Twitter is `gewoon’

Twitter is in de afgelopen jaren aan een sterke opmars geweest. Er zijn geen harde feiten te vermelden over de populariteit van deze internetdienst. Maar er is wel wat te zeggen over de manier hoe het in de kranten is verschenen de afgelopen jaren. Verwijzend naar de database van metareporter die de afgelopen drie jaar over bepaalde periodes is bijgehouden: In 2008 waren er in de metareport periode slechts 10 berichten die met de term Twitter werden getagt; in 2009 was dat bijna met de tweede macht vermenigvuldigt tot aan 99 berichten met deze tag. In 2010 is de term `Twitter’ gegroeid tot aan de 3 na meest gebruikte tag van de gehele database met wel 248 berichten die met deze term gemerkt zijn.

Een 4^e plaats in de lijst van termen suggereert dat Twitter op zijn minst sterk is ingeburgerd in nieuwe media land. Maar wat de vraag is: Wat is het verschil tussen de kranten in hoe dit medium behandeld wordt, hoe er tegenaan gekeken wordt? Twitter lijkt namelijk niet een eenduidig medium te zijn; de hele structuur van Twitter, omdat het door iedereen gebruikt kan worden, moedigt vele verschillende meningen aan. Twitter heeft niet alleen met vermaak te maken maar het heeft ook met de serieuze dingen in het leven te maken en alles daar tussenin. Zo zijn er lichtere berichten zoals deze: Het is een bericht over een band genaamd Beans&Fatback dat promotie probeerde te maken voor zichzelf. Maar zo is er ook het andere en serieuzere spectrum: Zo werd de commotie rond het verkiezingen in Iran in 2009 door sommigen toegeschreven aan de invloed van Twitter. 

Hoe dit relatief nieuwe medium in de kranten wordt behandeld wil ik gaan staven aan de bekende discussie rond de aard van technologie: Technologisch determinisme tegenover de Social Shaping. Dit is een discussie die ontstond in de vorige eeuw en het vraagt zich vooral af: Hoe vormt technologie de maatschappij? Of andersom, hoe vormt de maatschappij de technologie?

Technologisch determinisme stelt in haar puurste vorm dat technologie een kracht is die van buiten de maatschappij staat en vanuit daaruit de maatschappij beïnvloed. Een voorbeeld hiervan is hoe de komst van de stoommachine de maatschappij en het wereldbeeld van de mens veranderde; met een dergelijke machine konden klussen plots veel sneller gedaan worden relatief aan handwerk.

De social shaping benadering kijkt daar tegenaan vanuit de tegengestelde richting: Er kwam weliswaar een stoommachine, en daarmee kon werk makkelijker gedaan worden. Maar er mag niet vergeten worden dat deze stoommachines gefinancierd werden door rijke mensen en gebruikt werd door rijke mensen; en de hele aanleiding voor de stoommachine was dat daarmee rijke mensen net zo rijk kon blijven als ze daarvoor waren. Waar bij technologisch determinisme de technologie de maatschappij veranderd daar is het bij de social shaping benadering de technologie die er is ter voorkoming dat de maatschappij verandert.

Waar de andere sociale media zoals Hyves en Facebook al wat jaren bestaan daar is Twitter een relatief pril medium. Wat ik wil gaan doen is kijken hoe twee kranten vanuit twee kanten van een spectrum tegen zoiets nieuws aankijken. Alle kranten had misschien ook gekund, maar ik ben bang dat dit dan een monsterproject was geworden en ook tevens zijn er veel kranten die te weinig Twitter gerelateerde berichten hebben om er iets nuttigs over te kunnen zeggen.

De twee kranten die ik kies zijn De Pers en NRC Handelsblad, welke beiden hoog staan in aantallen Twitter gerelateerde berichten. Op de website van De Pers is het volgende te lezen over de missie van deze krant:

“De Pers wordt een dagblad waar de lezers van zullen houden.

De Pers moet een optimistische krant worden. De beperkte omvang vraagt daarbij om een scherpe selectie. We kiezen onderwerpen die bij ons optimisme aansluiten en/of in de toekomst relevant zijn. Daarnaast zullen we aandacht besteden aan het afwijkende, het rare. De Pers moet intelligent geschreven zijn, lichtvoetig en to the point.”

NRC Handelsblad refereert zichzelf expliciet als een “kwaliteitskrant” op haar website. En verteld het volgende over haar journalistieke praktijken als het gaat over de duiding van gebeurtenissen:

“- Het achterhalen en duiden van de waarheid is de primaire taak van de redacteuren van NRC Handelsblad. Daartoe verzamelen en verifiëren zij feiten en achtergronden.   

- NRC Handelsblad richt zich tot de burger. De redacteuren zien het als hun taak hem of haar te informeren en daarmee een bijdrage te leveren aan de onafhankelijke controle van de macht op belangrijke terreinen van het maatschappelijk leven, zoals de politiek, het bedrijfsleven, de wetenschap en de kunsten.

