative to game fandom.’¹

Deze quote van David Nieborg werd vorig jaar ook aangehaald. Ik zal niet stellen dat De Pers zich ‘schuldig’ maakt aan dit of dat het pretendeert serieuze game journalistiek te bedrijven, maar een denkbaar kritiekpunt is dat bijna alle (p)reviews en achtergrondberichten geschreven zijn door Arjan Terpstra, hierdoor is het wat eenzijdig. De mening van deze schrijver sijpelt  namelijk duidelijk en herkenbaar door in zijn berichten.  Het volgende is voornamelijk subjectief, maar in dit artikel zie je dat er hier en daar soms wat aan mankeert (ik heb een reactie achtergelaten op dat artikel). Verder is De Pers  een voorbeeldige uitzondering wat betreft gameberichtgeving in de Nederlandse dagbladen.

Metro heeft ook een wekelijkse katern, maar het verschilt van De Pers in dat het hier en daar een week overslaat. Het staat ook niet vast dat de katern een hele pagina hoeft te zijn waardoor het vaak korter is. Nog een verschil is dat de katern in Metro ook gevuld wordt met gamegerelateerde reclame die vaak even groots aanwezig is als de content zelf. Dit geeft de indruk dat de katern gesponsord is. Net als De Pers besteedt ook Metro veel aandacht aan achtergrondartikelen, voor de andere categorieën is er echter amper aandacht.

Een vaak gehoord kritiekpunt, dat ook bevestigd wordt door Nieborg bij navraag na een van zijn lezingen, is dat de kranten games niet ‘serieus’ nemen, zeker in vergelijking met andere vormen van entertainment.  Dit geldt ook voor Metro, op het entertainment gedeelte van metronieuws.nl is er een aparte afdeling gemaakt voor muziek, film, televisie, theater en boeken. Gameberichten hebben geen aparte afdeling  en worden tussen alle andere berichten geplaatst. Dit heeft waarschijnlijk simpelweg te maken met het feit dat er überhaupt veel minder gameberichten zijn vergeleken met al die andere entertainmentvormen.

Er is inmiddels al iets veranderd bij Metro. Op 8 December is een samenwerking met de Power Unlimited (het grootste games magazine van de Benelux) van start gegaan. Sindsdien worden de berichten van woensdag geschreven door PU-redacteur Jan Meijroos en is er geen week meer overgeslagen. Voordeel van dit alles is de toegenomen consistentie en dat de content nu door een ervaren game journalist wordt verzorgd. Nadeel is dat het net als in De Pers eenzijdig is, alles wordt door dezelfde man geschreven. Bovendien heeft de katern nu nog meer een gesponsorde indruk door alle Power Unlimited logo’s en Free Record Shop advertenties .

Conclusie

Gameberichtgeving is de laatste twee jaar (zie grafiek) exponentieel gegroeid. De drie gratis dagbladen hebben inmiddels een vaste katern van één (soms halve) pagina per week. Uitgezonderd van misschien De Pers loopt gameberichtgeving nog steeds ruim achter bij berichtgeving van andere culturele vormen zoals muziek, film en televisie.  De betaalde kranten besteden nog steeds slechts sporadisch aandacht aan games ondanks hun enorme groei in populariteit.

Het is onduidelijk of games in de toekomst meer ruimte zullen krijgen en er meer game journalisten zullen worden aangenomen. Er lijkt namelijk een generatiekloof aanwezig te zijn.  Over andere media werd traditioneel altijd al over in de krant geschreven. Games zijn echter veel dichter bij de tijd van het web geboren en hebben daarvan hun natuurlijke thuis gemaakt. Bovendien is het een medium dat vooralsnog voornamelijk jongeren interesseert.  De gemiddelde leeftijd van een speler is inmiddels volgens ESA wel gestegen naar 34 jaar en de gemiddelde leeftijd van de meest frequente game aankoper is 40 jaar. Het lijkt slechts een kwestie van tijd voor gamers zelf de eigenwijze ouderen zullen worden, games zelf ook volwassener worden, meer erkenning krijgen en dus óók hun rechtmatige plaats in de kranten. Als die dan nog bestaan tenminste.

1. Nieborg, D. en Shioven, T. The new gatekeepers: The occupational ideology of game journalism. DiGRA 2009

Als basis voor mijn onderzoek gebruikte ik de Metareporter database, waarin alle publicaties over het onderwerp in de nationale kranten door studenten geaggregeerd zijn. Door te zoeken op variaties van de term stuxnet, vond ik in totaal 32 artikelen die relevant waren voor mijn onderzoek. Van deze artikelen heb ik alle tags geaggregeerd en bekeken welke van deze tags hetzelfde fenomeen aanduiden. Zo werden meerdere varianten van de tag ‘virus’ (virus, computervirus, computer virus) en ‘cyberwar’ (onder andere cyberoorlog, cyberaanval, computeraanvallen) samengevoegd en werd vervolgens bekeken welke tags er het meest voorkwamen. Dit bleken met enige afstand de tags: stuxnet, virus, iran, worm, cyberwar, siemens en kerncentrale te zijn, en deze tags zouden ook in mijn verdere onderzoek dienen als de belangrijkste zoektermen. Opmerkelijk bij deze tags is dat ze bijna allemaal een directe, materiële eigenschap van stuxnet aanduiden: enkel de tag ‘cyberwar’ benaderd de situatie vanuit een breder, abstracter perspectief. Ook bezaten geen van de artikelen al deze tags, en was stuxnet de enige tag die bij alle artikelen voorkwam.

De volgende stap was het analyseren van de aandacht onder de afzonderlijke kranten, met als doel er achter te komen welke kranten de meeste, en welke kranten de minste aandacht aan de situatie hebben besteed (in de vorm van hoeveelheid gepubliceerde artikelen). Van de 32 gevonden artikelen bleken er 12 uit het NRC Handelsblad te zijn komen, wat, gecombineerd met haar modernere variant NRC.NEXT (dat 3 artikelen publiceerde), uitkomt op 48% van het totaal. Ook het Reformatorisch Dagblad publiceerde opvallend veel: in totaal 7 artikelen, wat neerkomt op 22% van het totaal. De bevinding dat slechts drie kranten grofweg 75% van de totale aandacht voor het stuxnet incident voor hun rekening nemen mag als opmerkelijk bevonden worden. Daar tegenover staat dat sensatiekrant de Telegraaf slechts twee maal over stuxnet publiceerde en van de gratis kranten alleen De Pers er eenmaal aandacht aan heeft besteed.

Mijn tweede onderzoek was bedoeld om de volledigheid en betrouwbaarheid van de Metareporter database te controleren. Hiervoor deed ik eenzelfde onderzoek als hierboven beschreven, echter dit maal op de data van de LexisNexis database. Hierbij maakte ik gebruik van de zoekterm ‘stuxnet’, maar ditmaal ook in combinatie met de overige (in de Metareporter database gevonden) meest voorkomende tags. Hierbij vond ik in totaal 135 artikelen waarvan er echter 15 van het ANP en nationale tijdschriften vandaan kwamen. Deze artikelen kon ik niet meetellen omdat deze bronnen niet dezelfde (journalistieke) waarden hanteren als de nationale en regionale kranten en zo niet zomaar met elkaar vergeleken kunnen worden. Dit bracht het totaal aantal artikelen op 120, waarbij de hoeveelheden artikelen die voorkwamen uit een combinatie van ‘stuxnet’ met een andere tag hieronder in het figuur weergegeven staan. Vervolgens was er het probleem dat er veel artikelen in de database bestonden die in exact dezelfde vorm in meerdere regionale kranten verschenen zijn (en vaak ook nog eens online gepubliceerd via Stentor), wat de correctheid van mijn bevindingen negatief beïnvloede. In het figuur hieronder staan dan ook het gecorrigeerde aantal ‘unieke’ artikelen met de daarbij behorende verdeling van tags.

