Een (vrijwillige) beëindiging van privacy?

photo credit: ebrkut

De totalitaire politiestaat uit het verhaal van George Orwell lijkt bijna in vervulling te komen. In dit verhaal is de politie een almachtig apparaat en elk individu wordt nauwlettend in de gaten gehouden, geen privacy is mogelijk: iedereen is transparant en aan het systeem onderworpen.

Deze situatie lijkt niet reëel voor de samenleving waarin wij leven, niet over tien jaar en ook niet over honderd jaar. Maar de Pers kopte op 11 september, nota bene een datum van betekenis, dat ‘Elke seconde [wordt] vastgelegd’, met als ondertitel: ‘Geen moment van ons leven gaat verloren als alles wordt opgenomen’; klinkt dat niet mooier dan het werkelijk is?
Dit artikel gaat over een nieuw apparaat dat Twitter als onzinnige informatieleverancier gaat overstijgen. Er is namelijk een nieuw apparaat op de markt, genaamd Life Recorder: Een apparaatje dat om de nek gehangen wordt en automatisch om de paar seconde nieuwe foto’s maakt. Het online zetten van de foto’s is niet de primaire functie en is ook nog niet mogelijk, het draait voornamelijk om mensen met geheugenstoornissen te helpen herinneren wat ze die dag gedaan hebben. Zeggen ze.

Zo op het eerste gezicht is Life Recorder een handig en behulpzaam apparaat. Maar met de Microsoft variant SenseCam is het bijvoorbeeld ook al mogelijk om met foto’s online te gaan en met behulp van GPS de geografische positie te bepalen: een compleet logboek van de dag kan worden gemaakt. Volgens de schrijver van het artikel Remco Tomesen doemt het Big Brother en privacyprobleem weer op en betekent een dergelijk apparaat dan ook ‘het definitieve einde van de privacy [..]je leven opnemen is één ding, het op internet zetten een tweede. Maar dat sommigen het gaan doen, lijkt onvermijdelijk. Het is slechts een stapje verder dan het regelmatig updaten van je status op Facebook.’

Voor Remco maar een stapje verder, voor vele andere een veel grotere stap. Maar hoe moet een dergelijk apparaat in het medialandschap gezien worden? Een apparaat als Life Recorder die online gaat lijkt dan een Twitteraccount op anabole steroïde: updates met visueel materiaal en automatisch geproduceerd om de seconden, dus een extreem hoge frequentie. Buzzword information overload is dan een understatement.

Laat je dan ook niet afleiden door het uiterlijk van het apparaat, waardoor het nog allemaal science-fiction lijkt. Stel jezelf de vraag hoeveel anders dit is dan bijvoorbeeld iemand die constant foto’s maakt van waar hij is en upload naar zijn Twitter of weblog. Inderdaad ja, deze gekke mensen zijn er al. De Life Recorder en de SenseCam, beide gebracht als een apparaat om mensen met geheugenstoornissen te helpen. Stel dat dit gebruikt gaat worden door overheidsinstanties. Zoals vaker worden serieuze zaken vermengd met informatie op het web die er niets te maken mee hebben, maar wel gevolgen hebben. Dan is eigenlijk alles dat wordt opgenomen in het systeem een onderwerping aan controle en daarmee een beëindiging van de privacy. Het vreemde punt dat ik wil maken is dat het waarschijnlijk vrijwillig gaat gebeuren.

Stel je een model voor waarin mensen bevoordeeld worden als zij laten weten waar zij zijn, wat zij aan het doen zijn. Dit is absoluut geen nieuw idee en wordt al gebruikt in de consumer surveillance. Technologie dat eerst altijd zo absurd lijkt, wordt vaak toch op sluipende wijze opgenomen in het dagelijks bestaan. Doordat steeds meer mensen deze mogelijkheid zullen gaan krijgen zal dit tot de norm worden verheven. Of zoals Abraham de Swaan zegt, ‘Wat een mogelijkheid is voor velen, word een noodzaak voor allen.’ Zo is het gegaan bij de radio, de televisie en ook bij het Internet. Wie nu geen toegang heeft tot het Internet telt niet meer mee. De vrees is dat dit in de toekomst ook gaat gelden voor apparaten zoals Life Recorder en SenseCam of software zoals een steroïde Twitter. Hierbij gaat het mij niet per se om het feit dat er foto’s gemaakt worden, maar om het feit dat men de hele dag constant anderen laten weten waar zij zijn en wat zij aan het doen zijn. Stel dat dit de norm gaat worden, stel dat dit verplicht word ‘ter beveiliging van de samenleving’, is dat geen enge gedachte?