Twitter is geen dagboek

Niet iedereen ziet de gevaren van Twitter. Dit stelt Maartje van Hoek in Het Parool. Twitter is het openbare dagboek van de 21e eeuw en die openbaarheid baart haar zorgen. In diezelfde krant bestempelde Malika Sevil  de service eerder al als een ‘virtuele tamtam’, als iets dat voor grote ophef zorgt. Beide dichten het medium impliciet een soort van – wat ik zou willen duiden als – hyperbanaliteit toe. Tegelijkertijd stellen zij vast dat gebruikers gretig eenieders trivialiteiten lezen.

De academische wereld heeft zich al ontelbare keren gebogen over angst voor opkomende technologie. Twitter is hier geenszins een uitzondering op. Sterker nog, verslaggeving rondom Twitter in de traditionele media is in regel bijna enkel negatief . Maar waar kritiek in de journalistiek een beginpunt kan zijn, zou het daarin niet geheel moeten eindigen. Is het zo dat de gevaren van Twitter niet herkend worden? Brengt Twitter überhaupt wel gevaren met zich mee? En zijn deze mediumspecifiek?

Marshall McLuhan’s theorieën stellen dat de ‘content’ van een medium altijd een medium op zichzelf is . Van Hoek vergelijkt Twitter met het roddelblad en het dagboek. Dit zijn echter mogelijke invullingen van Twitter. Ze verwijst naar de ‘content’ en gaat hierin voorbij aan het medium Twitter opzich. De ware betekenis van dit nieuwe platform is ‘the change of scale or pace or pattern that it introduces into human affairs.’ Met andere woorden, de schaal en het tempo waarmee Twitter menselijke verhoudingen verandert is van belang. In principe is het een uiting van eerdere fenomenen, maar in een meer overweldigende en explicietere vorm. Dus wanneer Van Hoek en Sevil praten over de banaliteiten die celebrities ‘tweeten’ , is het de directheid en het aantal berichtjes dat hen opvalt. Een roddelblad publiceert niet dagelijks en heeft maar een beperkte redactie. Twitter vergroot deze dichtheid én de omvang, maar de ‘content’ blijft altijd gebaseerd op een ander medium.

In dit besproken geval is dat de roddelpers. Maar Van Hoek faalt erin om andere gebruiken van Twitter te zien; wellicht meer positievere. Zo wordt Twitter gebruikt voor politiek protest in Iran , maar ook om te solliciteren, te collecteren en door bedrijven als klantenservice. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van mogelijke doeleinden. Maar wederom is dit niet ontologisch specifiek voor het medium Twitter. Dit zou namelijk ook kunnen met de telefoon, zelfs met de telegraaf, of zelfs geheel zonder digitale media.

McLuhan zegt dan ook dat ‘content’ ons blind maakt voor de eigenschappen van een medium: ‘our conventional response to all media, namely that it is how they are used that counts, is the numb stance of the technological idiot’. Het effect dat Twitter heeft wordt versterkt door de ‘content’ en verhult daarmee zowel Twitter zelf als de oorsprong van de ‘content’ die het met zich meedraagt.

Of Twitter gevaren met zich meebrengt, ligt dus aan de manier waarop Twitter wordt aangewend en waarop het onze manier van denken en handelen zal veranderen. Bovendien is Van Hoek uiterst vaag in wat zij onder ‘gevaren’ verstaat. Waarschijnlijk doelt zij hiermee op excessief narcisme en de daarmee gepaarde sociale verloedering. Dit is echter een waardeoordeel. Iets wat zij als moreel onwenselijk ziet. Wat in ieder geval nooit kwaad kan, is Twitter serieus nemen. Het is nog een jong medium, dus waarom het niet aanwenden voor ‘nuttige’ zaken?

-

photo credit: waltercolor

Op 19 maart 2009 verscheen in nrc.next het twee pagina tellende artikel “Twitter: de nieuwe verslaving”, dat ook de nadruk legde op narcisme & zelf-etalering.

Literatuur

• Rusman, Han. Twitter is Joris Luyendijk’s Answer. <http://mastersofmedia.hum.uva.nl/2009/10/04/twitter-is-joris-luyendijk’s-answer/>
• McLuhan, Marshall. Understanding media. The extensions of man. New York: McGraw-Hill Education, 1964.