Als we deze aantallen vergelijken met de aantallen die zijn gevonden binnen de Metareporter database en ons hierbij limiteren tot dezelfde nationale kranten, valt op dat de Metareporter database enkele artikelen mist. Dit valt te verklaren doordat de studenten vaak enkel letten op de titel, inleiding en conclusie van een artikel waardoor artikelen de kans lopen onvolledig getagt te worden (en zo de werking van de database in de weg staan); iets wat automatische indexatie bots niet het geval is (hoewel deze weer hun eigen nadelen kennen). Door deze extra artikelen is de verdeling van aandacht over kranten iets genuanceerder geworden: zowel het NRC Handelsblad als het Reformatorisch Dagblad hebben relatief gezien moeten inleveren (het NRC van 38% naar 29%, een daling van 24%, het Reformatorisch Dagblad van 22% naar 18%, een daling van 18%), maar hun opmerkelijk grote aandacht blijft intact.

Dit veranderd echter als we kijken naar de hoeveelheid aandacht dat de regionale kranten aan het onderwerp hebben besteed: in de figuur hieronder is goed te zien hoe de regionale kranten bij zowel het ongecorrigeerde totaal als bij het aantal unieke artikelen verreweg de meeste aandacht aan het onderwerp hebben besteed, respectievelijk 63% en 42%. Deze aanwezigheid was ook al te merken bij het omzetten van de hoeveelheid totale artikelen naar hoeveelheid unieke artikelen, waar het aantal van 120 afneemt naar 78, een afname van 42 artikelen (ofwel 35%).

Naast de onderzoeken op basis van de twee databases, heb ik ook de aandacht onderzocht die stuxnet kreeg op het internet en in de specifiekere blogosphere. Hierbij bleken de verschillende zoekmachines van Google het meest geschikt om data mee te genereren wat met elkaar valt te vergelijken. Bij het doorzoeken van de blogosphere gaven zoekmachines als Icerocket en Technorati namelijk geen realistische resultaten: zo leek de periode die ik onderzocht onvolledig geïndexeerd, of was het niet mogelijk om de resultaten op bepaalde manieren te filteren (bijvoorbeeld op de Nederlandse taal). Ook werd eens te meer duidelijk dat verschillende zoekmachines verschillende definities gebruiken om het onderscheid tussen een blog en een ‘normale’ website aan te geven: waar Blogpulse in de onderzochte periode 8027 stuxnet gerelateerde blogposts (in alle talen) vond, vond Google Blogsearch er 61.400. Dit verschil deed mij concluderen dat de resultaten het best te vergelijken zijn als ze voortkomen uit een enkele index die dezelfde definities hanteert, in tegenstelling tot een dataset dat gebaseerd is uit meerdere indexen die verschillende benaderingen en definities van online content hanteren. Met deze veronderstelling kon ik de aandacht naar stuxnet binnen de relevante periode op het (Nederlandstalige) web als volgt kwantificeren: er zijn 16.500 nieuwe pagina’s geschreven (via Google Search), er zijn 561 blogposts geplaatst (via Google Blogsearch) en er zijn 39 nieuwsitems gepubliceerd (via Google News), die vooral van op technologie gespecialiseerde sites als techzine.nl en security.nl kwamen. Dit komt neer op een gemiddelde van 200 nieuwe pagina’s en 7 nieuwe blogposts per dag, waarmee gesteld kan worden dat er flink wat online aandacht naar het incident uit is gegaan. Hoewel dit moeilijk valt te analyseren, valt ook de verhouding tussen het aantal blogposts en nieuws publicaties op en op basis van de gevonden hoeveelheden kan geconcludeerd worden dat informatie over het stuxnet incident op het internet met name binnen de blogosphere is verspreid en niet door de (Nederlandstalige) nieuwssites.

Bij het onderzoeken naar de aandacht van de Nederlandse kranten ten opzichte van het stuxnet incident zijn samenvattend de volgende opmerkelijke bevindingen te ontdekken: de grote aandacht voor het incident van de regionale kranten en het NRC, NRC.NEXT en het Reformatorisch Dagblad; en de te verwaarlozen hoeveelheid aandacht van de gratis kranten, de Telegraaf, het Algemeen Dagblad en het Financieele Dagblad. Om te bepalen wat de oorzaken zijn van deze opmerkelijke verdeling, is een grootschalig en diepgaand kwalitatief onderzoek nodig dat de achterliggende ideologie van de betreffende kranten bloot kan leggen. Dit is een onderzoek dat over een lange periode gedaan moet worden, aan de hand van vastgestelde en tijdloze maatstaven, wat echter niet in het bereik ligt van deze studie. Daarnaast kan op basis van dit onderzoek ook weinig worden gezegd over de soort verslaggeving (bijvoorbeeld analyserend of slechts informerend), of de toon (bijvoorbeeld dreigend of bagatelliserend) die de artikelen, en zo ook de aandacht, per krant kenmerkt. Wel delen de zeven meest voorkomende tags de eigenschap dat ze materiële kenmerken van de situatie aanduiden in tegenstelling tot abstracte kenmerken, wat een meer informerende (in tegenstelling tot een analyserende) benadering suggereert. De in deze eindanalyse gebruikte methodologie heeft tevens aangetoond dat de twee gebruikte databases hun eigen nadelen hebben en dat het belangrijk is om onderzoeksresultaten te verifiëren.

Concluderend kan worden gesteld dat het stuxnet incident in vrij korte tijd veel (zij het onevenredig verdeelde) aandacht heeft gekregen van zowel de gedrukte als de digitale media, en dat op het internet met name de blogosphere de plek was waar veel aandacht aan het incident gegeven is.

Het besef dat de online & offline domeinen twee werelden zijn die juist erg met elkaar verweven zijn, moet er toe leiden dat ook de internetwetenschap een nieuwe richting moet inslaan om claims empirisch te onderbouwen met de data die het internet biedt. In deze webanalyse zal ik een combinatie maken tussen de MR-database en de vergelijkbare trends die waar te nemen zijn op het internet. Ik zal laten zien dat offline en online media niet simplistisch kunnen worden omschreven als twee verschillende domeinen met karakteristieke trends. Ik zal Google Trends en IceRocket gebruiken om de behoefte naar WL-berichtgeving in de maand november te visualiseren. Tevens zal ik naar mijn eindanalyse refereren om de WL-berichtgeving in de MR-database weer te geven.

Google Trends is een applicatie die het mogelijk maakt om de trends rondom zoekoprachten te visualiseren. Daarmee is de vraag naar een onderwerp vanuit de internetgebruiker in kaart te brengen. Wikipedia omschrijft deze dienst als volgt:

Google Trends is een dienst van Google die via grafieken inzicht geeft wanneer en hoe vaak op een bepaald woord is gezocht met Google, ook vergelijking tussen steden, landen en talen in zoekgedrag is mogelijk. Verder is te zien welke gebeurtenissen hebben gezorgd voor een sterke toename van het gebruik van een bepaalde zoekterm. Bijvoorbeeld na een zware aardbeving met veel slachtoffers wordt er veel meer gezocht op het woord Aardbeving. Tevens is het gebruik van verschillende zoektermen in de loop der tijd (vanaf begin 2004) met elkaar te vergelijken. Deze dienst is gestart begin mei 2006. Google Trends wordt vaak gebruikt als populariteit indicator van zoekwoorden.

