Buma/Stemra leeft in zijn eigen hyperwereldje

Buma/Stemra wil dat de eigenaren van websites licenties kopen voor het gebruik van auteursrechtelijke beschermde muziek. Voor 130 euro mogen de eigenaren zes muziekfilmpjes online zetten. Zo berichtte de Volkskrant afgelopen vrijdag naar aanleiding van een brochure van Buma/Stemra waarin de organisatie, die de auteursrechten int voor muzikanten, componisten en muziekuitgevers, de regels voor 2010 uiteenzet.

Aan de ene kant staat Buma/Stemra hier in zijn recht, want de auteursrechten zijn in het leven geroepen om artiesten te beschermen tegen misbruik van hun intellectuele eigendom, maar vooral ook om er voor te zorgen dat de artiesten geld op hun rekening krijgen. De motivatie hierachter is eenvoudig. Als men een liedje schrijft en dit uitbrengt, zou hier ook aan verdiend moeten kunnen worden.

In de oude media is gebleken dat dit systeem werkt. Volgens strikte regels wordt hier met auteursrechtelijk beschermd materiaal omgegaan. Artiesten krijgen altijd betaald wanneer hun materiaal gebruikt wordt. Dit is altijd eenvoudig te controleren geweest.

Maar aan de andere kant is het zo dat met de komst van de nieuwe media, en dan vooral met de komst van het internet, het auteursrecht niet meer zo makkelijk toepasbaar blijkt te zijn. Het internet is van niemand en bestaat alleen in concept, het is dus moeilijk om hier een wetgeving op toe te passen. Door de regels van het oude systeem te willen toepassen op het nieuwe systeem, gaat Buma/Stemra voorbij aan de postmodernistische kant van de nieuwe media. Een van de kenmerkende aspecten van het internet is het fenomeen hyperlink. En laat op het internet nou alles naar elkaar linken. Dit hyperlinken is vergelijkbaar met het postmodernistisch concept van het bombardement van tekens en ontstaan van hyperrealiteit van Jean Baudrillard. In deze hyperrealiteit zijn er enkel nog kopieën en het origineel is niet meer te onderscheiden. Dit is toepasbaar op de hyperlink omdat het altijd een verwijzing is, een representatie van iets anders, en dus nooit het origineel. Dat is waarom de regels van de oude media niet toegepast kunnen worden op de nieuwe media. Internet content heeft geen eigenaar meer.

Een voorbeeld hiervan is dat: de kosten van een filmpje op een profielsite van Hyves volgens Buma/Stemra niet te verhalen zijn op de gebruiker van Hyves maar op de eigenaar van de website. Maar die eigenaar heeft in principe niet in de hand wat de gebruiker op zijn of haar profielpagina zet. Daarnaast is het embedden van filmpjes enkel doorlinken naar sites zoals YouTube, het filmpje op de profielpagina is dan meer een verrekijker die naar YouTube kijkt. Maar het YouTube filmpjes is ook niet het origineel. Een filmpje van een videoclip verwijst weer terug naar de videoclip, welke het origineel is. Dus de uiteindelijke vraag is: wie is er eindverantwoordelijk en wie moet er dus betalen?

Kortom: Buma/Stemra zou moeten inzien dat antieke regels toepassen op een nieuw systeem niet werkt en zal zich moeten aanpassen aan de hedendaagse digitale cultuur. Wat voor Buma/Stemra in het verleden heeft gewerkt, zal in het tijdperk van hyperrealiteit niet langer werkbaar zijn.

photo credit: Esteman.