Een blik op de tijd: de stabiliteit van het AD

In mijn vorige analyse schetste ik een eerste kader van waaruit de beoogde neutraliteit van het Algemeen Dagblad benaderd kon worden. Door een grove duiding van de gebruikte tags (categorisering van het AD ten opzichte van de algehele tagcloud) en een karakterisering van de nieuwsbron – de vraag naar de auteur – kwam ik tot de voorzichtige conclusie dat de gewenste neutraliteit gewaarborgd blijft. Vanzelfsprekend kan de concrete invulling van alle geschreven artikels iets heel anders aan het licht brengen: wellicht legt ze sterk de nadruk op de corrumperende invloed van nieuwe media of heeft ze sinds enige tijd een door en door ideologisch geladen politieke agenda. Hoeveel overtuigende ruwe data er ook op tafel ligt, het blijft niet bepaald veelzeggend zolang er geen onderbouwde interpretatie op wordt los gelaten. Om echt blijk te kunnen geven van zulke bevindingen is een kwalitatief onderzoek dus onvermijdelijk. Voordat ik dat zal ondernemen, zal ik allereerst de berichtgeving van het Algemeen Dagblad vergelijken over de periode september – oktober 2008 en 2009, toegespitst op zowel de specifieke tags alswel de oorsprong van de nieuwsberichten. Kortom, de insteek is gelijk aan die van de vorige analyse – ditmaal ligt de focus echter op het tijdelijke verloop van nieuwe media-berichtgeving.

Het medialandschap is niet statisch, maar beweegt zich voort in de tijd. De alomtegenwoordigheid van de veranderlijke nieuwe media heeft er voor gezorgd dat het gepubliceerde aandeel ervan in diverse kranten ook zienderogen toeneemt. Daar waar er in 2008 in de genoemde periode over de gehele linie 1769 berichten werden geplaatst, komt Metareporter 2009 met 2023 artikels tevoorschijn. Dit verschil is al rigoreus en wordt des te meer versterkt wanneer je in ogenschouw neemt dat een jaar eerder maar liefst 28 kranten onder de loep werden genomen. Ook het AD zelf brengt een dergelijk verschil aan het licht: 104 berichten in 2008 ten opzichte van 227 het jaar daarop.

Net als in de vorige analyse volgt een vergelijking tussen twee tagclouds, ditmaal die van het AD van 2008 (figuur 1.1) en 2009 (figuur 1.2) over de periode september – oktober. Een kanttekening hierbij is dat al te generieke termen als ‘internet’ en ‘website’ achterwege blijven, zodat een accurater beeld van de feitelijk belichte onderwerpen ontstaat. Tevens komen alleen tags in beeld die 2 of meer keer zijn bepaald – eenmalige tags zijn veelal nietszeggende curiositeiten.

Figuur 1.1.

Figuur 1.2.

Zoals verwacht is er thematisch nog een grote overlap tussen beide jaren. De grote marktspelers (Google/Youtube en Microsoft) en meer algemene nieuwe media (mobiele telefonie en games) nemen in beide tagclouds een grote plaats in. In 2008 lijkt de focus meer te liggen op de ‘Digidokter’ en de ‘Wii’ (afwezige termen in 2009); omgekeerd zijn dit jaar vooral de kwestie rondom ‘Buma/Stemra’ en berichtgeving over ’social network sites’ spraakmakend. De opkomst van de tag ‘Twitter’ is hierbij de belangrijkste uitspringer. Een dergelijke overlap tussen de twee jaren leidt niet bepaald tot verbazing als we de hegemonische positie van grote bedrijven en de steeds diepere verworteling van bepaalde nieuwe media in de maatschappij in ogenschouw nemen.

Mijn vorige analyse toonde aan dat in 2009 (tot en met 9 november) het merendeel van de artikels door onbekende auteurs danwel het ANP werd gepubliceerd. Aangezien in de huidige beschouwing de dataset beperkt blijft tot de maanden september en oktober (en dus niet tot 9 november of verder), volgt hier een aangepaste versie van de auteurs-afbeelding uit de vorige analyse (figuur 1.3). Aansluitend volgt een gelijke chart (figuur 1.4), alleen dan met data uit het jaar ervoor.

Figuur 1.3

Figuur 1.4

Naast het reeds eerder verklaarde verschil in aantal artikels valt wederom op dat ook in 2008 het merendeel van de nieuwsberichten afkomstig was van ofwel onbekende bron ofwel het ANP. Dat in de tabel van 2008 opvallend meer ANP-berichten te vinden zijn, is hoogstwaarschijnlijk te wijten aan een foutieve categorisering van de kant van Metareporter. Desalniettemin springt in het oog dat er geen vaste redactie lijkt te zijn met een geheel eigen visie of interpretatie op hedendaagse nieuwe media-ontwikkelingen. Net als dit jaar wordt het merendeel van de aan nieuwe media-gelieerde onderwerpen beschreven door een groot scala aan journalisten en vindt het lukraak overnemen van ANP-bronnen gretig aftrek.

Nu een blik is geworpen op het AD in het verloop van de tijd worden voorgaande deelconclusies stilletjes aan bevestigd: het koersverloop is stabiel, zowel qua thematiek van berichtgeving alswel de bron waar dit alles vandaan wordt gehaald. Zal het AD ons nog kunnen verrassen, of is ze werkelijk het toonbeeld van neutraliteit? De kwalitatieve analyses van de komende weken zullen uitsluitsel geven!