Als we kijken Google Trends naar de maand november 2010, dan zien we een explosieve stijging in de Wikileaks-zoekopdrachten:

Ook Ice Rocket, een applicatie die real-time trends op blogs waarneemt, toont dezelfde grafiekdynamiek. Alleen constateren we hier dat het thema ‘Wikileaks’ een paar dagen langer aanhoudt dan in de MR-Database. Dat heeft wellicht te maken met het feit dat blogs vaak een reactie zijn op berichten uit de traditionele media. Bovendien wordt er op blogs minder waarde gehecht aan de ‘nieuwswaarde’:

Het is lastig om slechts met tools als de MR-database, IceRocket, Google Trends harde conclusies te trekken over het effect van traditionele media op zoekgedrag en vice versa. Daarvoor zou er een mediumspecifiekere aanpak nodig zijn die tot in de details onderzoekt hoe zowel het publicatiegedrag van de krantenredacties als het zoekgedrag van webgebruikers wordt gestimuleerd. Wat wel te concluderen valt, is dat de trends in zoekgedrag en in krantenberichten zich hetzelfde ontwikkelen. Dat is tevens een interessant startpunt om dieper in te gaan op deze bevindingen.

In mijn vorige analyse heb ik het artikel van Vasterman genomen als uitvalsbasis voor mijn eigen vraagstelling. Vasterman vraagt zich af hoe de verhouding tussen oude en nieuwe media is als het gaat om publicaties. Om hier meer over te weten te komen onderzocht hij de Nederlandse schandalen waarbij Demmink, Depla, Duyvendak en Herfkens betrokken waren. Hij onderzocht op welke en wat voor soort websites er het meeste aandacht was voor elk schandaal. Ook trok hij conclusies over de invloed die de verschillende websites hadden op de aandacht die zowel de nieuwe als de oude media kregen voor het schandaal. Vasterman ondervond dat professionele websites belangrijk waren bij de verspreiding en ontwikkeling van schandalen. Nu is de vraag of burgers op websites als Twitter bij de verspreiding van nieuws over de Kinect een belangrijke rol spelen.

In deel één van deze analyse heb ik onderzocht hoe de berichtgeving over de Kinect op de platformen Twitter en Google zoekopdrachten zich verhield tot de ontwikkeling van het apparaat. Mijn conclusie was dat de deze platformen goed synchroon lopen met de officiële berichtgeving door Microsoft en Xbox. In dit deel betrek ik de Nederlandse pers erbij. Daarna toets ik de rol van elk platform aan de hand van vier criteria, namelijk: de snelheid waarmee nieuws wordt opgepikt en gepubliceerd, hoe het medium zich verhoudt tot de officiële berichtgeving van Microsoft en Xbox, de inhoud van de berichten en ten slotte de invloed van de berichten.

1.3 De Nederlandse pers
Laten we beginnen door de artikelen te bekijken die in de Nederlandse pers verschenen over Project Natal en de Kinect. Onderstaande grafiek toont het exact aantal artikelen dat gepubliceerd werd over de beide onderwerpen over een tijdspan van anderhalf jaar.

Zoals in deel één gezien zijn de mijlpalen van de Kinect in juni 2009 met de eerste bekendmaking van hands-free gamen, in januari 2010 wordt er meer informatie losgelaten, 13 juni 2010 wordt de officiële naam ‘Kinect’ bekend en begin november 2010 werd de Kinect gereleased. De blauwe lijn in de grafiek, welke alle artikelen met de woorden ‘Project Natal’ in de Nederlandse kranten representeert, wordt na de eerste piek al gelijk grillig. De extra informatie die in januari over de Kinect wordt vrijgegeven lijkt de kranten niet uit te maken. Na de naamsbekendmaking dooft de blauwe lijn snel, met een kleine opleving in november 2010. De rode lijn maakt gelijk een goede start bij de bekendmaking met acht artikelen. De maanden erop blijft het apparaat een interessant onderwerp met een absolute piek in publicatie van maar liefst zestien artikelen rond de release van de Kinect in november 2010.

Opvallend is een kleine piek rond april 2010, terwijl er toen geen belangrijke gebeurtenissen waren. De blauwe lijn is dus te omschrijven als grillig. De rode lijn daarentegen is goed te verklaren. Zoals het een echte hype betaamd begint het met een piek, blijft het in de aandacht en is er rond de release een regelrechte publiciteitsmanie. De kranten volgen redelijk hetzelfde patroon als Twitter en de “Googleaars”. Nu is het de taak om precies uit te zoeken wie de primeur heeft.

Om dit te kunnen vaststellen is het noodzaak om een aantal specifieke, cruciale momenten in het leven van de Kinect onder de loep te nemen. Telkens wordt het nieuws de wereld ingestuurd door de officiële bron, Microsoft/Xbox, waarna het zijn eigen leven gaat leiden. De twee momenten waarvan dit nachleben het best onderzocht kan worden zijn het moment waarop Project Natal ‘Kinect’ gaat heten en wanneer de prijs en releasedatum bekend worden.

2.1 De officiële (naam)bekendmaking
De introductie en omdoping van Project Natal naar Kinect gebeurt op zaterdag 13 juni 2010, op de vooravond van de Electronic Entertainment Expo in Los Angeles, tijdens een optreden van Cirque du Soleil welke geïnspireerd was op de technologie van de Kinect. Er was een demonstratie en het apparaat staat vanaf dan voorgoed op de kaart. Bericht van deze gebeurtenis verscheen dezelfde dag op de officiële website van Microsoft, op de speciale Microsoft News Center pagina. De exacte tijd is onbekend.

De eerste officiële Xbox tweet komt die nacht. Het is een retweet van een onthullende tweet van ene ‘majornelson’, een werknemer bij Microsoft voor Xbox, Kinect en Xbox LIVE.

De Kinect account op Twitter werd op 14 juni 2010 geclaimd en een enkele tweet die de lezer naar het Xbox-account verwijst werd geplaatst.

De Nederlandse twittersfeer pikt het nieuws ook dezelfde nacht nog op. De eerste tweets verschijnen diep in de nacht, vanaf 02:23 uur. Semiprofessionele website FOK!GAMES.nl heeft de primeur. In de paar uur die erop volgen wordt het nieuws opgepikt door soortgelijke websites, waaronder Gamed.nl, Gamer.nl, Xlife.nl, Insidegamer.nl en het Belgische 9lives.be. Het zijn allemaal (al dan niet) semiprofessionele websites gespecialiseerd in games. Tegen de ochtend wordt het nieuws opgepikt door Nederlandse twitteraars. Ook wordt er ondertussen al hevig gediscussieerd op de game websites. Het blijkt dus dat een gamer die goed op de hoogte wil worden gehouden van de nieuwste ontwikkelingen in de wereld van games, het best een semiprofessionele gamewebsite kan volgen op Twitter. Het vuurtje dat vonkt van Microsoft naar het Twitteraccount van zo’n dergelijke gamerswebsite brandt binnen enkele uren. De vonk is Microsoft, de haard de gamerswebsites. Vanaf daar laait het op over het gehele Nederlandse weblandschap.

Op papier komt het eerste bericht op 16 juni in de Metro. Hierin staat de nieuwe naam, maar ook de releasedatum. Dit laatste is opmerkelijk, aangezien dit (zoals in het volgende kopje staat beschreven) pas op 20 juli officieel wordt aangekondigd. Zie volgend kopje voor meer informatie hierover. Onderstaande grafiek weergeeft de datum dat een bepaalde krant voor het eerst het woord ‘Kinect’ publiceert.

