Community versus Network

Een introductie

Web 2.0. Participatory culture. Wikipedia. User-generated content. Amazon.com. Social media. In ons digitale tijdperk is de gemeenschap centraal komen te staan. Het individu zet zich in voor het gemeenschappelijke belang: To share, to recommend, to comment … en daarmee vice versa ook voor het eigen belang.

Dit nieuwe tijdperk zijn we zo’n twee decennia geleden gestart met (hoognodige) nieuwe conceptualiseringen. Voor mijn gevoel ging het daarbij voornamelijk om the community. Online community/communities wel te verstaan. Denk aan John Gilmore en zijn “free speech” en “free software” groeperingen, Tim O’Reilly en zijn Web 2.0 idealen, Henry Jenkins en zijn collectieven gebaseerd op likes en dislikes. Er zijn tal van voorbeelden.

Echter lijkt het mij alsof we, in ieder geval in zeer recente jaren, de opmars zien van the network als conceptualisering binnen online sferen. Facebook en MySpace worden social networking sites genoemd. Network theory heeft zich binnen “the Information Age” ontwikkeld tot een volwaardig specialisme. Denk aan wetenschappers als David Singh Grewal en Alexander Galloway. De ontwikkeling en toepassing van cloud computing wordt eerder besproken in termen van decentrale, gecentraliseerde of andersgezinde netwerkstructuren dan in termen van gemeenschappen. Overigens wil ik niet pretenderen dat deze mogelijke ontwikkeling geheel nieuw is. Uiteraard mag hier bijvoorbeeld niet worden vergeten dat onder meer Tim Berners-Lee zich al in 1991 het World Wide Web verbeeldde als een allesomvattend netwerk.

Zien we hier iets van terug in de Nederlandse berichtgeving over nieuwe media? In hoeverre worden concepten als community en network ingezet of besproken? Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen het gebruik van beide? Welke ontwikkelingen maakt het gebruik hiervan binnen de journalistiek door in de jaren 2008, 2009 en 2010?

Hoe werkt het?

Ik heb mij toegespitst op een onderzoek via de database van Metareporter. Per jaar heb ik geselecteerd op “In de Pers”, waardoor ik enkel een overzicht te zien kreeg van alle krantenartikelen die door medestudenten en mijzelf zijn verzameld. Daarnaast heb ik de gebruikte tags op alfabetische volgorde gerangschikt, zodat het eenvoudiger werd om per jaar het overzicht van tags door te zoeken. Voor zowel community als network heb ik een lijst samengesteld van aanverwante woorden, in het Nederlands en Engels. Denk aan:

Community

• Gemeenschap
• Online community
• Virtuele gemeenschappen
• Internet community

Network

• Social network
• Sociaal netwerken
• Netwerksamenleving
• Online network

Vervolgens ben ik per jaar gaan zoeken naar deze woorden. Voor mijn doeleinden heb ik twee zaken buiten beschouwing gelaten. Ten eerste, “netwerk” in de technologische zin van het woord. Bijvoorbeeld krantenartikelen die berichten over het functioneren van digitale, technische netwerken. Ten tweede, The Social Network, omdat deze woordcombinatie refereert aan de film die in 2010 verscheen. Deze betekenissen zijn niet relevant voor mijn onderzoek naar het gebruik van “netwerk” als concept.

Resultaten – 2008

In dit jaar werd maar een gering aantal woorden of woordcombinaties uit mijn vooraf samengestelde lijst toegepast in krantenartikelen. Dit gegeven verbaast mij enigszins en ik heb moeite om een verklaring hiervoor te geven. Uit de top 5 van meest gebruikte tags in 2008 blijkt ook niet direct een overweldigende affiniteit met online communities en social networks (internet, privacy, google, hyves en analyse).

Het is vervolgens interessant om te analyseren hoe de tags verdeeld zijn over de twee categorieën die hier centraal staan: community en network. In 2008 blijken tags verwant aan network de absolute boventoon te voeren.

Resultaten – 2009

In dit jaar wordt slechts van één tag meer gebruik gemaakt ten opzichte van 2008. Duidelijk is dat de woorden en woordcombinaties vrijwel dezelfde zijn gebleven als in het voorgaande jaar.

Qua verdeling van de tags over community en network valt eigenlijk weinig spraakmakends te zeggen. Er is een daling te constateren. Tags over community veroveren terrein, maar tags gerelateerd aan network blijven het meest gebruikt door journalisten en nieuwsredacties.

Resultaten – 2010

In dit jaar is er een enorme stijging zichtbaar in het gebruik van tags die verwant zijn aan community en network. Op basis van de statistieken is dit moeilijk te verklaren. Mogelijk ligt echter de oorzaak in de wijziging in de manier waarop studenten in het studiejaar 2010 krantenartikelen moesten categoriseren/taggen. Gekozen is voor een copy-paste methode, waarbij tags gelijk staan aan de woorden en woordcombinaties die specifiek in het nieuwsbericht genoemd zijn. Eerder (in studiejaren 2008 en 2009) hebben studenten tags toegekend aan krantenartikelen op basis van thema, onderwerp en dergelijke. Logischerwijze is er een algehele stijging in het aantal tags in 2010.

Verder blijkt dat ook in 2010 de tags rondom network het meest gebruikt worden binnen de Nederlandse berichtgeving over nieuwe media. Er is net niet het percentage van 2008 behaald, maar het procentuele verschil tussen tags van community en network is nog steeds immens. Mogelijk zal dit jaar alsnog het record van 2008 worden doorbroken, aangezien mijn medestudenten en ik nog zo’n maand nieuwsberichten zullen aggregeren.

Een conclusie

Op basis van bovenstaande bevindingen zouden we inderdaad kunnen stellen dat the network een enorme vlucht heeft genomen. Network is het concept waaromheen de meeste tags worden toegepast in de Nederlandse pers ten aanzien van nieuwe media, als we een vergelijking maken met de tags rondom het idee van the community. Maar ik vraag me af in hoeverre deze resultaten veelzeggend zijn. Ten eerste, er zou een vergelijking moeten worden gemaakt binnen een groter reeks van jaren. Drie achtereenvolgende jaren (waarbinnen zo’n vier maanden per jaar nieuwsberichten worden geaggregeerd) is wellicht onvoldoende. Ten tweede, we hebben te maken met enkel de Nederlandstalige berichtgeving en dan ook nog eens binnen de nieuwssfeer. Wellicht stuiten we op andere resultaten als we bijvoorbeeld een vergelijkbaar onderzoek zouden verrichten binnen de blogosphere of het domein van de zoekmachines en ook binnen internationale of Engelstalige online sferen.

Bron van de illustratie