-Zowel in de krant als op de website wordt gestreefd naar overzicht en helderheid. NRC Handelsblad biedt snel en toegankelijk overzicht van de belangrijkste nieuwsfeiten en hun achtergronden. De redactie selecteert en presenteert het nieuws op de plaats en in de maat die haar gepast lijkt”

De twee kranten die ga ik bekijken vanuit de discussie die hierboven beschreven is: Vanuit welke kijk op technologie kijken beide kranten tegen Twitter aan? Het zou mogelijk zijn dat een gewichtige krant die zichzelf als kwaliteitskrant aanmerkt een heel nieuw medium als Twitter aan de kant schuift als frivool of oninteressant. Of het zou kunnen dat een lichtere krant ieder nieuw technologisch snufje aanprijst als aankomst van de Messias of een glorieuze toekomst. Of misschien is er helemaal geen duidelijk verschil aan te merken tussen twee kranten in hun mening over het belang van deze nieuwe technologie?

De werkcodes van beide redactie richten op zichzelf al naar welke van de twee keuzen ze leunen. De statuut van De Pers suggereert een blik meer conform met technologisch determinisme, omdat deze filosofie steunt op een blik naar de toekomst en naar verandering. Het statuut NRC Handelsblad leunt naar de kant van social shaping. Dit is omdat de krant zichzelf ziet als een krant die dingen duidt en daarom de nuances van dingen laat zien. Dit neigt naar social shaping omdat het ook is van duiding en nuancering. Het is nu de vraag: Zullen beide terug te vinden zijn in de berichtgeving over Twitter?

Wat ik als eerste ga doen om grip te krijgen op deze massa aan berichten is deze te categoriseren aan de hand van de twee manieren van kijken naar de technologie die hierboven vermeld zijn:  Er zal een categorie zijn berichten die vanuit een technologisch deterministisch perspectief geschreven zijn. Er zal een categorie van berichten zijn die vanuit een social shaping perspectief geschreven zijn. En als laatste zal er een categorie zijn waarin berichten staan niet echt in beide te plaatsen zijn.

De Pers komt met 8 van de 39 berichten die duidelijk een technologisch deterministische inslag hebben. Een greep uit de lijst: Er is een bericht waarin staat dat Twitter nu ook te gebruiken is om je huis te verkopen; er is een bericht waarin staat dat met behulp van sociale media en ook Twitter het nu makkelijker wordt om goede zorg te krijgen van een huisarts; nieuw poptalent kan nu haar potentiële fans snel bereiken met bijvoorbeeld Twitter; Twitter wordt vergeleken met het televisieprogramma Nova in haar manier om de politiek te beïnvloeden. De strekking in deze berichten is dat deze technologie gebruikt kan gaan worden om veel mensen te bereiken.

Het NRC Handelsblad komt met 5 van de 32 berichten met een technologisch deterministische inslag. Het zijn wel andere berichten dan bij De Pers. Ze gaan niet over de mogelijkheden die Twitter kan bieden maar ze geven nog steeds een beeld van een technologie die buiten de maatschappij staat. Eerder de negatieve effecten van Twitter en sociale media worden aangestipt. Dat bijvoorbeeld mensen niet zouden nadenken en privé informatie zomaar weg zouden geven via bijvoorbeeld Twitter.

Als het om berichten gaat met een social shaping insteek dan heeft De Pers er hiervan 4 van 39 en NRC Handelsblad 5 van de 32. Wat beiden hier gemeen hebben is dat ze in deze berichten de dingen die niet veranderen in de maatschappij en Twitter laten zien en ruimte vinden om te nuanceren over de vermeende reikwijdte van Twitter.

 Wat opvalt, is dat de meeste berichten met Twitter erin, in geen van beide kampen te zetten is. De meeste berichten verwijzen naar iemand of een organisatie die Twitter die iets de wereld in heeft gestuurd via Twitter. Zoals Youp van T Hek die via Twitter allerlei dingen gezegd zou hebben. Of het zijn berichten waarin iets wordt gezegd over het bedrijf Twitter maar niet daadwerkelijk iets over de technologie ervan.

Beide kranten zij niet significant uitgesproken in de hoeveelheid berichten die de technologie van Twitter beschrijven. Maar ze hebben, ook al zijn het relatief weinig berichten, beiden een andere visie tegen het fenomeen maar ook deze zijn niet uitgesprokener in een technologisch determinisme vs. Social shaping kamp te zetten.

Hoewel er bij beide kranten een zwaartepunt ligt in het aantal berichten bij de katernen van de media, is het wel dat de alle berichten met Twitter verspreid zijn over de gehele krant.

Wat ik concluderend wil zeggen is: Bij beide kranten is Twitter in een zekere zin `gewoon’ geworden. Het is een technologie die haast even alledaags is als televisie of Facebook en Hyves. Er wordt relatief weinig stil gestaan bij de historie van het medium en hoe het in de wereld past. Van twee jaar geleden toen er nog maar 10 berichten met Twitter erin werden gevonden tot nu is Twitter langzaam de wereld van de De Pers en NRC Handelsblad ingevloeid.

Bron:

Flew, Terry (2005) New Media : An Introduction. Oxford University Press, South Melbourne, Victoria, Australia. Blz: 44 t/m 49