Niet getoond zijn Trouw, die op 27 november haar eerste bericht over de Kinect publiceerde, en het Reformatorisch Dagblad en het Algemeen Dagblad, die beiden niets publiceerden. Zoals men kan observeren, lopen alle kranten achter op het nieuws. De Metro, nrc-next en het Parool zijn er drie dagen achter elkaar het snelste bij, gevolgd door de Sp!ts op 22 juni en de Pers op 28 juni. Alle kranten erna stellen duidelijk geen prioriteit op game-nieuws, met Trouw die de kroon spant door ruim vijf maanden na de bekendmaking van de naam ‘Kinect’ haar eerste bericht publiceert.

2.2 De aankondiging van de prijs en tourdata
Een tweede aankondiging die een nieuwsgolf veroorzaakte was de bekendmaking van de prijs, releasedatum, spellen en de promotietour van de Kinect. Op dezelfde Microsoft News Center website werd op 20 juli 2010 bekend gemaakt dat de Kinect in de winkel komt te liggen voor $149,99 en in Amerika gereleased wordt op 4 november 2010. Bovendien worden de tourdata en locaties aangekondigd. Bij deze nieuwsgolf is er iets merkwaardigs gebeurd. Voordat het officiële bericht op de website van Microsoft verscheen, lieten de twitteraccounts van Xbox al één en ander doorschemeren. Twitteraccount ‘Xboxforall’ lichtte haar lezers al op 14 juli in over een sms dienst waarmee – tegen betaling – tourdata konden worden achterhaald. Op 16 juli postte Xboxforall een link naar een Facebookpagina waar de data keurig staan vermeld. Slechts één dag later maakt het Xbox-account de releasedatum al bekend, drie dagen voordat Microsoft dit officieel doet! Op de officiële dag, de 20ste, maakt het account de prijs bekend. Het Xbox account liep in dit proces verder echter dagen achter. Zo laat als 23 juli verschijnt er een tweet dat de prijs bij hen nog niet bekend is en dat ze hun ‘followers’ updaten wanneer dit wel het geval is. Een belofte die niet gehouden zal worden.

Hoe zit het met de snelheid waarop Nederlandse Twitteraars het nieuws weten te vergaren? Dit is een erg interessante kwestie. Twitteraars “weten” namelijk al vanaf midden juni 2010 dat de Kinect rond de $150 zal gaan kosten. Zij komen daar via via achter, door te speculeren en door uitgelekte informatie. Op 14 juni weet een Twitteraar al te vertellen dat de Kinect op 4 november naar Amerika komt, nieuws dat binnen een paar minuten wordt verspreid door tientallen twitteraars, en vele anderen wagen een gokje naar de prijs. Ondertussen houden de semiprofessionele gamerswebsites zich bezig met de echte feiten, zoals waar en wanneer de echte prijs onthuld zal worden. Ze zitten niettemin bovenop het nieuws, maar zijn minder geneigd om geruchten te verspreiden en wachtenvaak liever op wat meer zekerheid. Op 21 juni ‘lekt’ Microsoft in haar eigen webstore de prijs van $149,99 uit en vanaf dat moment zijn de geruchten niet meer te houden. Ook is inmiddels de releasedatum al lang bekend bij de Nederlandse Twitteraars. Over de tourdata maken ze zich niet zo druk, wat logisch is aangezien het alleen Amerika betreft. De Nederlandse Twitteraars hebben dus manieren om zichzelf goed op de hoogte te brengen van informatie over de Kinect. Ze gebruiken hun netwerk en zijn volgers van semiprofessionele websites om zo als eerste te weten te komen wat ze willen weten. Soms loont het namelijk meer om zelf op zoek te gaan naar informatie dan om te wachten op de officiële berichtgeving, zoals in dit geval bleek.
Dit maal heeft zelfs de krant het nieuws sneller opgepikt. Op 28 juni publiceert de Pers een kort stuk waarin zowel de prijs correct staat, als de verwijzing naar de productienaam (Natal). Zoals eerder besproken wist de Metro al op 16 juni de releasedatum, wat “slechts” twee dagen later is dan de eerste tweets.

De primeur ligt het vaakst bij Twitter. Zelfs de officiële Microsoft website heeft niet altijd het eerste nieuws over de Kinect. En omdat de pers altijd minimaal één dag moet wachten tot de volgende druk, maakt zij eigenlijk naast het real-time Twitter geen kans.

3 De inhoud van de berichtgeving
Om de inhoud van de berichtgeving rondom de Kinect te bepalen komt Metareporter uitermate van pas. Dankzij de categorisering en het taggen van de artikelen is goed te bepalen of het gaat om een kort feitje of een uitgebreid artikel. Zoals gezien loopt de Nederlandse pers redelijk goed mee met de nieuwsupdates van Microsoft. Zijn de krantenartikelen inhoudelijker dan de korte Twitterberichtjes? Hieronder staat een grafiek met tags die zijn toegekend aan berichten waar ook de tag ‘Kinect’ bij staat. Het geeft mooi weer waar de artikelen zoal over gaan.

De berichten gaan vaak over wie de ontwikkelaar is (Microsoft), voor welk platform het is (Xbox 360), hoe het werkt en wat de concurrenten zijn (Nintendo wii, Playstation Move).

Verder blijkt uit de Metareporter Database dat er geen ANP/AP berichten letterlijk zijn overgenomen in de krant en slechts eenmaal een bericht van Reuters in het Financieele Dagblad. De rest van de artikelen zijn ofwel van een journalist, of van een redactie. Het geschreven zijn door een journalist komt vaak de inhoudelijkheid van artikelen ten goede. Dat er geen ANP berichten zijn gepubliceerd is dus een pluspunt, hoewel deze vaak wel een snelle publicatie stimuleren. Al met al zijn de artikelen in de Nederlandse kranten dus inhoudelijk, maar gaan zij vooral over de werking en de concurrentie van de Kinect.

4 De invloed van de berichten. Onderlinge verwijzingen
Ten slotte behandel ik de invloed die de berichten hebben. De ingewikkelde wisselwerking tussen websites onderling en met de kranten is helaas nooit voor honderd procent te achterhalen. Maar gedurende dit proces zijn mij een aantal dingen opgevallen. Ten eerste dat een officiële berichtgeving lang niet altijd het startsein hoeft te geven voor een ware nieuwsgolf. Zoals gezien in het tweede voorbeeld van de releasedatum en de prijs, hebben pientere webgebruikers hun eigen manieren om de informatie te achterhalen. De invloedrijke schrijvers zitten dan bij de semiprofessionele gamerswebsites en nieuwswebsites die sneller publiceren dan Microsoft en de krant, hoewel deze vaak het liefst wachten op correcte informatie. Ook onderaan zo’n dergelijk bericht ontstaat vaak een hevige discussie met de meest wilde speculaties, bijvoorbeeld over de prijs. Ten tweede viel mij op dat zeer veel tweets, vooral in de eerste uurtjes na start van een nieuwsgolf, eigenlijk promotietweets zijn met een link naar een (eigen) artikel dat meer informatie biedt. De tweets zijn de lokkertjes, propaganda, de aandachttrekkers en de alerts. Denk aan de gamerswebsites uit kopje 2.1. Twitter is dus niet alleen een uitstekend verspreider van nieuwtjes en informatie, maar ook een goed promotieplatform voor een website met meer nieuws.
Ten derde is de waarheid wel dat de uiteindelijke invloed ligt bij Microsoft. Zonder Kinect geen nieuws over de Kinect. Zonder “zogenaamd per ongeluk gelekte” informatie geen scoops. Zonder opgebouwde spanning rondom de prijs geen geruchten. Microsoft speelt het nieuwsspelletje op haar manier en heeft de uiteindelijke macht door de instantie te zijn die het object ontwikkelt.

Conclusie
In deze eindanalyse heb ik bekeken hoe oude en nieuwe media zich tot elkaar verhouden in de berichtgeving over de Kinect. Ik heb daarbij het volgende ondervonden. Twitter en Google gebruikers pikken nieuws rondom de Kinect snel op en er zijn gebruikerspieken op de momenten dat er nieuwe informatie beschikbaar is (gemaakt). De primeur van berichtgeving ligt niet altijd bij de officiële instantie, maar bij nieuwsgierige en vlugge Twitteraars met connecties of een goede neus voor dat soort zaken. De Nederlandse kranten blijven altijd achter lopen op Twitter, maar zijn soms verrassend genoeg sneller dan de officiële pers website. Uiteindelijk heeft Microsoft wel de touwtjes in handen door slim om te gaan met vrijgeven van informatie en het uitstellen hiervan.

Wat zegt dit onderzoek over de verhouding tussen oude en nieuwe media? Naar mijn mening heeft Microsoft het meeste macht op haar website – nieuwe media. De nieuwsgolf die hun artikelen teweeg brengt kan grote proporties aannemen. De pieken op Twitter worden dan ook veroorzaakt op het web zelf, waar ze naar zichzelf verwijzen, en niet door een krantenartikel, zoals de chronologie laat zien. Bovendien zijn de kranten vaak laat met publiceren van nieuws over de Kinect. Op het web is er een groep invloedrijke websites, de semiprofessionele gamerswebsites, waar snel en betrouwbaar gepubliceerd wordt (soms midden in de nacht). Diegene die als eerste het laatste nieuws wil horen, doet er goed aan om op Twitter dit soort websites te volgen, die over hun artikelen reeds enkele minuten na publicatie een lokkende tweet plaatsen. Uit deze analyse blijkt dat oude media niet de belangrijkste rol spelen in berichtgeving rondom de Kinect. De belangrijkste rol wordt gespeeld door Microsoft, op de voet gevolgd door de gamerswebsites die snel en betrouwbaar publiceren. Deze websites worden op Twitter gevolgd door de gebruikers, die er vervolgens over gaan speculeren. Ten slotte brengt menig vlot Twitteraar ook nog nieuwtjes aan het licht die zich als een lopend vuurtje door het Nederlandse weblandschap verspreiden. Mocht iemand dan toch de krant als informatiebron willen gebruiken voor hun game-nieuws, kan ik van harte de gratis kranten (De Pers, Metro en Sp!ts) aanbevelen. Wilt u het allerlaatste nieuws hebben? Volg dan websites als FOK!GAMES.nl, Gamed.nl, Xlife.nl en ten slotte het officiële Xbox account op Twitter.

Aan de hand van het verloop van hoe het nieuws over de Kinect zich verspreidt ga ik analyseren hoe nieuws wordt opgepikt op verschillende platforms als Twitter, Google zoekmachine en de Nederlandse pers (Metareporter). Mijn vraag ligt eigenlijk in het verlengde van het vraagstuk wat Peter Vasterman opwierp in zijn stuk ‘De Digitale Schandpaal’. Hierin onderzocht Vasterman welk medium in dit digitale tijdperk het voortouw neemt in de nieuwsverspreiding, de oude of de nieuwe media? Hij deed dit aan de hand van berichtgeving over schandalen. Zijn conclusie indertijd was dat hoewel de nieuwe media vaak snel op de hoogte zijn, de oude media als de pers nog steeds het meeste gewicht hebben. Hoewel het publicitaire speelveld verandert met de komst van nieuwe spelers in de vorm van actoren en websites, waardoor de druk op de professionele media toeneemt, bepalen uiteindelijk de machtige professionele media of iets een schandaal wordt of niet.

Aan het eind van zijn stuk stelt Vasterman het volgende vast:

Volgens Castells (2007) biedt Web 2.0 mogelijkheden om tegenmacht te ontwikkelen tegenover de institutionele poortwachters van de openbaarheid. In de praktijk blijken die mogelijkheden beperkt en bevinden de professionele nieuwsmedia zich nog steeds in het centrum van de publicitaire macht. De rol die Geenstijl bij verschillende affaires heeft gespeeld toont aan dat de macht van de semiprofessionele outsiders, gesteund door vele internetgebruikers, toeneemt. (p. 15)

Het is dus nog een ‘work in progress’. Naarmate het speelveld zich ontwikkelt en wellicht wanneer de papieren kranten ophouden te bestaan, kunnen de nieuwe media een steeds belangrijkere rol gaan spelen. Het artikel van Vasterman kwam in januari 2010 uit, wat dus nog niet lang geleden is. Zijn de relaties tussen de oude en nieuwe media al veranderd? En maakt het onderzoeksonderwerp misschien uit (schandaal of release game-hardware)?

De eerste berichten van een apparaatje dat “hands-free gamen” mogelijk maakt stammen uit juni 2009, onder voorlopige naam ‘Project Natal’. In januari 2010 worden er langzamerhand meer dingen duidelijk zoals de verwachte release datum (Holiday 2010). Microsoft maakte 13 juni 2010 bekend dat de officiële naam van het nieuwe gadget ‘Kinect’ was. Deze werd op 4 november in Amerika en op 10 november in Europa uitgebracht. De promotietour door Amerika begon op 17 juli en liep tot 24 oktober. Dit zijn belangrijke data voor het nieuwsleven van de Kinect. Laten we kijken hoe dit wordt opgepikt op het web.

1.1 Google zoekopdrachten
Allereerst Google. Onderstaande grafieken van 2009 en 2010 tonen wanneer en hoeveel er gezocht werd naar de term ‘project natal’.

De pieken van de zoekacties komen uitstekend overeen met de vrijgeving van nieuws door Microsoft. Zoals gezegd werd Project Natal in januari 2010 bekend gemaakt (punt E). Bij punt B werd de naamverandering naar Kinect bekend gemaakt, wat eerst voor een piek zorgt en daarna een sterke afname in interesse naar deze zoekterm. Wat wel opvalt is dat in 2009 pas vrij laat wordt gezocht op Project Natal. Op de site van Microsoft staat dat de projectgroep al in 2008 werd samengesteld. Wel is het zo dat het project pas rond juni 2009 bekend werd gemaakt aan het publiek. Daarvoor was er ook nog niet veel te Googlen natuurlijk.
Ook deze grafiek toont zoekacties, maar dan voor het woord ‘kinect’.

De interesse in de Kinect wordt vanaf de bekendmaking van de naamverandering opgepikt door het gebruikt van een andere zoekopdracht. Daarna zijn de zoekacties een tijd constant en niet erg veelvuldig, tot de aanloop van de release in Amerika rond 4 november. De zoekacties lopen zogezegd goed mee met de ontwikkeling van zaken.

1.2 Twitter
Hoe zit dat met twitter? De eerste officiële tweet over Project Natal door het Xbox twitteraccount verschijnt op 4 juni in context van een Justin Bieber concerttoer. Maar er is al een account genaamd ‘IdeasForNatal’ met de eerste tweet op 9 juni 2009. Project Natal krijgt veel tweets, zoals te zien is in onderstaande grafiek.

De piek in juni kan worden verklaard door de officiële tweet van Xbox en de aankondiging van de nieuwe naam. Daarna bouwt de interesse, net als bij de Google zoekopdrachten, af. Het twitterdebat wordt vanaf nu voorzien van de tag of het woord ‘kinect’. Hoe dit verloopt is geschematiseerd in de volgende grafiek.

Zoals men kan zien is er veel aandacht op twitter voor de Kinect vlak na de bekendmaking van de naam, bij de release en daarna. Veel tweets die ik voorbij zag komen, gingen over mensen die een Kinect hebben aangeschaft en kwijt willen wat ze ervan vinden en wanneer en met wie ze spelen.

Tussentijdse conclusie: de interesse van Twitteraars en Google-bezoekers in de Kinect gaan gelijk op met de officiële berichtgeving van het product. Dit wordt duidelijk als men naar de grafieken van het gebruik van de termen ‘project natal’ en ‘kinect’ op beide platformen kijkt. De pieken zijn goed te verklaren aan de hand van de gebeurtenissen rondom de ontwikkeling van de Kinect.

Zie voor het vervolg van deze analyse de eindanalyse met gelijknamige titel.

Afbeelding: Hackphone.co.il

Facebook

Werd februari 2004 gelanceerd in Amerika door Mark Zuckerberg. Deze site was oorspronkelijk bedoeld voor scholieren en zou een interactief en constant up te daten alternatief bieden voor de welbekende Amerikaanse ‘face books’. Nadat de site eerst slecht toegankelijk was voor Havard studenten werd deze later voor iedereen toegankelijk die ouder is dan dertien en in het bezit is van een geldig email adres.  Kort daarna werd Facebook ook vertaald in andere talen en werd deze site ook in andere landen beschikbaar.¹²  Vanaf de lancering in 2004 zou Facebook nu meer dan 600 miljoen internationale leden vergaard hebben.³ Sinds Mei 2008 is de Nederlandse versie van Facebook beschikbaar. Natuurlijk was het voor die tijd voor Nederlanders wel al mogelijk om lid te worden van Facebook. Eind december 2008 waren er 351.280 Nederlandse Facebook leden, eind december 2009 waren dat er bijna 1,7 miljoen. Eind december 2010 waren dat er in totaal 3.417.540.⁴ In Nederland heeft Facebook dus een groei doorgemaakt van bijna 10.000 procent in twee jaar.

De onderstaande afbeelding geeft duidelijk weer hoe de verdeling van het aantal Facebook leden op de wereld eruitziet ((http://www.hln.be/hln/nl/4125/Internet/article/detail/1201079/2010/12/28/Facebook-krijgt-elke-dag-700-000-nieuwe-profielen-bij.dhtml))

Hyves

In oktober 2004 werd Hyves opgericht door Koen Kam, Floris Rost van Tonningen en Raymond Spanjar. Nadat zij ervaring hadden opgedaan met verschillende andere socialnetwerk sites, die niet echt in Nederland aansloegen, besloten zij zelf een social netwerksite te maken die aan de behoeftes zou voldoen van het Nederlandse publiek.⁵ In de jaren hierna maakte Hyves een grote groei door.  Zo wonnen zij in 2007   een  prijs voor ‘populairste online community’.⁶. In juli 2009 had Hyves  9 miljoen leden.⁷ Eind 2010 zijn dat er bijna 11 miljoen. Hiervan zijn 9 miljoen leden Nederlands. In maart 2007 waren dit er nog maar 2,1 miljoen.⁸⁹ Hyves heeft dus een groei van het aantal leden doorgemaakt van  bijna 4,5 procent in 3 jaar.

De Metarepoter database

Hier zal ik aan de hand van de metarepoter database laten zien of er een verschuiving heeft plaats gevonden binnen de Nederlandse berichtgeving.  Eerst heb ik gekeken naar het aantal berichten per jaar voor zowel Facebook als Hyves.  Hierbij heb ik ook het percentage berekend van het het aantal Facebook berichten en Hyves berichten ten opzichten van het totaal aantal berichten in dat jaar. Dit doe ik omdat het aantal kranten dat geaggregeerd is verschild door de jaren heen. Zo kan ik door de percentages van het aantal berichten per jaar te berekenen de resultaten nu onderling vergelijken. Op deze manier is er duidelijk te zien of er een verschuiving heeft plaats gevonden. Ik ben tot de volgende resultaten gekomen:

Uit deze resultaten wordt duidelijk dat er bij beide sprake is van een stijging in het percentage berichten door de jaren heen. Ook wordt duidelijk dat Facebook door de jaren heen een grotere stijging heeft door gemaakt. Het aantal berichten over Facebook is met meer dan 9 procent gestegen terwijl het aantal berichten over Hyves maar gestegen is met ongeveer 3 procent.

Vervolgens ben ik per maand naar de berichtgeving gaan kijken. Hier heb ik gekeken naar het aantal berichten over Hyves en Facebook ten opzichten van het totaal aantal berichten. Ook hier bereken ik weer de percentage zodat ik de resultaten onderling kan vergelijken. Op deze manier ben ik tot de volgende resultaten gekomen:

-

-

Uit deze resultaten wordt meteen al duidelijk dat er sprake is van een verschuiving in het aantal berichten over Facebook en Hyves. Zo is te zien dat in 2010 het percentage berichten over Facebook is toegenomen en zelfs is uit gestegen boven het percentage Hyves berichten. Ook is duidelijk te zien dat er bij beide sprake is van een daling in het percentage aan het einde van 2010.

Google Insights, Google Trends & Google News

Hier zal ik door middel van Google Insights en Google Trends gaan kijken naar de verandering in het zoekgedrag van de Nederlanders. Eerst ga ik kijken naar de resultaten van Google Insights. Als zoektermen gebruik ik hier Facebook en Hyves en als filter gebruik ik de volgende instellingen:  Google zoeken,  Nederland, alle sub regio’s,  van 2004 tot heden en alle catagorieen.  Hier kom ik tot de volgende resultaten. In de grafiek is te zien dat Hyves tot het einde van 2008 een hele grote groei heeft door gemaakt, en dat het daarna  ongeveer rond de 90 blijft hangen. Aan het einde van 2010 daalt dit tot 80  In de Resultaten van Facebook is duidelijk te zien dat er rond medio 2008 een groei begint. Dat is vrij logisch gezien rond deze tijd ook de Nederlandse versie van Facebook beschikbaar wordt. Na 2008 is er sprake van een geleidelijke  die door gaat tot 66 aan het einde van 2010.  Vanaf medio 2008 tot eind 2010 is de ‘search volume index’ van Facebook 1550 procent gestegenis. Dit terwijl de index  van Hyves in diezefde periode slechts 2.5 procent is gestegen. Uit de grafiek wordt duidelijk dat  er bij de resultaten van Hyves eind 2010 niet echt meer sprake is van groei is, waar dit wel het geval is bij de resultaten Facebook.

Vervolgens ben ik in Google Trends gaan kijken naar de resultaten van dezelfde zoektermen. Hierbij gebruikte ik als filter: Nederland, alle subregio’s en alle jaren. Ik voeg hier de resultaten van de volgende zoektermen op: Facebook, Hyves. Ik kwam tot de volgende resultaten.

In deze resultaten is eenzelfde trend te zien als bij de resultaten uit Google Insights. Echter zijn deze resultaten iets nauwkeuriger.  Buiten dat wordt er ook een ‘news reference volume’ weergegeven. Duidelijk hieruit wordt dat de News reference volume van Facebook vele malen groter is dan die  van Hyves, die bijna niet zichtbaar is.

Vervolgens ben ik gaan Zoeken op Nederlandse Google News. Hier ben ik per zoekterm, Hyves en Facebook, gaan kijken naar het aantal resultaten. Bij deze zoek actie zocht ik alleen naar sites in het Nederlands. Dit om te voorkomen dat items buiten Nederland ook mee gerekend worden. Ook had ik als periode  vanaf 01-01-2004 tot 31-12-2010 gekozen zodat deze resultaten goed toe zijn te voegen aan de al eerder gevonden resultaten. Ik kwam hier tot de volgende cijfers:  Hyves 510 zoekresultaten, Facebook  1.970 zoek resultaten. Jammer genoeg is het niet mogelijk om op de Nederlandse Google news verder te zoeken dan een jaar te zoeken in het archief. Hiervoor zou ik Google.com moeten gebruiken, echter is het hiermee niet mogelijk om alleen de Nederlandse resultaten te tonen.¹⁰

Reflectie

Wanneer we alle resultaten met elkaar gaan vergelijken zien we dat er de laatste tijd zeker sprake is van een stijging in de populariteit van Facebook. Dat geld voor zowel het zoekgedrag als de berichtgeving in de pers. Echter is hiervan ook sprake bij de populariteit van Hyves. We kunnen stellen dat Hyves, gezien de resultaten, zijn hoogtepunt heeft gehad. Dit is terug te zien in de resultaten van Google Insights en Google Trends. In beide grafieken is te zien dat de stijging die deze doormaakt in 2007 en 2008 niet wordt voortgezet in 2009. In 2009 en 2010 blijft de  ‘search volume index’, afgezien van een paar kleine stijgingen en dalingen, ongeveer gelijk. Hyves maakt hier in de periode vanaf medio 2008 tot eind 2010 slechts een stijging door van 2,5 procent. In de mate van berichtgeving is een duidelijk een daling te zien van het aantal berichten met betrekking tot Hyves.  Hoewel deze eind 2009 nog een grote stijging doormaakte, ondergaat deze in 2010 een fikse daling. Facebook daarentegen maakt in de ‘search volume index’ vanaf medio 2008 tot eind 2010 een stijging van 1550 procent door. Ook de ‘news reference Index’ ligt veel hoger dan die van Hyves. Als wij kijken naar de mate van berichtgeving omtrent Facebook is ook een duidelijk verschil te zien met die van Hyves.  In de grafiek van het percentage berichten per jaar op metareporter is duidelijk te zien dat Facebook een veel grotere groei heeft door gemaakt. Wanneer we dit alle vergelijken met het aantal leden en de stijging hiervan krijgen we helemaal een duidelijk beeld. Zo had Facebook eind 2008 351.280 Nederlandse leden en eind 2010 3.417.450. Dit is een stijging van bijna 10.000 procent.  Hyves had maart 2007 2,1 miljoen nederlandse leden en eind 2010 waren dit er 9 miljoen. Hier is er slecht sprake van een stijging van 4,5 procent.

Conclusie

Gezien de resultaten is het duidelijk dat de populariteit van Facebook ontzettend aan het stijgen is. Of Hyves daarop moet in leveren is nog niet duidelijk. Wel is duidelijk geworden dat Hyves waarschijnlijk zijn top heeft bereikt. Gezien er niet echt meer sprake is van een stijging in de ‘search volume index’ als de mate van berichtgeving omtrent Hyves.  De vraag blijft echter hoe lang zal Facebook door blijven groeien en of Facebook Hyves voorbij zal gaan.

1. Facebook Me!, Dave Awl, 2009
2. http://books.google.com/books?id=YO_bBMXMh9wC&pg=PA4&dq=%22history+of+facebook%22&hl=en&ei=yrgyTcvfIpCcOoadxbUC&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&sqi=2&ved=0CDAQ6AEwAg#v=onepage&q=%22history%20of%20facebook%22&f=false
3. http://www.hln.be/hln/nl/4125/Internet/article/detail/1201079/2010/12/28/Facebook-krijgt-elke-dag-700-000-nieuwe-profielen-bij.dhtml
4. http://www.mediawijzer.net/?q=publiek/nieuws/aantal-nederlandse-facebookers-jaar-tijd-verdubbeld
5. http://www.hyves.nl/about/history/
6. http://www.nu.nl/internet/1354794/hyves-populairste-site-van-2007-video.html
7. http://www.dutchcowboys.nl/socialmedia/17467
8. http://www.hyves.nl/index.php?l1=ut&l2=ab&l3=ns&pressmessage_id=1265885
9. http://www.hyves.nl/about/facts/
10. De Google Code, Henk van Ess, 2010

Bezorgde ouders, academici, psychologen en politici probeerden allen de wereld erop te wijzen dat geweld in videospellen slecht is voor mensen en dat men er vele malen sneller agressief van werd dan bij film of tv. Daarom moesten gewelddadige games worden afgeschaft naar de mening van deze bezorgde mensen. In de begintijd van de film en de televisie waren mensen overdonderd door de beelden die zij te zien kregen en gaandeweg raakten mensen gewend aan de beelden die zij te zien kregen. In de beginperiode van de game-industrie doken de journalisten er meteen bovenop en nagenoeg iedere journalist was ervan overtuigd dat games leidden tot agressiviteit. Volgens onderzoeker Leonard Berkowitz leidt het veelvuldig blootgesteld worden aan agressiviteit tot het aanmaken van allerlei agressieve “thought networks.” (Dill, 1998: pag. 409) Door de conclusies bij dit soort onderzoeken zijn er jarenlang enorm veel artikelen geschreven over gewelddadige games, waarbij de politiek zich zelfs is gaan bemoeien. Deze commotie rondom videospellen beleefde zijn hoogtijdagen rond het einde van de jaren 90. Sindsdien zijn er steeds meer onderzoeken naar voren gekomen met de conclusie dat “contrary to media headlines and public perceptions, there is little evidence of a substantial link between exposure to violent interactive games and serious real-life violence or crime.” (Olson, 2004: pag. 144)

Hoewel er soms nog artikelen worden gepubliceerd die de gewelddadigheid van nieuwe videospellen aankaarten, is dit aantal substantieel gedaald. Het lijkt er zelfs op dat de media steeds positiever tegenover videospellen staan, vaak met nadruk op de educatieve en wetenschappelijke mogelijkheden die ermee gecreëerd worden. Het ziet ernaar uit dat de gewelddadige beelden die videospellen bevatten, die juist steeds realistischer en erger worden, meer en meer geaccepteerd worden. Zo ging het ook bij de televisie en film (e.g. de aankomende trein van de gebroeders Lumière). In eerste instantie waren mensen geshockeerd door de beelden en waren mensen negatief, maar gaandeweg raakten mensen gewend aan de verschillende vormen van media met zijn nieuwe beelden. Deze moeten zeer shockerend zijn wil het de mensen nog raken. De immuniteit voor shockerende beelden heet compassion fatigue.

-‘compassion fatigue’, a modern syndrome frequently attributed to media audiences ostensibly overwhelmed by the sheer volume of reports concerning human tragedies from around the globe. The cumulative effects of such reports, it is claimed, work to psychologically numb audience members into ceasing to care anymore, thereby undermining their capacity to get involved and lend assistance. – (Keith Tester, 2001: pag. 5)

Zal het zo zijn dat, zoals dat ook is gegaan bij TV en film, de beelden van videospellen steeds minder impact hebben op de mensen, waardoor de berichten ook minder negatief en heftig zijn? Berichten de media daadwerkelijk minder negatief over games de laatste jaren en beginnen ze de industrie serieuzer te nemen? Om deze vragen te beantwoorden heb ik in deze analyse gebruik gemaakt van de uitgebreide database die we tot onze beschikking hebben. In deze database ga ik de artikelen uit de jaren 2008, 2009 en 2010 die met games te maken hebben onderzoeken. Hierbij ga ik uit van de artikelen die de tags games en game hebben. Er zullen artikelen zijn die over een game of eentje als onderwerp hebben en misschien niet één van beide tags heeft gekregen.Dit aantal is echter miniem en heeft geen invloed op de analyse.

In 2010 zijn er in de maanden september tot en met december 2620 artikelen geschreven die een nieuwe media gerelateerd onderwerp hadden en 167 daarvan bevatten de tag games of game. De eerste constatering is dat het vreemd is dat slechts 6,4% van de nieuwe media artikelen over games gaan, terwijl de game-industrie één van de grootste industrieën ter wereld is geworden in de laatste decennia. Dit percentage is wel hoger dan de de twee jaren ervoor, namelijk 5,6% in 2009 en 2% in 2008, waardoor je wel kan spreken van een stijgende lijn. Echter, objectief gezien is het percentage artikelen over games nog steeds zeer laag.

Om te onderzoeken wat de algemene tendens is in al die artikelen is het nodig om een tagcloud te maken. Deze tagclouds zijn opgebouwd uit de tags die in al die artikelen voorkomen. De meest voorkomende woorden zullen in zo’n tagcloud het grootst worden afgebeeld en andersom. Op deze manier kunnen de meest gebruikte woorden of onderwerpen bij de artikelen er meteen uitgepikt worden.

De tagcloud van 2010

In deze tagcloud is te zien dat de verschillende platformen waar videospellen op gespeeld worden het meest gebruikt zijn. Enkele spellen zijn ook veelvuldig genoemd in de landelijke pers en nog allerlei andere dingen. Enkele malen zijn er  referenties geweest naar (de oorlog) in Afghanistan en enkele keren zijn er woorden te vinden als geweld en gameverslaving. Misschien zijn er wel minder gewelddadige games uitgebracht in 2010, maar het tegendeel is waar. De laatste jaren is geweld in games overal terug te vinden en zo zijn er ook veel compilatiefilmpjes te vinden op het Web die het geweld in deze spellen verheerlijken.
Algemeen genomen is het overgrote deel van de tagcloud van 2010 vooral gamegericht met gametitels, gameconsoles, game-ontwikkelaars en technologische termen als meest gebruikte tags.

De tagcloud van 2009

De tagcloud van 2008

Meteen is te zien dat de tagclouds van 2008 en 2009 enorm veel verschillen met die van 2010. Het enige wat ieder jaar hetzelfde is, is dat de consoles vrij overheersend zijn wat betreft de game-artikelen. In 2008 is er echter één onderwerp die de consoles weet te overtreffen en dat is het spel Call Of Duty: Modern Warfare. Bij het teruglezen van de artikelen is meteen duidelijk waarom het zo is. Het was destijds het snelst verkopende spel ooit en de Russen hadden het spel uit de schappen gehaald vanwege delen uit het spel die Rusland op een verkeerde manier naar voren deden komen. Oftewel, commercieel succes en controverse waren de redenen waarom het zoveel in de media te vinden was. Een enkele keer komen zaken als gevaar, leeftijdscontrole en crises naar voren. Waar de tagcloud van 2009 iets minder game-gericht is, is de tagcloud van 2008 nog minder hierop gericht. De grootste onderwerpen zijn nog steeds de gameconsoles, maar er zijn veel meer referenties naar zaken die normaliter vrij weinig met games te maken hebben, zoals koran, porno, pornoverslaving, islam,censuur, afpersing en maatschappelijke discussie.

Het jaar 2010 is dus, van de laatste drie jaar, het meest game-gericht geweest qua berichtgeving over videospellen. Nagenoeg geen referenties naar maatschappelijke problemen, jeugdproblemen of andere randzaken. Het percentage artikelen dat over videospellen gaat is niet alleen gestegen, maar het lijkt erop dat de media deze industrie daadwerkelijk serieuzer nemen.

Sommige critici zijn er dus van overtuigd dat “explanations for significant, positive correlations between video-game play and aggression might include: (a) video-game play causes aggression; (b) violent people seek violent or arousing pasttimes, including video- game play; or (c) another variable, like low self-esteem, causes both aggression and increased video-game play.” (Dill, 1998: pag. 420) en anderen, zoals Olson, zijn er weer van overtuigd dat het geen enkele relatie met elkaar heeft.

Wat wel duidelijk is dat de Nederlandse media minder zijn gaan publiceren over gewelddadige spellen en minder referenties maken naar negatieve zaken als oorlogen, verslaving en geweld. Het ligt in ieder geval niet aan de spellen, die zijn namelijk zo gewelddadig als altijd.

Het gaat hier over een analyse van de Nederlandse landelijke kranten van de laatste drie jaar. Door Google Trends te gebruiken kan er gekeken worden naar de zoekresultaten wereldwijd. Hierbij gebruik ik de zoekterm “game violence.” Door deze zoekterm te gebruiken kan in één oogopslag worden gezien hoeveel mensen deze combinatie van woorden hebben gezocht op Google de laatste paar jaar. Hoewel deze analyse gaat over de negatieve berichtgeving wat betreft videospellen, is dat moeilijk in een specifieke zoekterm te gieten.

Google Trends: “game violence”

In bovenstaande grafiek is een duidelijke afname waar te nemen wat betreft de zoekterm “game violence” wereldwijd.

Na moeilijke jaren met veel negatieve berichtgeving rondom games, lijkt het tij nu te zijn gekeerd. Wetenschappelijke onderzoeken naar agressiviteit en videospellen geven steeds meer de conclusie dat deze twee zaken weinig tot niets met elkaar te maken hebben. Zowel de wetenschappelijke onderzoeken worden positiever, zo ook de berichtgeving van de Nederlandse media. Waar er in 2008 en 2009 nog referenties waren naar de koran, islam, Afghanistan, diefstal en andere negatieve niet game-gerelateerde zaken, zijn de laatste vier maanden van 2010 voornamelijk berichten te zijn geweest die zich concentreerden op de spellen zelf.

De ontwikkeling van de berichtgeving rond de televisie en de film was soortgelijk en deze ontwikkeling is mede zo gegaan, omdat mensen na een tijd eenmaal gewend raken aan bepaalde visuele impulsen. Waar een trein richting de kijker eerst als schokkend werden ervaren, kijkt het publiek niet meer op wanneer er duizenden mensen moeten vluchten voor oorlog of dat er in videospellen mensen door hun hoofd worden geschoten. Zowel de Nederlandse media als het publiek lijken ‘geveld’ te zijn door compassion fatigue. Nu is het afwachten wanneer er volgend medium is die het publiek weer kan shockeren als vanouds.

Literatuur

Dill, Jody. Karen Dill. ‘Video Game Violence: A Review Of The Empirical Literature’ Elsevier Science, nr. 3 (1998): 407-428

Olson, Cheryl. ‘Media Violence Research And Youth Violence Data: Why Do They Conflict?’ Academic Psychiatry, nr. 28 (Juni 2004): 144-150

Tester, Keith. Compassion, Morality and Media. Philadelphia: Open University Press, 2001.